Tag Archives: zabezpieczenie finansowe

Uruchomienie zabezpieczenia finansowego organizatora turystyki nie tylko na jego wniosek

Okres pandemii Covid-19 na szczęście nie spowodował masowych przypadków niewypłacalności organizatorów turystyki. W praktyce podróżni otrzymują najczęściej zwroty dokonanych przedpłat, w sytuacjach gdy zgodnie z ustawą powinni je otrzymać (odwołanie imprezy przez organizatora, odstąpienie przez podróżnego od umowy na podstawie art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych). Oczywiście zdarzają się przypadki opóźnień i sporów w tym zakresie, ustawodawca polski nie zawsze też w tym zakresie zapewniał podróżnym standard wynikający z dyrektywy 2015/2302.

Może się jednak zdarzyć tak, że organizator turystyki wielokrotnie przekłada termin zwrotu wpłaty, nie korzysta z Turystycznego Funduszu Zwrotów, kontaktu z organizatorem nie ma, nie ma go już nawet w rejestrze organizatorów turystyki. Pojawia się pytanie, co w takiej sytuacji można zrobić?

Oczywiście teoretycznie można wystąpić na drogę sądową. Jest to jednak działanie co do zasady kosztowne dla podróżnego, czasochłonne, a także niepewne jeśli chodzi o możliwość egzekucji wyroku. Prowadząc sprawy przeciwko Skarbowi Państwa w związku z niezapewnieniem na gruncie wcześniej obowiązujących przepisów odpowiedniej ochrony klientom na wypadek niewypłacalności organizatora turystyki (niezapewnienie unijnego standardu) z takimi sytuacjami się spotykałem. Marszałek województwa „odsyłał” klienta na drogę sądową, co w praktyce narażało klientów na dodatkowe i niepotrzebne szkody. A przecież podróżny jest w takiej sytuacji chroniony w sposób szczególny.

W niektórych tego rodzaju sytuacjach niewątpliwie pojawia się pytanie, czy organizator turystyki jest niewypłacalny. Oczywiście problem rozwiązałby się, gdyby w takiej sytuacji organizator złożył do marszałka województwa wniosek o uruchomienie jego zabezpieczenia finansowego na wypadek niewypłacalności (w praktyce najczęściej jest to gwarancja ubezpieczeniowa). W ten sposób uruchomiona zostałaby gwarancja i podróżny otrzymałby zwrot środków.

Trzeba jednak pamiętać, że do uruchomienia takiego zabezpieczenia finansowego nie w każdym przypadku potrzebny jest taki wniosek. W praktyce zdarzało się czasem tak, że w sytuacji niewypłacalności osoba prowadząca działalność jako organizator turystyki opuszczała Polskę, nie można jej było odnaleźć, a nie ulegało wątpliwości, że mamy do czynienia z jego niewypłacalnością (często były to głośne medialne przypadku). Ustawodawca wprowadził więc rozwiązanie uzupełniające w stosunku do wniosku organizatora o uruchomienie jego niewypłacalności.

Obecnie zostało ono uregulowane w art. 13 ust. 2 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Zgodnie z tym przepisem:

W przypadku braku możliwości uzyskania oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, marszałek województwa występuje na piśmie do podmiotu udzielającego zabezpieczenia finansowego o wypłatę środków bezpośrednio podróżnym bez uzyskania tego oświadczenia, jeżeli okoliczności w oczywisty sposób wskazują, że organizator turystyki lub przedsiębiorca ułatwiający nabywanie powiązanych usług turystycznych nie jest w stanie wywiązać się z umów zawartych z podróżnymi oraz zapewnić pokrycia kosztów kontynuacji imprezy turystycznej lub kosztów powrotu podróżnych do kraju lub zapewnić podróżnym zwrotu wpłat lub ich części wniesionych tytułem zapłaty za imprezę turystyczną lub powiązane usługi turystyczne, które nie zostały lub nie zostaną zrealizowane.

