Tag Archives: prawa pasażerów

„Kryzys na lotniskach odbije się na planach wakacyjnych, a odszkodowania niepewne” – komentarz dla portalu Prawo.pl

W opublikowanym na portalu Prawo.pl artykule pt. Kryzys na lotniskach odbije się na planach wakacyjnych, a odszkodowania niepewne zawarta została moja wypowiedź odnosząca się do praw podróżnych w sytuacji problemów związanych z utrudnieniami na lotniskach. Zwracam uwagę, że w niektórych przypadkach odpowiedzialność może ponosić nie tylko przewoźnik lotniczy, ale również organizator turystyki. Choć sam tytuł artykułu może zniechęcać do dochodzenia praw podróżnych, warto dokonać oceny, jakie mamy prawa w takich sytuacjach (przedsiębiorcy nie zawsze o nich prawidłowo informują) i w niektórych przypadkach z pewnością warto ich dochodzić, nawet na drodze sądowej.

Artykuł dostępny jest nieodpłatnie na stronie portalu: Prawo.pl.

Piotr Cybula

TSUE: uprawnienia przewidziane w dyrektywie PNR powinny być ograniczone do tego, co jest ściśle niezbędne

21 czerwca 2022 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-817/19, dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) do zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie, wykrywania ich i ścigania. W wyroku tym TSUE uznał, że poszanowanie praw podstawowych wymaga, aby uprawnienia przewidziane w tej dyrektywie były ograniczone do tego, co jest ściśle niezbędne.

Poniżej zamieszczam wydany w tej sprawie komunikat prasowy TSUE:

ULC: „w najbliższych dniach może dojść opóźnień i odwołań rejsów w ruchu lotniczym nad Polską”

Urząd Lotnictwa Cywilnego w komunikacie z 8 kwietnia 2022 r. poinformował, że w najbliższych dniach może dojść do nieregularności w ruchu lotniczym nad Polską, w tym do opóźnień i odwołań rejsów.
Zaleca pasażerom, żeby byli przygotowani na możliwość wystąpienia opóźnień, jaki i odwołań połączeń lotniczych oraz na bieżąco zasięgali informacji u przewoźników lotniczych o statusie danego rejsu.

Jako możliwą przyczynę wskazuje się w mediach konflikt między Polską Agencją Żeglugi Powietrznej, a jej personelem.

Prawa pasażerów w sytuacji opóźnień i odwołań lotów określone są w rozporządzeniu UE nr 261/2004.

TSUE: „Pasażerowie opóźnionego lotu mogą żądać odszkodowania od przewoźnika lotniczego spoza Unii, jeżeli wykonuje on całość lotu w imieniu przewoźnika unijnego”

W wydanym w dniu 7 kwietnia 2022 r. wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że: pasażerowie opóźnionego lotu mogą żądać odszkodowania od przewoźnika lotniczego spoza Unii, jeżeli wykonuje on całość lotu w imieniu przewoźnika unijnego.

Szerzej: komunikat prasowy TSUE.

SR w Łodzi: organizator turystyki odpowiada względem podróżnego za opóźniony bagaż

W praktyce czasami zdarza się, że bagaż podróżnych wybierających się na imprezę turystyczną nie dociera na miejsce imprezy turystycznej. Dotyczy to zwłaszcza przewozów lotniczych składających się na imprezę turystyczną.

Niestety wielu organizatorów turystyki zdaje się nie dostrzegać przepisów ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, z których wyraźnie wynika, że organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług przez podwykonawców. Zgodnie z art. 48 ust. 1 tej ustawy:

Organizator turystyki ponosi odpowiedzialność za wykonanie usług turystycznych objętych umową o udział w imprezie turystycznej, bez względu na to, czy usługi te mają być wykonane przez organizatora turystyki, czy przez innych dostawców usług turystycznych.

Przepis ten dotyczy również przewoźników lotniczych. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi składającej się na imprezę turystyczną należy tym samym kwalifikować jako niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi przez organizatora turystyki. Fakt, że przewoźnik może tę odpowiedzialność sam również ponosić na innej podstawie niż umowa o imprezę turystyczną, co do zasady z tej odpowiedzialności nie zwalnia. Jedynie jeśli przewoźnik zapłacił w takim przypadku podróżnemu jakąś kwotę tytułem obniżenia ceny, odszkodowania lub zadośćuczynienia, to powinna być ona uwzględniona przy ostatecznej odpowiedzialności organizatora turystyki (art. 50 ust. 7 ustawy).

