Category Archives: Uncategorized

Komisja Europejska i vouchery: „nie zawahamy się podjąć środków, jeżeli dane państwo członkowskie nie zastosuje się szybko”

W związku ze skierowanym przeze mnie zapytaniem do Komisji Europejskiej, dzisiaj otrzymałem poniższą informację z biura rzecznika prasowego Komisji Europejskiej:

Komisja jest w pełni świadoma presji, jaką epidemia koronawirusa wywołała w unijnym sektorze podróży i turystyki. Potrzebne są pragmatyczne rozwiązania, które respektują prawa podróżnych i zapewniają pewien stopień elastyczności branży turystycznej.

W ramach przyjętego pakietu dot. turystyki Komisja przedstawiła rekomendacje w zakresie voucherów, po to, aby ta forma refundacji stała się bardziej atrakcyjna i wiarygodna dla konsumentów.

Wzywamy teraz do przyjęcia skoordynowanego podejścia między państwami członkowskimi, biurami podróży i liniami lotniczymi. Widzimy, że państwa członkowskie stosują przepisy w różny sposób. Komisja obecnie przygląda się tej sprawie. Przepisy UE są jasne i musimy zapewnić spójne i sprawiedliwe podejście w całej UE.

Komisja – komisarze Vălean i Reynders – wyślą do wszystkich państw członkowskich pisma w sprawie voucherów, aby zapewnić przestrzeganie przepisów w zakresie praw pasażerów i podróży zorganizowanych.

Pisma te są dostosowane do specyfiki każdego państwa członkowskiego. Mimo iż pisma te nie prowadzą formalnie do wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wyraźnie wskazują, że nie zawahamy się podjąć środków, jeżeli dane państwo członkowskie nie zastosuje się szybko.

Będę musiał jeszcze raz napisać, bo w istocie rzeczy nie otrzymałem odpowiedzi na poniższe pytanie:

Jedna ze stacji radiowych zamieściła dzisiaj informację o zarzutach Komisji Europejskiej odnośnie do niezgodności polskich przepisów wydłużających terminy zwrotu wpłat klientom o dodatkowe 180 dni, wskazując nawet na termin do kiedy powinno nastąpić dostosowanie (2 czerwca).

Z uwagi na znaczenie sprawy dla branży turystycznej, jak również opiniotwórczy charakter medium (RMF FM) uprzejmie proszę o informację, czy takie zarzuty ze strony Komisji Europejskiej pojawiły się.

Podaję link do artykułu: https://www.rmf24.pl/raporty/raport-koronawirus-z-chin/najnowsze-fakty/news-zwrot-gotowki-w-ciagu-14-dni-za-odwolana-wycieczke-polska-ma,nId,4494887

Vouchery to jedno, a wprowadzone przez naszego ustawodawcę dodatkowych 180 dni na zwroty całości wpłat przez organizatorów turystyki to drugie.

Piotr Cybula

Zalecenie Komisji w sprawie bonów oferowanych pasażerom i podróżnym jako alternatywa dla zwrotu pieniędzy za odwołane imprezy turystyczne i usługi transportowe w kontekście pandemii COVID-19

13 maja 2020 r. Komisja wydała ZALECENIE (UE) 2020/648 z dnia 13 maja 2020 r. w sprawie bonów oferowanych pasażerom i podróżnym jako alternatywa dla zwrotu pieniędzy za odwołane imprezy turystyczne i usługi transportowe w kontekście pandemii COVID-19. Zostało ono opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 14 maja 2020 r. (L 151/10).

Zalecenie dostępne jest: tutaj.

 

RMF FM: Komisja Europejska kwestionuje dodatkowe 180 dni na zwrot przedpłat i wzywa Polskę do zmiany prawa do 2 czerwca

W tym miejscu wielokrotnie wskazywałem, że wprowadzenie dodatkowych 180 dni na zwrot przedpłat podróżnym w przypadku odstąpienia od umowy na podstawie art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych oraz odwołania imprezy turystycznej przez organizatora turystyki na podstawie art. 47 ust. 5 narusza prawo unijne. Z art. 12 dyrektywy 2015/2302 w sposób jednoznaczny wynika, że zwrot wpłaty w takiej sytuacji powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od odstąpienia czy odwołanie.

Jak podaje dzisiaj RMF FM:

Polska ma czas do 2 czerwca, żeby się dostosować do unijnych zasad, które w ciągu 14 dni gwarantują klientom zwrot pieniędzy za odwołaną wycieczkę (…).

Wiele wskazuje więc na to, że podróżni dostaną więc wcześniej wskazane zwroty. Czekamy teraz na stanowisko i działania Ministerstwa Rozwoju oraz polskiego ustawodawcy.

Pomagać trzeba, ale trzeba to robić rozsądnie, aby nie powodować dodatkowych problemów.

Piotr Cybula

„Commission’s guidance on how to safely resume travel and reboot Europe’s tourism in 2020 and beyond”

Komisja Europejska opublikowała dzisiaj poniższą informację:

Today, the Commission presents a package of guidelines and recommendations to help Member States gradually lift travel restrictions and allow tourism businesses to reopen, after months of lockdown, while respecting necessary health precautions.

The Commission’s guidance aims to offer people the chance to get some well-needed rest, relaxation and fresh air. As soon as the health situation allows, people should be able to catch up with friends and family, in their own EU country or across borders, with all the safety and precautionary measures needed in place.

The package also aims to help the EU tourism sector recover from the pandemic, by supporting businesses and ensuring that Europe continues to be the number one destination for visitors.