Oznacza to, że marszałek województwa może wystąpić do podmiotu udzielającego zabezpieczenia także w sytuacji gdy przedsiębiorca takiego wniosku nie złożył, ale jest niewypłacalny, a okoliczności wskazują, że nie jest w stanie wywiązać się z umów zawartych z podróżnymi oraz zapewnić pokrycia kosztów kontynuacji imprezy turystycznej lub kosztów powrotu podróżnych do kraju lub zapewnić podróżnym zwrotu wpłat lub ich części wniesionych tytułem zapłaty za imprezę turystyczną lub powiązane usługi turystyczne, które nie zostały lub nie zostaną zrealizowane. Marszałek województwa powinien dokonać takiej oceny na podstawie analizy całokształtu okoliczności. Niewątpliwie ważne w tym przypadku jest podejście organizatora i jego oświadczenia w innym charakterze. Spotkałem się kiedyś z sytuacją, że organizator turystyki złożył innemu organowi oświadczenie o tym, że gdyby nie zmiana przepisów „covidowych” to zmuszony byłby złożyć wniosek o upadłość spółki. Przesłaną takiego wniosku jest niewypłacalność, z tym, że na mocy art. 15zzra ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych przedsiębiorca może wstrzymać się ze złożeniem takiego wniosku do czasu zakończenia stanu epidemicznego lub stanu zagrożenia (o ile spełnione są wskazane w nim „warunki”). Ta możliwość ma się jednak nijak do przepisów dotyczących zabezpieczenia finansowego organizatora turystyki. Organizator turystyki jeżeli jest niewypłacalny powinien taki wniosek złożyć. Jeśli sam tego nie robi, przy wskazanych wyżej założeniach takie zabezpieczenie może uruchomić marszałek województwa. Wskazany przedsiębiorca składając takie oświadczenie jednocześnie tym samym potwierdzał, że jego zabezpieczenie finansowe powinno zostać uruchomione i taki wniosek powinien złożyć. Jeżeli on tego nie zrobił, powinien za niego zrobić to marszałek województwa.

Przy ocenie marszałka województwa co do podstaw uruchomienia takiego wniosku moim zdaniem nie należy przywiązywać zbyt dużej wagi do liczby „wniosków” podróżnych o uruchomienie takiego zabezpieczenia. Wiedza na temat tego zabezpieczenia i mechanizmów jego uruchomienia, nawet wśród prawników, nie jest zbyt duża, więc trudno oczekiwać, że w takiej sytuacji klienci będą masowo kierować takie wnioski.

Podsumowując:

  1. zabezpieczenie organizatora turystyki może być uruchomione również na wniosek marszałka województwa;
  2. marszałek może złożyć taki wniosek do gwaranta jeśli organizator jest niewypłacalny a okoliczności w oczywisty sposób wskazują, że organizator turystyki nie jest w stanie wywiązać się z umów zawartych z podróżnymi oraz zapewnić pokrycia kosztów kontynuacji imprezy turystycznej lub kosztów powrotu podróżnych do kraju lub zapewnić podróżnym zwrotu wpłat lub ich części wniesionych tytułem zapłaty za imprezę turystyczną lub powiązane usługi turystyczne, które nie zostały lub nie zostaną zrealizowane;
  3. ocena wskazanych w pkt. 2 „warunków” powinna być dokonana przez marszałka na podstawie całokształtu okoliczności, w tym również ewentualnych oświadczeń organizatora turystyki o innym charakterze;
  4. marszałkowie województw w przypadku otrzymywania informacji od podróżnych o ich problemach z odzyskaniem wpłat od organizatora turystyki powinni z większą ostrożnością podchodzić do informowania podróżnych o możliwości wystąpienia na drogę sądową przeciwko organizatorowi; w niektórych przypadkach możemy mieć do czynienia z niewypłacalnym organizatorem turystyki i takie wystąpienie na drogę sądową w istocie może narażać podróżnego na dodatkową szkodę;
  5. przepis art. 15zzra tzw. tarczy antykryzysowej uprawniający organizatora nieskładania obecnie wniosku o ogłoszenie upadłości nie uprawnia organizatora turystyki do nieskładania wniosku o ogłoszenie swojej niewypłacalności na podstawie ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych.

Piotr Cybula

Kto był przewodniczącym sejmowej podkomisji ds. turystyki w czasach największej fali niewypłacalności biur podróży (2012-2013)?