Organizatorzy turystyki powinni tym samym zaniechać praktyk dezinformowania podróżnych, w znacznej większości konsumentów, polegających na odsyłaniu w takich przypadkach do podwykonawców, samemu wskazując – czasami w sposób pośredni, a czasem bezpośredni, że takiej odpowiedzialności nie ponoszą. Z takimi przypadkami spotkałem się w praktyce wielokrotnie, również w przypadku czołowych biur podróży od których można byłoby oczekiwać innego standardu. Taką informację otrzymałem nawet w trakcie przygotowywania niniejszego wpisu: „pragniemy poinformować, iż reklamacje ze wszelkimi roszczeniami z tytułu (…) należy kierować (…) bezpośrednio do linii lotniczej wskazanej jako wykonawca usługi transportowej tj. linii lotniczej”.

Wskazana w tytule sprawa dotyczyła opóźnienia w dostarczeniu bagażu przez przewoźnika lotniczego/organizatora turystyki w związku z imprezą turystyczną – rejsem po Karaibach. Bagaż powoda został dostarczony prawidłowo, bagaż powódki dopiero na lotnisku pod koniec imprezy.

W sprawie tej organizator turystyki od początku przyjmował, że żadnej odpowiedzialności odszkodowawczej nie ponosi, odpowiedzialność taką może ponosić wyłącznie przewoźnik. Przewoźnik natomiast wypłacił jedynie część kosztów za dodatkowe zakupy.

W tych okolicznościach powodowie wystąpili w tym zakresie o zadośćuczynienie (naprawienie szkody niemajątkowej polegającej na zmarnowanym urlopie), bowiem brak tego bagażu był dla nich bardzo dotkliwy.

Sąd wydając wyrok w dniu 14 lutego 2022 r. uznał, że żądania powodów w tym zakresie są zasadne, obniżył jedynie wysokość żądanego zadośćuczynienia. Dla powódki zasądził kwotę 2.500,00 zł, a dla powoda kwotę 1.500,00 zł. Choć bagaż należał tylko do powódki, to sąd przyjął, że odbiło się to również na powodzie, któremu również przyznał zadośćuczynienie. Ponadto sąd nałożył obowiązek odszkodowania w zakresie kosztów poczynionych przez powódkę uzasadnionych zakupów, w zakresie kwoty, której wcześniej nie odzyskała powódka od przewoźnika (do niego także wcześniej złożyła reklamację).

Wyrok ten pokazuje, że organizatorzy turystyki nie mogą uchylać się od tego rodzaju odpowiedzialności i powinni zmienić swoją praktykę.

A co powinni w takich sytuacja robić podróżni? Należy ocenić jaką odpowiedzialność może ponosić przewoźnik, a jaką organizator turystyki i do tego dostosować swoje dalsze działania. Czasami warto wystąpić przeciwko przewoźnikowi, a czasem przeciwko organizatorowi turystyki, wszystko zależy od okoliczności.

Wyrok jest nieprawomocny, w sprawie reprezentowałem powodów.

Piotr Cybula

Włoski rząd wypłaca odszkodowania pasażerom Alitalii

Włoska linia lotnicza Alitalia przestała działać 15 października 2021 r. Europejskie Centrum Konsumenckie informuje o możliwości odzyskania środków uiszczonych temu przewoźnikowi za bilety lub vouchery od rządu włoskiego. Więcej informacji o tej procedurze dostępnych jest na stronie ECK.

