Category Archives: Uncategorized

Czy karanie za sprzedaż imprezy turystycznej gdzie płatność została dokonana za pomocą BONU TURYSTYCZNEGO stanowiłaby naruszenie prawa unijnego?

W związku z ustawą o Polskim Bonie Turystycznym ostatnio wiele mówi się i pisze o handlu bonami turystycznymi. W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt, dotychczas nieporuszany i chyba nieuwzględniony w odpowiednio sposób przez ustawodawcę.

Załóżmy, że mamy taką sytuację. Dochodzi do zawarcia umowy o udział w imprezie turystycznej, 5-dniowej, z kosztem 1.000 zł, z płatnością za pomocą bonu w wysokości 500 zł. Po zawarciu umowy i dokonaniu całej płatności rodzice podejmują decyzję, że dziecko jednak nie wyjedzie. To rodzi pytanie co w takiej sytuacji można zrobić. W przypadku każdej imprezy turystycznej w grę wchodzi kilka możliwości:

1) rezygnacja z wycieczki z poniesieniem kosztów rezygnacji, które ostatecznie musi ponieść podróżny;

2) rezygnacja z wycieczki z poniesieniem kosztów rezygnacji w całości lub w znacznej części przez ubezpieczyciela (jeżeli sytuacja była objęta ubezpieczeniem na wypadek rezygnacji);

3) przeniesienie imprezy turystycznej na inną osobę, odpłatnie lub nieodpłatnie (w zależności od woli stron).

Ten ostatni przypadek, do którego ograniczę dalsze uwagi, został wyraźnie uregulowany w art. 43 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych:

1. Podróżny może bez zgody organizatora turystyki przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu umowy o udział w imprezie turystycznej uprawnienia, jeżeli jednocześnie osoba ta przejmuje wszystkie wynikające z tej umowy obowiązki.

2. Przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, o których mowa w ust. 1, jest skuteczne wobec organizatora turystyki, jeżeli podróżny zawiadomi go o tym na trwałym nośniku w rozsądnym terminie. Zawiadomienie złożone nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem imprezy turystycznej uważa się w każdym przypadku za złożone w rozsądnym terminie.

3. Jeżeli przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, o których mowa w ust. 1, będzie wiązać się dla organizatora turystyki z dodatkowymi kosztami, żądając ich zapłaty ma on obowiązek wykazać je podróżnemu. Koszty te muszą być zasadne i nie mogą przekraczać rzeczywistych kosztów poniesionych przez organizatora turystyki na skutek przeniesienia umowy o udział w imprezie turystycznej.

4. Za nieuiszczoną część ceny imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany podróżnego uczestniczącego w imprezie turystycznej, podróżny i osoba przejmująca jego uprawnienia odpowiadają solidarnie.

Także jeżeli płatność nastąpiła we wskazany wyżej sposób za pomocą bonu turystycznego ustawodawca nie może wyłączyć tego uprawnienia. Powyższy przepis ustawy stanowi implementację w Polsce art. 9 dyrektywy 2015/2302 w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych. Gdyby ustawodawca polski ograniczył tę możliwość wówczas naruszyłby dyrektywę. Tym bardziej z oczywistych względów nie można nikogo karać za realizację uprawnień wynikających z dyrektywy.

Trzeba jeszcze odpowiedzieć na pytanie, czy w takim przypadku pierwotna płatność za pomocą bonu nie powinna zostać zwrócona. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o PBN:

W przypadku gdy przedsiębiorca turystyczny lub organizacja pożytku publicznego nie zrealizuje usługi hotelarskiej lub imprezy turystycznej, niezwłocznie dokonuje zwrotu płatności przyjętej za pomocą bonu na rachunek bankowy Polskiej Organizacji Turystycznej, zwanej dalej „POT”, oddzielnie dla każdego bonu, podając w tytule przelewu numer tego bonu.

