Tag Archives: orzecznictwo

TSUE: pomoc udzielona przez Niemcy na rzecz Condor Flugdienst jest niewystarczająco uzasadniona

W wyroku z 9 czerwca 2021 r. w sprawie T-665/20 (Ryanair/Komisja) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z powodu niewystarczającego uzasadnienia stwierdził nieważność decyzji Komisji zatwierdzającej pomoc państwa przyznaną przez Niemcy na rzecz przewoźnika lotniczego Condor Flugdienst. Jednakże ze względu na kontekst gospodarczy i społeczny naznaczony pandemią COVID-19 TSUE zawiesił skutki stwierdzenia nieważności do czasu wydania przez Komisję nowej decyzji.

Komunikat prasowy TSUE w tej sprawie dostępny jest: tutaj.

TSUE: samo przekierowanie lotu do innego portu lotniczego nie skutkuje powstaniem prawa do odszkodowania ryczałtowego

W wydanym w dniu 22 kwietnia 2021 r. wyroku w sprawie C-826/19 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że samo przekierowanie lotu do innego portu lotniczego nie skutkuje powstaniem prawa do odszkodowania ryczałtowego o który mowa w rozporządzeniu 261/2004.

Więcej informacji o wyroku: komunikat prasowy TSUE.

SUE: pomoc Finlandii na rzecz przewoźnika lotniczego Finnair jest zgodna z prawem Unii

14 kwietnia 2021 r. Sąd Unii Europejskiej orzekł, że:

Gwarancja Finlandii na rzecz przewoźnika lotniczego Finnair mająca na celu pomoc w uzyskaniu od funduszu emerytalnego pożyczki w wysokości 600 mln EUR przeznaczonej na zaspokojenie jego potrzeb w funduszu bieżącym w następstwie pandemii Covid-19 jest zgodna z prawem Unii.

Więcej informacji: komunikat prasowy SUE.

SUE: środki pomocy wdrożone przez Szwecję i Danię na rzecz SAS z tytułu szkód wynikających z odwołania lub reorganizacji lotów w następstwie pandemii Covid-19 są zgodne z prawem Unii

Sąd Unii Europejskiej w wyroku z 14 kwietnia 2021 r. w połączonych sprawach T-378/20, T-379/20 (Ryanair przeciwko Komisji (SAS, Danemark; Covid-19) orzekł, że:

Środki pomocy wdrożone przez Szwecję i Danię na rzecz SAS z tytułu szkód wynikających z odwołania lub reorganizacji lotów w następstwie pandemii Covid-19 są zgodne z prawem Unii

Więcej informacji: komunikat prasowy SUE.

Wyrok TS UE w sprawie strajku pracowników w kontekście rozporządzenia 261/2004

23 marca 2021 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C-28/20 (Airhelp Ltd v Scandinavian Airline System SAS), w którym orzekł, że:

„A strike organised by a trade union of the staff of an air carrier that is intended in particular to secure pay increases does not fall within the concept of an ‘extraordinary circumstance’ capable of releasing the airline from its obligation to pay compensation for cancellation or long delay in respect of the flights concerned. That is so even if the strike is organised in compliance with the conditions laid down by national legislation”.

Informacja o wyroku na stronie TS UE dostępna jest: tutaj.

SO w Krakowie: hotel nie może zachować zaliczki jeśli rezerwacja nie była gwarantowana

Sąd Okręgowy w Krakowie ogłosił dzisiaj bardzo interesujący wyrok w sprawie sporu między biurem podróży a hotelem.

Biuro podróży wystąpiło z pozwem o zwrot płaconej zaliczki na rezerwację. Hotel twierdził, że żądanie jest bezpodstawne, bo we wskazanym czasie rezygnacji nie można już było zgodnie z umową bezkosztowo odstąpić od zawartej umowy. W sprawie chodziło o kwotę ponad 14 tys. zł.

Sąd I instancji powództwo biura podróży oddalił, przyjmując, że w dacie rezygnacji biuro podróży nie mogło już bezkosztowo odstąpić od umowy.