Minister Andrzej Gut-Mostowy w pięknych słowach mówi o odpowiedzialności branży w kontekście II filara ochrony podróżnych na wypadek niewypłacalności finansowej organizatorów turystyki:

– Upadki zagranicznych biur podróży nie odbiły się mocno na polskich turystach, natomiast uświadomiły Polakom, jak dobry system zabezpieczeń wyjazdów turystycznych mamy w Polsce. Oczywiście to jest zasługa bardzo dobrej, konstruktywnej branży turystycznej, która potrafiła w odpowiednim momencie pokazać wszystkim osobom, które stwarzały podstawy legislacyjne do II filaru, że warto dopłacić dodatkowe 20 zł do każdej imprezy turystycznej w Polsce,  aby mieć 100-proc. pewność bezpiecznego powrotu z zagranicy – mówi Andrzej Gut-Mostowy.

Przy okazji zadam takie pytania:

1) Kto był przewodniczącym sejmowej podkomisji ds. turystyki w czasach największej fali niewypłacalności biur podróży (2012-2013)?

2) Czy przewodniczący tej podkomisji zdawał sobie sprawę, że wówczas polskie prawo było rażąco niezgodne z art. 7 dyrektywy 90/314?

3) Jakie działania podjęła ta podkomisja w związku z niezapewnieniem polskim klientom ochrony na poziomie wymaganym przez art. 7 dyrektywy 90/314? Znaczna część tych osób do dnia dzisiejszego nie odzyskała należnych środków (za wyjątkiem tych, którzy dochodzili skutecznie odszkodowań na drodze sądowej).

4) Czy po kilkunastu latach niezgodności polskiego prawa w tym zakresie z prawem unijnym i tysiącach poszkodowanych klientów, rzeczywiście mamy poważnie traktować wypowiedź Pana ministra, który w powyższym cytacie mówi o „odpowiednim momencie” zmiany prawa? Ta zmiana rzeczywiście nastąpiła. I wszystko wskazuje na to, że była ona następstwem w znacznej mierze orzeczeń sądów, które konsekwentnie w tego rodzaju spawach co do zasady zasądzały odszkodowania od Skarbu Państwa.

Piotr Cybula

 

„Po bankructwie biura podróży można odzyskać pieniądze, ale są wyjątki” komentarz dla portalu Prawo.pl

W opublikowanym na portalu Prawo.pl artykule pt. „Po bankructwie biura podróży można odzyskać pieniądze, ale są wyjątki” zamieszczony został mój komentarz, odnoszący się do sytuacji klientów niewypłacalnych biur podróży.

 

O prawach klientów niewypłacalnych biur podróży na antenie radia TOK FM

Dzisiaj na antenie radia TOK FM miałem przyjemność rozmawiać z red. Marcinem Zakrockim o prawach klienta w sytuacji niewypłacalności biur podróży.

Zapis rozmowy dostępny jest: tutaj.

„Nie do zaakceptowania” – Polska Izba Ubezpieczeń o przyjmowaniu przez zakłady ubezpieczeń zgłoszeń od klientów niewypłacalnych biur podróży

Wprowadzenie obecnego modelu regulacji zabezpieczenia finansowego organizatorów turystyki z wielu powodu nie było łatwe. Przykładowo przeciwko przyjmowaniu zgłoszeniu klientów, którzy nie otrzymali zwrotu wpłat bezpośrednio przez zakłady ubezpieczeń mocno protestowała Polska Izba Ubezpieczeń. Oto wypowiedź PIT z 23 marca 2016 r.:

PIU

W związku z ostatecznie wprowadzoną zmianą w praktyce więc realizowana jest koncepcja „nie do zaakceptowania” przez Polską Izbą Ubezpieczeń.

Czy warto było protestować?

Obrazek

Komunikat Ministerstwa Sportu i Turystyki w związku z niewypłacalnością Neckermann Polska

MSiT

Wciąż zapadają wyroki zobowiązujące Skarb Państwa do zapłaty odszkodowań klientom niewypłacalnych biur podróży

Choć od największej fali przypadków niewypłacalności biur podróży minęło już ponad 7 lat, wciąż w sądach zapadają wyroki zobowiązujące Skarb Państwa do zapłaty odszkodowań poszkodowanym wówczas klientom.