W takim jednak przypadku realizacja następuje, ale na rzecz innej osoby a o tym przepis nie wspomina. Gdyby jednak taki podmiot musiał liczyć się z tym, że będzie musiał w powyższej sytuacji zwrócić wpłatę dokonaną za pomocą bonu turystycznego, to pogarszałoby to jego sytuację, bo okazywałoby się, że całość lub część ceny imprezy turystycznej zapłacona za pomocą bonu turystycznego nie została uregulowana. Z uwagi na potrzebę uwzględnienia jego interesów oraz wspomniany art. 9 dyrektywy trudno byłoby uznać taką możliwość za prawidłową.  Podstaw do zwrotu tej płatności nie dają też art. 15 oraz art. 23 ustawy o PBT, gdzie mowa jest o przypadkach, kiedy świadczenie w formie bonu powinno zostać zwrócone.

Zamiast więc „sprzedawać bon”, gdyby przyjąć za trafną powyższą proponowaną interpretację (która wymagać będzie dalszej weryfikacji) można byłoby najpierw zawrzeć umowę o imprezę turystyczna dla osoby uprawnionej do bonu turystycznego, a następnie przenieść uprawnienia wynikające z tej umowy na inną osobę, oczywiście odrębnie uzgadniając z nią „warunki”. Ani ustawa ani dyrektywa nie odnoszą się w jakim czasie od zawarcia umowy o udział w imprezie turystycznej może nastąpić. W takim przypadku nie byłoby podstaw do karania za takie czynności, skoro stanowiłoby to realizację uprawnienia wynikającego z unijnej dyrektywy.

Zaznaczam z góry, że problem wymaga dalszego pogłębienia. W tym miejscu tylko go zaznaczam. Być może w praktyce dominująca będzie odmienna interpretacja.

Piotr Cybula

„Bon turystyczny: po reklamacji rodzic może dostać gotówkę” – artykuł z moim komentarzem dla „Rzeczpospolitej”

W „Rzeczpospolitej” ukazał się artykuł pt. „Bon turystyczny: po reklamacji rodzic może dostać gotówkę” autorstwa red. Katarzyny Wójcik.

W artykule zostały też przywołane moje wypowiedzi odnoszące się do bonu turystycznego.

Artykuł dostępny jest: tutaj.

„Prawne i praktyczne aspekty turystyki i rekreacji” – konferencja (Katowice,14.10.2020 r.)

Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa planuje organizację konferencji na temat: „Prawne i praktyczne aspekty turystyki i rekreacji„, która odbędzie się w Katowicach w dniu 14 października 2020 r.

Organizatorzy określili następujące jej cele:

– omówienie problemów pojawiających się na tle stosowania przepisów prawnych mających zastosowanie w turystyce i rekreacji oraz ich skutków prawnych w praktyce;

– dyskusja nad funkcjonowaniem przepisów przyjętych w wyniku implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych;

– dyskusja nad ekonomicznymi skutkami wprowadzonych regulacji, funkcjonowaniem Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego oraz systemem zabezpieczeń finansowych organizatorów turystyki;

Organizatorzy wskazują, że powyższe aspekty są szczególnie istotne w dobie znacznych „zawirowań” na rynku usług turystycznych, w szczególności kryzysu spowodowanego pandemią wirusa COVID-19, czy też upadłością największego na świecie biura podróży („Thomas Cook”). Ponadto, celem konferencji jest omówienie zagadnień dotyczących regulacji i statusu prawnego oraz aspektów praktycznych dotyczących zawodów związanych z usługami turystycznymi, m.in. takich jak przewodnicy górscy i turystyczni oraz piloci wycieczek, a także status prawny innych zawodów związanych z szeroko pojętą turystyką, rekreacją i sportem: instruktor narciarski, instruktor wspinaczki górskiej, instruktor wspinaczki skałkowej, itp. Wymienione zagadnienia mają szczególne znaczenie w kontekście dyskusji toczących się wokół Europejskich Ram Kwalifikacji (ERK) oraz Białej Księgi Regulacji Systemu Promocji Turystycznej w Polsce.
Więcej informacji i przygotowywanej w związku z nią monografii na stronie Organizatora: tutaj.