Biuro podróży od wyroku tego wniosło apelację, która została w całości uwzględniona. Przeprowadzone na tym etapie uzupełniające postępowanie dowodowe doprowadziło do przyjęcia przez Sąd, że dokonana rezerwacja nie miała jednak charakteru rezerwacji gwarantowanej, co rodziłoby prawo do zatrzymania całości kwoty w przypadku rezygnacji. Strony ustaliły bowiem, że rezerwacja uzyskuje taki charakter z chwilą zapłacenia określonej kwoty w określonym terminie, co nie miało ostatecznie miejsca. To oznacza, że w przypadku rezygnacji hotel nie miał prawa do zatrzymania zapłaconej zaliczki.

Sąd jednocześnie przyjął, że nawet w przypadku gdybyśmy przyjęli, iż była to rezerwacja gwarantowana, to również brak było podstaw do zatrzymania zapłaconej zaliczki, bowiem hotel nie był w stanie wykonać w całości umowy, bo w późniejszym etapie poinformował biuro podróży, że anuluje część zamówionych miejsc z uwagi na wcześniejszy brak zapłaty uzgodnionej kwoty ze strony biura podróży. Sąd jednocześnie przyjął, że nie można było zgodzić się ze stanowiskiem hotelu, iż w tych okolicznościach gwarantowany charakter miała rezerwacja biura podróży w zakresie, w którym nie doszło do anulacji miejsc.

Należy zwrócić uwagę, że Sąd w sprawie tej odnosił się do wcześniejszych indywidualnych ustaleń stron umowy (stąd należy zachować ostrożność przez wyciąganiem ogólniejszych wniosków).

Wyrok jest prawomocny. Sąd II instancji zmienił wyrok Sądu I instancji i w całości zasądził żądaną przez biuro podróży kwotę wraz z kosztami postępowania. W sprawie reprezentowałem biuro podróży.

Piotr Cybula

TSUE: hotel może pozwać Booking.com przed sądem państwa członkowskiego swojej siedziby

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 24 listopada 2020 r. wydał wyrok w sprawie C-59/19. TSUE orzekł, że:

Hotel korzystający z platformy Booking.com może, co do zasady, podnosząc żądanie zaniechania ewentualnego nadużywania pozycji dominującej, pozwać tę spółkę przed sądem państwa członkowskiego siedziby owego hotelu

Komunikat prasowy TSUE dotyczący tego wyroku dostępny jest: tutaj.

TS UE: klauzulę, która przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi miejsca siedziby przewoźnika lotniczego, należy uznać za nieuczciwy warunek umowy (wyrok w sprawie RYANAIR)

18 listopada 2020 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok, w którym orzekł, że:

Artykuł 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że w celu zakwestionowania jurysdykcji sądu do rozpoznania powództwa o odszkodowanie wytoczonego przeciwko przewoźnikowi lotniczemu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, na klauzulę prorogacyjną zamieszczoną w umowie przewozu zawartej między pasażerem a przewoźnikiem lotniczym nie może powołać się wspomniany przewoźnik wobec firmy windykacyjnej, której pasażer zbył w drodze cesji swoją wierzytelność, chyba że zgodnie z ustawodawstwem państwa, którego sądy zostały wyznaczone w tej klauzuli, ta firma windykacyjna wstąpiła w pełnię praw i obowiązków pierwotnego kontrahenta, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. W stosownym wypadku taką klauzulę, która bez uprzednich negocjacji indywidualnych została zamieszczona w umowie zawartej między konsumentem, czyli pasażerem linii lotniczych, a przedsiębiorcą, czyli przewoźnikiem lotniczym, i która przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi miejsca siedziby tego przewoźnika lotniczego, należy uznać za nieuczciwy warunek umowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Pełna treść wyroku dostępna jest: tutaj.

TS UE: Pasażer może domagać się odszkodowania z rozporządzenia 261/2004 w walucie krajowej

W wydanym dzisiaj przez Trybunał Sprawiedliwości wyroku (C-356/19) , Trybunał ten orzekł, że:

Pasażer, którego lot został odwołany lub doznał dużego opóźnienia,może domagać się zapłaty przewidzianego prawem Unii odszkodowania w walucie krajowej, która obowiązuje w miejscu jego zamieszkania.

Komunikat prasowy TS dostępny jest: tutaj.

Bardzo ważny wyrok Sądu Najwyższego dla spraw dotyczących rezygnacji z usług hotelarskich w związku z pandemią koronawirusa

W związku z pandemią koronawirusa pojawiają się również sprawy sporne dotyczące rezygnacji z usług hotelarskich. Zarówno ze strony organizatorów turystyki, jak i innych podmiotów, w tym także przez klientów indywidualnych.

