W czasopiśmie branżowym Rynek Podróży (2011, nr 1) opublikowany został przygotowany przeze mnie artykuł pt. Uchwała Sądu Najwyższego w sprawie odpowiedzialności za zmarnowany urlop – konsekwencje dla biur podróży . Jest on dostępny na stronie: http://www.rynekpodrozy.com.pl/uchwala_sn_01-2011.pdf
Piotr Cybula
12 stycznia 2011 r. odbył się wykład otwarty z cyklu „Prawa Konsumenta w Unii Europejskiej” pt.: „Praktyczne aspekty dochodzenia roszczeń od przewoźników lotniczych”. Prelegentem była Małgorzata Furmańska, Prawnik z ECK. Materiały z wykładu dostępne są na stronie internetowej ECK: http://www.konsument.gov.pl/pl/edukacja/wyklady-2010.html
Ministerstwo Sportu i Turystyki opublikowało na swojej stronie internetowej komunikat dotyczący odpowiedzialności organizatorów turystyki wobec klientów w związku z sytuacją w Egipcie. Zamieszczam go poniżej. Interesujące jest stwierdzenie, że:
Organizatorzy turystyki nie mają ustawowego obowiązku dokonywania pełnego zwrotu wpłaconych kwot w sytuacji, w której konsument rezygnuje z udziału w imprezie, która nie została odwołana i nie zostały zmienione istotne warunki umowy. Zastosowanie mają wówczas postanowienia dotyczące rezygnacji z imprezy zawarte w umowie z klientem.
Z drugiej strony MSiT uznaje obecną sytuację za siłę wyższą. Jeśli tak, to pojawia się pytanie, jak należy traktować fakt nieodwołania w takiej sytuacji przez organizatora turystyki imprezy turystycznej, co wiązałoby się z koniecznością zaoferowania klientowi imprezy zastępczej lub zwrotem wszystkim wpłaconych kwot? Z komunikatu wynika, że dopóki organizator nie odwołał imprezy turystycznej, to klient nie może z niej zrezygnować „bezkosztowo”. Czy jednak na pewno powinniśmy tak traktować sytuację kiedy siła wyższa już występuje i nic nie wskazuje na to, żeby sytuacja miała w najbliższych dniach się zmienić? Wydaje się, że jeżeli organizator turystyki nie odwołuje w takiej sytuacji imprezy turystycznej, to takie zaniechanie co najmniej narusza dobre obyczaje. Takie stanowisko – korzystne dla organizatorów turystyki – jest wewnętrznie nieco sprzeczne. Z jednej strony uznajemy jakieś zjawisko za siłę wyższą, która uniemożliwia realizację imprezy turystycznej, a z drugiej formalnie czekamy, aż organizator turystyki „odwoła” imprezę turystyczną.
Treść komunikatu:
W związku z aktualną sytuacją w Egipcie część biur podróży czasowo odwołała wycieczki do Egiptu, które miały odbyć się w ciągu najbliższych tygodni, w tym m.in.: Triada i TUI Poland – do 4 lutego, Exim Tours i Ecco Holiday – do 6 lutego br., Neckermann Polska – do 7 lutego br., BP Itaka – do końca lutego br.
W związku z pojawiającymi się wątpliwościami dotyczącymi prawa klientów do zwrotu kosztów odwołanej wycieczki Ministerstwo Sportu i Turystyki przekazuje stanowisko w sprawie zakresu odpowiedzialności organizatora turystyki wobec klienta w związku z odwołaniem imprezy turystycznej lub rezygnacją klienta.