Opinia rzecznika generalnego TSUE w sprawie interpretacji pojęcia „wypadek” (art. 17 Konwencji montrealskiej)

Na stronie internetowej TSUE pojawiała się dzisiaj opinia rzecznika generalnego TSUE w sprawie interpretacji pojęcia „wypadek” w rozumieniu art. 17 Konwencji montrealskiej. Rzecznik zajął następujące stanowisko:

  1. Artykuł 17 ust. 1 Konwencji o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, zawartej w dniu 28 maja 1999 r. w Montrealu, podpisanej przez Wspólnotę Europejską w dniu 9 grudnia 1999 r. i zatwierdzonej w jej imieniu decyzją Rady 2001/539/WE z dnia 5 kwietnia 2001 r., należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „wypadku” w rozumieniu tego przepisu obejmuje sytuację, w której pasażer przy wysiadaniu z samolotu upada na schodach pasażerskich, o ile upadek ten był spowodowany nieoczekiwanym lub nietypowym czynnikiem zewnętrznym w stosunku do pasażera.
  2. Artykuł 20 tej konwencji należy interpretować w ten sposób, że ma ona zastosowanie – w kontekście roszczenia, o jakim mowa w art. 17 tej konwencji – wówczas, gdy osoba występująca z roszczeniem nie zachowała należytej staranności względem własnego bezpieczeństwa i w ten sposób spowodowała uszkodzenie ciała lub przyczyniła się do jego powstania. Podlega to ocenie sądów krajowych w świetle wszystkich okoliczności sprawy. Stopień uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności zależy od zakresu, w jakim uszkodzenie ciała pasażera spowodowane zostało (i) właściwym „wypadkiem” i (ii)  niedbalstwem osoby występującej z roszczeniem. Całkowite uwolnienie od odpowiedzialności jest ograniczone do przypadków ciężkiego niedbalstwa po stronie osoby występującej z roszczeniem.

Pełna treść opinii dostępna jest: tutaj.

Akademia Prawa Kolejowego

Na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w ramach Koła Naukowego Prawa Administracyjnego powstała ciekawa inicjatywa: Akademia Prawa Kolejowego. Jest to cykl 6 spotkań z przedstawicielami nauki i praktyki prawniczej.

Pierwsza edycja Akademii poświęcona będzie zagadnieniom związanym z prawnymi aspektami funkcjonowania kolei w Polsce, w szczególności dotyczącym zagadnień bezpieczeństwa kolejowego, regulacji sektorowych, realizacji inwestycji infrastrukturalnych oraz partnerstwa publiczno-prywatnego. Prelegentami będą prawnicy reprezentujący prestiżowe Kancelarie oraz przedstawiciele Urzędu Transportu Kolejowego.

Akademia została objęta Patronatem przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego dr inż. Ignacego Górę.

Uczestnictwo w co najmniej 4 spotkaniach uprawnia do otrzymania certyfikatu.
Więcej informacji można znaleźć na Facebooku: Akademia Prawa Kolejowego.

Najbliższe spotkanie odbędzie się 18 stycznia 2022 r. o godz. 20:00. Wykład wygłosi na nim Pan Wiceprezes Urzędu Transportu Kolejowego Marcin Trela, na temat „Sądowa kontrola rozstrzygnięć Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego”.

Kontakt z Organizatorem: akademia.prawa.kolejowego@gmail.com

Przewidywane godziny lotu a odpowiedzialność przewoźnika lotniczego – wyrok SO w Warszawie przewidywanych godzinach lotu

W wyroku z 26 maja 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie odniósł się do ważnej z praktycznego punktu widzenia kwestii wskazywania przez przewoźników przewidywanych godzin planowanego lotu w kontekście odpowiedzialności przewoźnika za odwołanie lub opóźnienie lotu. Sąd orzekł, że:

Informacja z biura podróży, w której wskazano jedynie przewidywane godziny planowanego lotu, nie jest potwierdzoną rezerwacją na rejs. Przy zakupie imprezy turystycznej (niejednokrotnie ze znacznym wyprzedzeniem) biura podróży często wskazują inne parametry i godziny lotów niż realizowane ostatecznie, co nie oznacza odpowiedzialności przewoźnika lotniczego za odwołanie lub opóźnienie lotu w sytuacji, gdy przewoźnik nie planował realizacji konkretnego przelotu w godzinach wskazanych przez biuro podróży.