W tych okolicznościach warto przypomnieć wyrok Sądu Najwyższego z 15 kwietnia 2016 r. (I CSK 383/15). Oczywiście nie dotyczył on wprost sytuacji związanej z koronawirusem, ale okoliczności z uwagi na istotę problemu były bardzo zbliżone. Doszło do zawarcia umowy o świadczenie usług hotelarskich, a zamawiający po upływie terminu bezskosztowej rezygnacji odstąpił od umowy powołując się na zagrożenie powodziowe. Po przekroczeniu terminu bezskosztowej zgodnie z umową zamawiający zobowiązany był uiścić opłatę, która w przypadku odwołania rezerwacji na trzy dni lub krócej przed datą rozpoczęcia imprezy odpowiadała wynagrodzeniu ustalonemu w umowie za świadczenie usług turystycznych (około 112.000 zł). Usługa noclegowa, wraz z organizacją konferencji i spotkań firmowych miała być świadczona w dniach 26-27 maja 2010 r. W połowie maja pojawiły się jednak informacje o zagrożeniu tego miasta falą powodziową, a 22 maja w prasie internetowej pojawił się apel burmistrza, skierowany do turystów, o wstrzymanie wyjazdów. Przedstawiciel hotelu podtrzymywał gotowość wykonania usług, jedynie z dłuższym dojazdem.

24 maja zamawiający zdecydował o rezygnacji z zamówionych usług z uwagi na zagrożenie powodziowe w rejonie tego miasta, kierując się apelem władz miasta o wstrzymanie przyjazdów i mając na względzie bezpieczeństwo zaproszonych na spotkanie pracowników. Decyzja ta została przekazana drugiej stronie umowy następnego dnia, wraz z sugestią rozwiązania umowy, bez żadnych konsekwencji finansowych. W tym dniu miasto poinformowało też o ustabilizowaniu sytuacji związanej z zagrożeniem powodziowym i możliwością bezpiecznego wjazdu do miasta. Przedstawiciel hotelu poinformował też o minimalnym zagrożeniu powodzią oraz o korzystaniu przez innych gości z usług hotelu.

W takich okolicznościach „hotel” wystąpił do zamawiającego o zapłatę wynikającej z umowy kwoty. Sąd Rejonowy to żądanie uwzględnił w całości. Zamawiający wystąpił z apelację, którą Sąd Okręgowy oddalił. W tych okolicznościach zamawiający wystąpił do Sądu Najwyższego ze skargą kasacyjną. Ten wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Najważniejsze zdanie uzasadnienia, także biorąc obecną sytuację związaną z koronawirusem, jest następujące:

Wprowadzenie do umowy o korzystanie z usług hotelarskich opłaty za rezygnację, bez wskazania przyczyn, kiedy jest ona prowadzącemu hotel nienależna, nie jest tożsame z odpowiedzialnością korzystającego z usług na zasadzie ryzyka. Z tego rodzaju regulacji umownej wyprowadzić należy wniosek przeciwny i przyjąć, iż korzystający z usług jest zobligowany uiścić uzgodnioną opłatę, jeżeli do rezygnacji z usług hotelowych doszło z przyczyn, za które ponosi odpowiedzialność. Nie można, zatem podzielić stanowiska jakoby do zwolnienia korzystającego z usług z zobowiązania mogło jedynie prowadzić jego wygaśnięcie, na skutek następczej niemożności świadczenia, której przyczyna znajduje się poza osobą i działalnością dłużnika (art. 475 KC).

Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał też:

Sąd Okręgowy błędnie zakładając, iż art. 471 KC nie znajduje w sprawie zastosowania, nie rozważał, czy wobec doniesień medialnych dotyczących kulminacji fali powodziowej zbliżającej się do K. i apelu burmistrza o wstrzymanie przyjazdów, który ukazał się w mediach 22 maja 2010 r., a został odwołany 25 maja 2010 r., i jednocześnie zapewnień przedstawicieli hotelu, iż pracuje on normalnie, pozwana miała podstawy do odwołania planowanej konferencji. Błędna ocena charakteru świadczenia dochodzonego pozwem i zasad odpowiedzialności pozwanej, spowodowała nieuzasadnioną odmowę zastosowania w sprawie art. 471 KC i zbadania ekskulpacji pozwanej, opartej na twierdzeniu, iż do anulowania rezygnacji doszło z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności.