Ww. przepisy art. 14 ust. 5-6 ustawy o usługach turystycznych uprawniają klienta do zwrotu wszystkich wniesionych świadczeń lub udziału w imprezie zastępczej o tym samym lub wyższym standardzie, chyba że zgodzi się na imprezę o niższym standardzie za zwrotem różnicy w cenie. Przepis ten nie dopuszcza natomiast, aby za imprezę zastępczą biuro podróży mogło żądać jakiejkolwiek dodatkowej dopłaty
Aktualną sytuację w Egipcie można zakwalifikować zarówno jako działanie siły wyższej (która w świetle ustalonej judykatury Sądu Najwyższego oznacza zdarzenie zewnętrzne i niemożliwe do przewidzenia, któremu nie udało się zapobiec) oraz jako działanie osób trzecich nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, których nie można było przewidzieć ani uniknąć. W obu przypadkach mamy do czynienia z przesłankami wyłączającymi odpowiedzialność organizatora turystyki. Należy jednak podkreślić, że wyłączenie odpowiedzialności organizatora turystyki wobec klienta na mocy art. 14 ust. 7 ustawy o usługach turystycznych, dotyczy jedynie prawa klienta do odszkodowania, którego nie należy mylić z prawem do pełnego zwrotu wniesionych świadczeń.
Organizatorzy turystyki nie mają ustawowego obowiązku dokonywania pełnego zwrotu wpłaconych kwot w sytuacji, w której konsument rezygnuje z udziału w imprezie, która nie została odwołana i nie zostały zmienione istotne warunki umowy. Zastosowanie mają wówczas postanowienia dotyczące rezygnacji z imprezy zawarte w umowie z klientem. W takim wypadku organizator turystyki zgodnie z orzecznictwem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ma jednak prawo zatrzymać tylko rzeczywiste koszty, które poniósł w związku z realizacją umowy.
Poniżej zamieszczam ostatnio opublikowany komunikat UOKiK, którego niewątpliwą inspiracją były ostatnie wydarzenia w Egipcie. Najciekawszy fragment zaznaczyłem kursywą. Jest to interpretacja – jedna z możliwych – art. 11b ust. 2 ustawy o usługach turystycznych. Artykuł ten ma następujące brzmienie:
Art. 11a. 1. Organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest spowodowane wyłącznie:
1) działaniem lub zaniechaniem klienta,
2) działaniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było przewidzieć ani uniknąć, albo
3) siłą wyższą.
2. Wyłączenie odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, w przypadkach wymienionych w ust. 1, nie zwalnia organizatora turystyki od obowiązku udzielenia w czasie trwania imprezy turystycznej pomocy poszkodowanemu klientowi.
Komunikat UOKiK:
Turystyka – PRAWA KONSUMENTÓW
[Warszawa, 31 stycznia 2011 r.] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przypomina, że sytuacje, których ani konsument, ani biuro podróży nie mogą przewidzieć – np. niespodziewane zdarzenia atmosferyczne, ataki terrorystyczne, zamieszki, konflikty – nie zwalniają organizatora wyjazdu z udzielenia pomocy przebywającym na urlopie turystom. Prawa wyjeżdżających oraz obowiązki organizatorów określa szczegółowo ustawa o usługach turystycznych.
Turysta przebywający na urlopie:
W przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych, m.in. zdarzeń atmosferycznych, konfliktów, sytuacji zagrożenia życia turysta zawsze powinien zachować szczególną ostrożność. Organizator turystyki ma obowiązek udzielenia w czasie trwania imprezy turystycznej pomocy klientowi. Przyjęło się, że w przypadkach, w których klienci biur podróży wyjechali i nie mogą powrócić do kraju w terminie przewidzianym umową, organizator wyjazdu powinien zapewnić im opiekę swojego przedstawiciela oraz zagwarantować nocleg wraz z wyżywieniem do czasu powrotu do Polski. Tylko od woli organizatora zależy, jaki standard usługi zaoferuje w sytuacji nadzwyczajnej, a ponieważ dzieje się to na jego koszt, można spodziewać się próby maksymalnego ograniczenia strat.
Turysta przed wyjazdem:
Zgodnie z prawem, organizator wyjazdu powinien niezwłocznie poinformować swoich klientów o:
W związku z tym, że biuro podróży nie odpowiada za działania osób trzecich nieuczestniczących w wyjeździe oraz w sytuacji wystąpienia siły wyższej, konsument nie ma możliwości dochodzenia odszkodowania. Nie podlega jednak wątpliwości, że klienci, którzy przez siłę wyższą nie wyjechali na wakacje będą mogli uzyskać zwrot całości wpłaconej kwoty albo skorzystać z propozycji biura podróży i pojechać w innym terminie lub w inne miejsce.