Dzisiaj Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację Skarbu Państwa – Ministra Sportu i Turystyki w sprawie w której dwóch reprezentowanych przeze mnie poszkodowanych klientów domagało się zwrotu nieodzyskanych środków z zapłaconej organizatorowi turystyki ceny (Aquamaris). Z jego zabezpieczenia finansowego otrzymali jedynie po około 20 zł, wobec zapłaconych cen powyżej 5.000 zł.

Sąd I instancji w sprawie tej zasądził od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości pozostałej kwoty nieodzyskanej ceny, a sąd II instancji, jak wskazałem, oddalił apelację strony pozwanej.

Ze strony Ministerstwa Sportu i Turystyki oraz Ministerstwa Finansów konsekwentnie przekazywane jest stanowisko, że implementacja art. 7 dyrektywy 90/314 w prawie polskim była prawidłowa i brak jest podstaw do zasądzania tego rodzaju odszkodowań. Stanowisko takie prezentowane jest zarówno za czasów obecnego, jak i poprzedniego rządu. Ciekawa w tym kontekście jest wypowiedź z połowy 2012 r. ówczesnego europosła a obecnego Ministra Sprawiedliwości:

„Rząd powinien przygotować takie prawo, które gwarantuje 100-proc. pokrycie wszelkich kosztów i strat związanych z wyjazdem turystów” – powiedział Ziobro na piątkowej konferencji prasowej w Sejmie.

Panie Ministrze, dlaczego takie prawo nie zostało przygotowane, a ze strony Ministerstwa Sportu i Turystyki oraz Ministerstwa Finansów konsekwentnie reprezentowane jest wspomniane stanowisko?

„Klient równie dobrze chroniony przed upadkiem krajowego i zagranicznego organizatora?”

Niedawno zostałem poproszony przez redakcję portalu TUR-INFO o ocenę zmiany przepisów odnoszących się do oferowania przez organizatorów turystyki z innych państw członkowskich UE imprez turystycznych na terenie RP.

Obecnie tacy organizatorzy turystyki nie muszą już posiadać w Polsce wpisu w rejestrze organizatorów turystyki. Stąd pojawiło się pytanie, czy nie stanowi to obniżenia ochrony klientów w przypadku niewypłacalności organizatorów turystyki.

W związku z tą zmianą nie dostrzegam poważniejszego zagrożenia dla podróżny. Zapraszam do zapoznania się z artykułem zawierającym także inne wypowiedzi: Klient równie dobrze chroniony przed upadkiem krajowego i zagranicznego organizatora?

Niewypłacalność w 2015 r., wyrok zasądzający odszkodowanie od Skarbu Państwa w 2018 r.

Największa fala niewypłacalności organizatorów turystyki miała miejsce w 2012 r. (m.in. Sky Club, Aquamaris). Dotychczas w sprawach w których reprezentowałem klientów niewypłacalnych biur podróży przeciwko Skarbowi Państwa w związku z niezapewnieniem odpowiedniej ochrony na wypadek niewypłacalności biur podróży, chodziło o niewypłacalności ogłoszone w latach 2010-2013.

W ubiegłym tygodniu zapadł wyrok dotyczący niewypłacalnego biura podróży, które ogłosiło niewypłacalność w roku 2015.

Oznacza to tym samym, że w ocenie sądu, reformowane ze szczególną intensywnością od 2012 r. przepisy ustawy o usługach turystycznych i aktów wykonawczych nie zapewniły do tego czasu ochrony na poziomie wymaganym przez prawo unijne.

W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że klienci niewypłacalnych biur podróży mają 3 lata od otrzymania informacji od gwaranta na wystąpienie na drogę sądową (nie narażając się na podniesienie skutecznego zarzutu przedawnienia roszczenia). W tym przypadku klientom został jeszcze nieco ponad rok czasu.

Piotr Cybula

 

„Biura podróży wykreślane z rejestru przez Turystyczny Fundusz Gwarancyjny” – komentarz dla „Rzeczpospolitej”

W dzisiejszej Rzeczpospolitej ukazał się artykuł pt. Biura podróży wykreślane z rejestru przez Turystyczny Fundusz Gwarancyjny.

Zamieszczony w nim został również mój komentarz. Instytucję Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego co do zasady oceniam pozytywnie dla rynku, zarówno biur podróży jak i ich klientów.