Swoje stanowisko sąd szerzej uzasadnił w następujący sposób:

Powódki załączyły do pozwu niepoświadczony za zgodność wydruk zeskanowanego dokumentu, z którego wynika, że w ramach organizowanej przez (…) imprezy turystycznej obejmującej przeloty i zakwaterowanie powodowie mieli odbyć w dniu 14 czerwca 2019 r. przelot na trasie R. – G. lotem o numerze (…) wykonywanym przez przewoźnika (…). Odnośnie do tego przelotu podano „przewidywany rozkład: 2019-06-14 10:20 – 2019-06-14 12:35”. Na wydruku tym widnieje logo (…), ale nie jest wskazany wystawca dokumentu ani data jego sporządzenia.

Strona powodowa przedstawiła powyższy wydruk jako dowód na okoliczność pierwotnie zaplanowanych godzin wylotu i przylotu spornego rejsu, który ostatecznie został wykonany dnia 14 czerwca 2019 r. w innych godzinach – na załączonej do pozwu fotografii kart pokładowych widnieją godziny 14:15 (wylot z R.) i 16:30 (przylot do G.), a z przedłożonego przez powodów wydruku ze strony internetowej (…) wynika, że samolot wykonujący ten rejs wystartował o godzinie 14:24 i wylądował o godzinie 16:33. Zestawiając powyższe „przewidywane” i faktyczne godziny operacji lotniczej powódki wywodziły, że rejs był opóźniony ponad trzy godziny.

Powódki nie przedstawiły innych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

W szczególności nie przedłożyły dowodu potwierdzającego, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika na lot wykonywany w godzinach wskazanych przez biuro podróży. Wnioski dowodowe zgłoszone przez profesjonalnego pełnomocnika powódek dopiero w apelacji zostały pominięte jako spóźnione (art. 381 k.p.c.).

Przedłożone przez stronę powodową dowody nie są wystarczające do wykazania, że przewoźnik dokonał zmiany wcześniej zaplanowanych godzin lotu – w sytuacji, gdy pozwany zaprzeczył, by sporny lot był odwołany lub opóźniony, załączając na poparcie tego twierdzenia stosowny wydruk z wewnętrznego systemu przewoźnika.

Informacja z biura podróży, w której wskazano jedynie przewidywane godziny planowanego lotu, nie jest potwierdzoną rezerwacją na rejs. Przy zakupie imprezy turystycznej (niejednokrotnie ze znacznym wyprzedzeniem) biura podróży często wskazują inne parametry i godziny lotów niż realizowane ostatecznie, co nie oznacza odpowiedzialności przewoźnika lotniczego za odwołanie lub opóźnienie lotu w sytuacji, gdy przewoźnik nie planował realizacji konkretnego przelotu w godzinach wskazanych przez biuro podróży.

Podkreślić należy, iż z utrwalonej wykładni art. 5-7 rozporządzenia nr 261/2004 dokonywanej przez Trybunał Sprawiedliwości wynika, iż pasażerom opóźnionych lotów przysługuje prawo do odszkodowania na mocy tego rozporządzenia w sytuacji, gdy z powodu tych lotów ponoszą oni stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli gdy docierają do swojego miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu.

Pozwany przewoźnik przedstawił wydruk z jego wewnętrznego systemu (…) wskazujący m.in. zaplanowaną i rzeczywistą godzinę przylotu spornego rejsu, z którego wynika, że lądowanie było opóźnione zaledwie o niespełna 3 minuty. Powódki nie kwestionowały faktu, że samolot wylądował na lotnisku w G. o godzinie 16:33 (na tę okoliczność przedłożyły wydruk ze strony internetowej (…)).

Zatem nie doszło do opóźnienia lotu, które by uzasadniało żądanie od pozwanego przewoźnika wypłaty odszkodowania określonego w art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 261/2004.

Pełna treść wyroku dostępna jest: tutaj (sygn. XXVII Ca 502/21).

TSUE: „Lot należy uznać za „odwołany”, gdy obsługujący przewoźnik lotniczy przyśpiesza go o ponad godzinę”

W wydanym w dniu 21 grudnia 2021 r. wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajął stanowisko, iż w rozumieniu rozporządzenia 261/2004 „Lot należy uznać za „odwołany”, gdy obsługujący przewoźnik lotniczy przyśpiesza go o ponad godzinę”.

Wydany w tej sprawie komunikat prasowy TSUE dostępny jest: tutaj.