(…) ocena czy powód dochodząc w okolicznościach sprawy opłaty za anulowanie rezerwacji nadużywa prawa podmiotowego, wymaga uprzedniego rozważenia czy pozwana ponosi odpowiedzialność za świadczenie odszkodowawcze dochodzone pozwem. Zasady współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 KC pozostają w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, jakie przepis ten ma na względzie. Dlatego dla zastosowania art. 5 KC konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 1994 r., II CRN 127/94, i z dnia 9 grudnia 2009 r., IV CSK 290/09). Sąd oceniając stosowanie w konkretnej sprawie art. 5 KC musi wyjaśnić, jakim wartościom i ze względu, na jakie okoliczności konkretnej sprawy dał pierwszeństwo, nie kierując się przy tym z góry określonym schematem myślowym. Zaskarżone orzeczenie założeń tych nie spełnia, Sąd Okręgowy skoncentrował się, bowiem na obowiązku realizacji umowy, nie uwzględniając, iż w świetle docierających do skarżącej doniesień medialnych, w okresie podejmowania przez nią decyzji o odwołaniu przyjazdu, przez K. przechodziła kulminacyjna fala powodziowa, a istnienie zagrożenia w stopniu uzasadniającym wystosowanie do turystów apelu o zaniechanie przyjazdów potwierdził burmistrz tego miasta. W tym kontekście zapewnienia przedstawicieli hotelu, iż zagrożenia takiego nie ma, a hotel funkcjonuje bez zakłóceń, mogły być postrzegane, jako bagatelizowanie problemu, motywowane interesem gospodarczym powoda. Z ustaleń poczynionych przez Sąd nie wynika przy tym, jakie starania podjął powód celem przekonania kontrahenta, iż jego zapewnienia są wiarygodne, zważywszy na usytuowanie hotelu w bezpośrednim sąsiedztwie Wisły. Nie badano również, czy po ukazaniu się w dniu 25 maja 2010 r. na stronie internetowej urzędu miasta informacji o braku zagrożenia powodziowego w rejonie K., zorganizowanie planowanego jubileuszu, mimo jego uprzedniego odwołania, było dla pozwanej nieproporcjonalnie uciążliwe, zważywszy na straty, na które narażała swojego kontrahenta. Eksponowanie przez Sąd Okręgowy istnienia możliwości realizacji obowiązku umownego, z pominięciem szczególnych okoliczności sprawy i potrzebą wszechstronnego rozważenia wszystkich jej aspektów, przed podjęciem decyzji o odmowie stosowania art. 5 KC nie jest przekonujące. Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż klauzula generalna z art. 5 KC ma charakter wyjątkowy i powinno się z niej korzystać sporadycznie. Jednak sytuacja prawna, w której znalazły się strony, na skutek niezależnego od nich zdarzenia związanego z zagrożeniem powodziowym była nietypowa i nie można wykluczyć, iż klauzula nadużycia prawa, będzie mogła mieć znaczenie dla sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy.

Pełna treść wyroku dostępna jest tutaj.

Następnie Sąd Okręgowy w wyroku z 7 grudnia 2016 r. powództwo „hotelu” oddalił. Sąd ten w okolicznościach sprawy przyjął, że zamawiający wykazał, iż niewykonanie zobowiązania było następstwem okoliczności za które on odpowiedzialności nie ponosi. Tym razem skargę kasacyjną od wyroku wniósł hotel. W zasadniczej części Sąd Najwyższy skargę tę oddalił. Pełna treść tego wyroku dostępna jest: tutaj.

Niewątpliwie powyższa sprawa powinna być obowiązkową lekturą dla osób zajmujących się umowami o świadczenie usług hotelarskich, w przypadku których doszło do rezygnacji z uwagi na pandemię koronawirusa. Oczywiście każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. W każdym razie pokazuje ona, że w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa gości hotelowych żądanie hotelu do zapłaty pełnych ustalonych kwot nie zawsze jest zasadne, a czasem może zostać ocenione jako w całości bezpodstawne. Oczywiście powyższe uwagi dotyczą sytuacji do której zastosowanie znajduje prawo polskie.

Piotr Cybula