Co z bonami turystycznymi dzieci, które z uwagi na swój stan zdrowia nigdzie nie mogą wyjechać (czyli o potrzebie pewnej zmiany w ustawie o Polskim Bonie Turystycznym)?

Przygotowana w dość szybkim tempie i stanowiąca nowość jeśli chodzi o polskie regulacje ustawa o Polskim Bonie Turystycznym rodzi szereg pytań i wątpliwości. Niektóre są drobne, inne dość poważne. Każde wymagają wyjaśnienia i w razie potrzeby podjęcia dodatkowych działań, być może nawet legislacyjnych.

W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na problem sytuacji dzieci, które z uwagi na swój stan zdrowia nie mogą skorzystać z takiego bonu. Nie są w stanie skorzystać ani z usług hotelarskich, ani z imprez turystycznych. Myślę, że wielu Czytelników w swoim otoczeniu jest w stanie wskazać takie osoby i ich rzeczywiste potrzeby. Nie są to, niestety, przypadki zupełnie odosobnione.

Z jednej strony w ustawie ustawodawca stara się dostrzec szczególne potrzeby dzieci niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o Polskim Bonie Turystycznym na dziecko niepełnosprawne przysługuje jedno świadczenie w formie bonu w wysokości 500 zł oraz jedno dodatkowe świadczenie w formie bonu w wysokości 500 zł. Z drugiej strony brak jest jakiejkolwiek regulacji jeśli chodzi o sytuację dzieci, które z tych bonów nie będą mogły skorzystać. Wydaje się, że jest to pewna niekonsekwencja, chyba że założymy, iż ustawodawca ma świadomość, że te osoby nie skorzystają z bonów i ich środki przepadną.

Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy bon nie podlega wymianie na gotówkę, inne prawne środki płatnicze oraz inne środki wymiany. Co więc w takiej sytuacji powinni zrobić rodzice? Jeżeli dziecko nie będzie mogło skorzystać z wyjazdu, wówczas prawo do dokonywania płatności za pomocą bonu wygasa w dniu 31 marca 2022 r. Czy taki skutek chciał też osiągnąć na pewno ustawodawca w omawianym przypadku? Nie sądzę. Podejrzewam, że nie pomyślano o tym, iż takie sytuację mogą również się pojawić.

Teoretycznie ustawodawca ma dwie możliwości. Po pierwsze, problem może zostać szerzej nie zauważony, a niektórzy sfrustrowani rodzice będą próbowali poradzić sobie w inny sposób (pewne „propozycje” w Internecie już się pojawiają). Po drugie, ustawodawca może problem zauważyć i wprowadzić rozwiązanie polegające na tym, że w przypadku takich osób, jeśli rzeczywiście nie mogą one skorzystać z bonu w typowy sposób, środki te otrzymają uprawnione osoby w formie pieniężnej (szczegółowe przesłanki można ściśle określić). Z jednej strony na pewno w takim przypadku będą one potrzebne dzieciom znajdującym się w tak trudnej sytuacji. Z drugiej strony regulacja taka będzie bardziej odpowiadać poczuciu sprawiedliwości.

Apeluję więc o wprowadzenie w ustawie takiej zmiany, mając na uwadze dobro tych dzieci i potrzebę zapewnienia pewnej sprawiedliwości.

Piotr Cybula

Czy pasażerowie odwołanego lotu powinni stawić się na lotnisko, aby móc dochodzić odszkodowania za odwołany lot?