Warto pamiętać, że o tym, czym jest siła wyższa w przypadku sporu biura podróży z turystą ostatecznie rozstrzygnąć może sąd.
Konsument powinien odstąpić od umowy pisemnie. Musi złożyć je organizatorowi wyjazdu nawet wtedy, gdy kupił wycieczkę za pośrednictwem portali internetowych lub agentów. Odstępując od umowy, powinien wskazać jako przyczynę zmianę istotnych warunków kontraktu np. odwołanie wycieczki przez organizatora w związku z zamieszkami.
Podstawa prawna: Ustawa o usługach turystycznych
Gdzie szukać pomocy:
Federacja Konsumentów: 22 827 64 81
Miejscy rzecznicy konsumentów: ich adresy znajdują się na stronie Urzędu
Dodatkowe informacje dla dziennikarzy:
Małgorzata Cieloch, Rzecznik prasowy UOKiK
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 430
Fax 22 826 11 86
E-mail malgorzata.cieloch@uokik.gov.pl
Źródło: http://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=2449
Jak podaje Rzeczpospolita, Sąd Najwyższy w uchwale z 13 stycznia 2011 r. (III CZP 119/10) uznał, że postanowienie wzorca umowy sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy nie może być uznane za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego.
Uchwała ta może mieć fundamentalne znaczenie dla praktyki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W przypadku gdy np. kwestionowane postanowienie umowne narusza bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawy o usługach turystycznych, sąd może – kierując się tą uchwałą – nie uznać postanowienia za niedozwolone postanowienie umowne. Wiele postanowień wpisanych dotychczas do rejestru klauzul niedozwolonych to postanowienia, które jednocześnie są nieważne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy o usługach turystycznych.
dr Piotr Cybula
Zob. I. Lewandowska, Nie każdą klauzulą zajmie się sąd ochrony konsumentów, Rzeczpospolita z 21 stycznia 2011 r., http://www.rp.pl/artykul/212825,597269-Nie-kazda-klauzula-zajmie-sie-sad-konsumencki.html
Opublikowano Uncategorized
Polska Izba Turystyki na swojej stronie internetowej (http://www.pit.org.pl/) opublikowała uwagi do projektu rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki w sprawie wzorów formularzy umowy gwarancji bankowej, umowy gwarancji ubezpieczeniowej oraz umowy ubezpieczenia na rzecz klientów, wymaganych w związku z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych.
W dniu 20 stycznia 2011 r. Prezes UOKiK do rejestru klauzul niedozwolonych wpisał m.in. następujące postanowienia:
| Numer wpisu: 2140 Data wpisu: 2011-01-20 Four Seasons Holidays Sp. z o.o. w Warszawie „Wszelkie spory prawne wynikłe z niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego” |
 Numer wpisu: 2139Data wpisu: 2011-01-20 Four Seasons Holidays Sp. z o.o. w Warszawie „Zmiany nazwiska dokonane na 7 i mniej dni przed wylotem skutkują pobraniem od każdego uczestnika opłaty manipulacyjnej w wysokości 100,00 PLN” |
| Numer wpisu: 2138 Data wpisu: 2011-01-20 Four Seasons Holidays Sp. z o.o. w Warszawie „Za zmianę nazwiska uczestnika po dokonaniu rezerwacji pobierana jest opłata manipulacyjna w wysokości 50,00 PLN od każdej osoby, której dotyczy” |