W jednej z prowadzonych przeze mnie spraw odszkodowawczych, reprezentujący przewoźnika lotniczego profesjonalny pełnomocnik, stwierdził, że odszkodowanie za odwołany lot z rozporządzenia 261/2004 nie należy się, bowiem niedoszły pasażer nie stawił się na odprawę na lotnisku. Pasażerowie o odwołaniu lotu dowiedzieli się na dzień przed planowanym wylotem. Czy mimo wszystko powinni więc stawić się na lotnisku? Oczywiście, że nie. Taki wymóg w takich okolicznościach byłby zupełnie absurdalny, co trafnie zauważył w uzasadnieniu wyroku sąd, który ostatecznie zasądził odszkodowanie:

Chybiony był w tym kontekście zarzut strony pozwanej, że powodowie nie stawili się na odprawę pasażerów (…). Zupełnie nieracjonalne byłoby oczekiwanie od pasażerów, którzy uzyskali wiedzę o tym, że ich lot się nie odbędzie w danym dniu o danej godzinie, by mimo tej wiedzy stawili się na odprawę zgodnie z pierwotnie planowanym czasem wylotu. Za wręcz absurdalny trzeba by uznać hipotetyczny obowiązek stawienia się na odprawę, która przecież się nie odbędzie. 

 

 

„Air and Space Law” – numer specjalny poświęcony COVID-19

Ukazał się nowy numer czasopisma „Air and Space Law”, w całości poświęcony problemowy COVID-19. Zawiera on poniższe artykuły, w całości dostępne (przez ograniczony czas) na stronie wydawcy: tutaj.

A Message from the Board of Editors: COVID-19 Special Edition of Air & Space Law(p. 1)


Evolution or Devolution: Aviation Law and Practice After COVID-19(p. 3)

Roberto Cassar

National Reflexes Following the COVID-19 Outbreak: Is Sovereignty Back in the Air?(p. 17)

Pablo Mendes De Leon

Combating COVID-19: The Role of Space Law and Technology(p. 39)

Tanja Masson-Zwaan

State Aid and Air Transport in the Shadow of COVID-19(p. 61)

Steven Truxal

Slots: Use It or Lose It(p. 83)

P.P.C. Peter Haanappel

COVID-19 Pandemic and the Measures Taken by the European Union Aviation Safety Agency(p. 95)

Rita Sousa Uva, Mikolaj Ratajczyk

Space Data in the Fight against Pandemics: Privacy Concerns and Sharing of Benefits from the Use of Space Technology for Decision-Making(p. 108)

Dimitra Stefoudi

EU Regulation No 261/2004 on Air Passenger Rights: The Impact of the COVID-19 on Flight Cancellation and the Concept of Extraordinary Circumstances(p. 123)

Cyril-Igor Grigorieff, Chrystel Erotokritou

The Potential for Exposure of Air Carriers to Passenger Liability in Respect of COVID-19(p. 143)

Andrea Trimarchi, Robert Lawson Qc, Andrew Harakas

COVID-19 and International Aircraft Financing Law(p. 155)

Donal Hanley

COVID-19 and Its Impact on Space Activities: Force Majeure and Further Legal Implications(p. 173)

Lesley Jane Smith, Lukas C. Jung

National Aviation Law Responses to COVID-19(p. 195)

Benjamyn I. Scott (ed.)

Komisja Europejska odmawia udostępnienia korespondencji w sprawie ustawy przedłużającej termin zwrotu wpłat klientom („180 dni”)

Niedawno pisałem o tym, że Ministerstwo Rozwoju odmówiło mi odpowiedzi na takie pytania:

Działając w oparciu o przepisy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o:

1. Udzielenie informacji, czy Komisja Europejska skierowała do władz Polski jakiekolwiek pisma dotyczące przepisów odnoszących się do imprez turystycznych, które zostały ostatnio przyjęte przez Polskę, a które dotyczyły sytuacji związanej z koronawirusem.

2. W przypadku otrzymania takich pism, proszę o ich udostępnienie wraz z udzielonymi odpowiedziami (oraz ewentualną dalszą korespondencją w tej sprawie).

Z podobnym wnioskiem wystąpiłem również do Komisji Europejskiej i podobnie otrzymałem odmowną odpowiedź. Mogą się z nią Państwo zapoznać: tutaj.

Komisja Europejska pisze, że publiczne ujawnienie żądanych dokumentów mogłoby wpłynąć negatywnie na dialog między Komisją Europejską a Polską, który wymaga klimatu zaufania. Ponadto zwraca uwagę, że miałoby to też negatywny wpływ na możliwości prowadzenia przez Komisję Europejską negocjacji z Polską, w sposób wolny od nacisków zewnętrznych, w celu polubownego rozstrzygnięcia sporu.

A gdzie w tym wszystkim są prawa konsumentów?

„Obozy sportowe dla dzieci i młodzieży a ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych” – nowy artykuł

W publikacji pt. Sport i turystyka w perspektywie nauk społecznych: tradycja i współczesność, przygotowanej pod redakcją Marii Zowisło i Jerzego Kosiewicza, ukazał się mój artykuł na temat: Obozy sportowe dla dzieci i młodzieży a ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (zagadnienia wybrane).

Artykuł w wersji elektronicznej dostępny jest: tutaj.

SiT.

„Urlop za granicą z widmem wirusa” – komentarz dla Rzeczpospolitej

W Rzeczpospolitej z 24 lipca 2020 r. ukazał się artykuł pt. Urlop za granicą z widmem wirusa autorstwa Agaty Łukaszewicz. W artykule zamieszczona została również moja wypowiedź odnosząca się do bezpieczeństwa wyjazdów indywidualnych:

O czym należy pamiętać wybierając się na indywidualny wyjazd zagraniczny w czasach koronowarisua?

Po pierwsze, trzeba dobrze sprawdzić, czy określony wyjazd może w ogóle się odbyć. Komunikaty poszczególnych państw zmieniają się stosunkowi często. Obecnie najczęściej mamy do czynienia ze znoszeniem ograniczeń, ale czasami też pojawiają się komunikaty w drugim kierunku.

Po drugie, należy ocenić jakie ograniczenia znajdą zastosowanie i czy w takich warunkach w ogóle jesteśmy zainteresowani wyjazdem. Dotyczy to przykładowo serwowania posiłków w hotelach, czy dostępności atrakcji turystycznych.

Po trzecie,  niezwykle istotną sprawą jest kwestia odpowiedniego ubezpieczenia. Ubezpieczyciele powoli dostosowują się do zrozumiałych w obecnych okolicznościach potrzeb klientów i odpowiednio dostosowują swoje oferty.  

Po czwarte, w przypadku ostatecznej decyzji o wyjeździe trzeba być gotowym na możliwości zmian w zakresie zamówionych usług i zawsze trzeba indywidualnie oceniać, jakie prawa i obowiązku stron umowy w związku z tym powstają. Zdarza się, że przedsiębiorcy turystyczni w sposób bezpodstawny próbują przerzucić w całości ryzyko występujących zdarzeń na klientów.

Prof. Stanisław Grodziski o szybko zmieniającym się krajobrazie

Krajobraz szybko się zmienia, nie na korzyść. Znikają wąskie ścieżki wśród pól „malowanych zbożem rozmaitym”. Nie spotyka się już spracowanego chłopa, który by orał ziemię wiosną lub kosił siano na progu lata, którego przechodząc, pozdrawiałoby się tradycyjnym „szczęść Boże”, a on, wdzięczny, że się zatrzyma i chwilę odpocznie, odpowie „daj Panie Boże”. Oracza czy żniwiarza zastąpił dziś traktorzysta, a jemu się nie powie „szczęść Boże”, bo on nie dosłyszy tego przez hałas swej maszyny, wychyli się z jej siodełka i zapyta: „… Co, kurwa?””

prof. Stanisław Grodziski, Na orlim szlaku, Kraków 2018, s. 26