| Numer wpisu: 2137 Data wpisu: 2011-01-20 Four Seasons Holidays Sp. z o.o. w Warszawie „W przypadku rezygnacji przez klienta z uczestnictwa Organizator będzie pobierał opłaty w następującej wysokości: 20% ceny – przy rezygnacji zgłoszonej do 30 dnia włącznie przed terminem odlotu, 25% ceny – przy rezygnacji zgłoszonej od 9 do 22 dnia włącznie przed terminem odlotu, 35% ceny – przy rezygnacji zgłoszonej od 21 do 15 dnia włącznie przed terminem odlotu, 50% ceny – przy rezygnacji zgłoszonej od 14 do 8 dnia włącznie przed terminem odlotu, 65% ceny – przy rezygnacji zgłoszonej od 7 do 3 dnia włącznie przed terminem odlotu, 80% ceny – przy rezygnacji zgłoszonej na 2 dni włącznie do samego dnia odlotu, w przypadku nieobecności podczas odprawy lotniskowej”. |
| Numer wpisu: 2136 Data wpisu: 2011-01-20 Four Seasons Holidays Sp. z o.o. w Warszawie „Organizator nie będzie zwracał równowartości niewykorzystanych świadczeń w przypadku, gdy podróż lub pobyt zostaną przerwane z przyczyn leżących po stronie Klienta lub osoby mu towarzyszącej” |
| Numer wpisu: 2135 Data wpisu: 2011-01-20 Four Seasons Holidays Sp. z o.o. w Warszawie „Klient nie może dochodzić odszkodowania za niewykonanie umowy od Organizatora w przypadku: 1) zgłoszenia się mniejszej liczby uczestników niż liczba minimalna dla danej imprezy, która wynosi 40% zakontraktowanych miejsc w przewozie pasażerskim (…)” |
| Numer wpisu: 2134 Data wpisu: 2011-01-20 Four Seasons Holidays Sp. z o.o. w Warszawie „W tych granicach Organizator odpowiada do dwukrotności ceny imprezy turystycznej określonej w umowie względem każdego Klienta” |
Źródło: http://www.uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php
W dniu 20 stycznia 2011 r. Prezes UOKiK do rejestru klauzul niedozwolonych wpisał m.in. następujące postanowienie:
Numer wpisu: 2133
Data wpisu: 2011-01-20
Travelpass sp. z o.o. z/s we Wrocławiu
„Niniejszy regulamin może zostać zmieniony przez Travelpass sp. z o.o. w każdym czasie. Zmieniony Regulamin obowiązuje od daty publikacji na stronie http://www.travelpass.pl”
Źródło: http://www.uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php
W dniu 20 stycznia 2011 r. Prezes UOKiK do rejestru klauzul niedozwolonych wpisał m.in. następujące postanowienia:
Numer wpisu: 2132
Data wpisu: 2011-01-20
Magdalena Jędrzejczyk – Szkoła Aktywnego Wypoczynku Frajda w Szczecinie
„Jeżeli rezygnacja z imprezy nastąpi przed jej rozpoczęciem w terminie:
– do 30 dni – pobierana jest opłata manipulacyjna w wysokości 50 zł; – do 14 dni – potrącane są koszty w wysokości 25% ceny imprezy; – do 7 dni – potrącane są koszty w wysokości 50% ceny imprezy; – przed upływem 7 dni lub w trakcie trwania imprezy – zapłacona cena nie podlega zwrotowi.”
Źródło: http://www.uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php
W dniu 20 stycznia 2011 r. Prezes UOKiK do rejestru klauzul niedozwolonych wpisał m.in. następujące postanowienia:
Numer wpisu: 2131
Data wpisu: 2011-01-20
Radosław Spychalski – Centrum Kolonii i Wycieczek KOMPAN
„Kompan nie odpowiada za skradziony, zniszczony lub zaginiony bagaż Uczestnika w trakcie trwania imprezy”
Numer wpisu: 2130
Data wpisu: 2011-01-20
Radosław Spychalski – Centrum Kolonii i Wycieczek KOMPAN
„Uczestnik odpowiada za szkody powstałe z jego winy lub z winy osób będących pod jego opieką i zobowiązany jest do pokrycia kosztów naprawy w miejscu ich powstania”
Źródło: http://www.uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php
PRAWO TURYSTYCZNE 