The Commission’s Tourism and Transport package includes:

  • An overall strategy towards recovery in 2020 and beyond;
  • A common approach to restoring free movement and lifting restrictions at EU internal borders in a gradual and coordinated way;
  • A framework to support the gradual re-establishment of transport whilst ensuring the safety of passengers and personnel;
  • A recommendation which aims to make travel vouchers an attractive alternative to cash reimbursement for consumers;
  • Criteria for restoring tourism activities safely and gradually and for developing health protocols for hospitality establishments such as hotels.

 

For tourists and travellers

The Commission is looking to give people the ability, confidence and safety to travel again with the following measures:

  • Safely restoring freedom of movement and lifting internal border controls:

Free movement and cross-border travel are key to tourism. As Member States manage to reduce the circulation of the virus, blanket restrictions to free movement should be replaced by more targeted measures. If a generalised lifting of restrictions is not justified by the health situation, the Commission proposes a phased and coordinated approach that starts by lifting restrictions between areas or Member States with sufficiently similar epidemiological situations. The approach must also be flexible, including the possibility to reintroduce certain measures if the epidemiological situation requires. Member States should act on the basis of the following 3 criteria:

  • epidemiological, notably focusing on areas where situation is improving, based on guidance by the European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) and using the regional map developed by the ECDC;
  • the ability to apply containment measures throughout the whole journey including at border crossings, including additional safeguards and measures where physical distancing may be difficult to ensure and
  • economic and social considerations, initially prioritising cross-border movement in key areas of activity and including personal reasons.

 

The principle of non-discrimination is of particular importance: when a Member State decides to allow travel into its territory or to specific regions and areas within its territory, it should do so in a non-discriminatory manner – allowing travel from all areas, regions or countries in the EU with similar epidemiological conditions. In the same vein, any restrictions must be lifted without discrimination, to all EU citizens and to all residents of that Member State regardless of their nationality, and should be applied to all parts of the Union in a similar epidemiological situation.

  • Restoring transport services across the EU while protecting the health of transport workers and passengers:

The guidelines present general principles for the safe and gradual restoration of passenger transport by air, rail, road and waterways. The guidelines put forth a series of recommendations, such as the need to limit contact between passengers and transport workers, and passengers themselves, reducing, where feasible, the density of passengers.

The guidelines also include indications on the use of personal protective equipment such as face masks and on adequate protocols in case passengers present coronavirus symptoms. The guidelines also make recommendations for each mode of transport and call for coordination among Member States in light of re-establishment of gradual connections between them.

  • Safely resuming tourism services:

The Commission sets out a common framework providing criteria to safely and gradually restore tourism activities and developing health protocols for hotels and other forms of accommodation, to protect the health of both guests and employees. These criteria include epidemiological evidence; sufficient health system capacity being in place for local people and tourists; robust surveillance and monitoring and testing capacity and contact tracing. These guidelines will allow people to safely stay at hotels, camping sites, Bed&Breakfasts or other holiday accommodation establishments, eat and drink at restaurants, bars and cafés and go to beaches and other leisure outdoor areas.

  • Ensuring cross-border interoperability of tracing apps:

Member States, with the support of the Commission, agreed on guidelines to ensure cross-border interoperability between tracing apps so that citizens can be warned of a potential infection with coronavirus also when they travel in the EU. This will guide developers working with national health authorities. Such tracing apps must be voluntary, transparent, temporary, cybersecure, using anonymised data, should rely on Bluetooth technology and be inter-operable across borders as well as across operating systems. Interoperability is crucial: EU citizens must be able to receive alerts of a possible infection in a secure and protected way, wherever they are in the EU, and whatever app they are using. The Commission is supporting Member States in finding the right solution, in line with the principles set out in the EU toolboxand the Commission guidance on data protection.

  • Making vouchers a more attractive option for consumers:

Under EU rules, travellers have the right to choose between vouchers or cash reimbursement for cancelled transport tickets (plane, train, bus/coach, and ferries) or package travel. While reaffirming this right, the Commission’s recommendation aims to ensure that vouchers become a viable and more attractive alternative to reimbursement for cancelled trips in the context of the current pandemic, which has also put heavy financial strains on travel operators. The voluntary vouchers should be protected against insolvency of the issuer, with a minimum validity period of 12 months, and be refundable after at most one year, if not redeemed. They should also provide passengers sufficient flexibility, should allow the passengers to travel on the same route under the same service conditions or the travellers to book a package travel contract with the same type of services or of equivalent quality. They should also be transferable to another traveller. 

For tourism businesses

The Commission aims to support Europe’s tourism sector by:

  • Ensuring liquidity for tourism businesses, in particular SMEs, through:

o  Flexibility under State aid rules allowing Member States to introduce schemes, such as guarantee schemes for vouchers and further liquidity schemes, to support companies in the transport and travel sectors and to ensure that reimbursement claims caused by the coronavirus pandemic are satisfied. The schemes for vouchers can be approved by the Commission very rapidly, upon notification by the Member State concerned.

o   EU funding: EU continues providing immediate liquidity to businesses affected by the crisis through the Coronavirus Response Instrument Initiative, under shared management with Member States. In addition, the Commission has made available up to €8 billion in financing for 100,000 small businesses hit by the crisis, with the European Investment  Fund.

  • Saving jobs with up to €100 billion in financial relief from the SURE programme:

The SURE programme helps Member States cover the costs of national short-time work schemes and similar measures allowing companies to safeguard jobs. The Commission also supports partnerships between employment services, social partners and companies to facilitate reskilling, especially for seasonal workers.

  • Connecting citizens to local tourism offer, promoting local attractions and tourism and Europe as a safe tourist destination:

The Commission will work with Member States to promote a patronage voucher system under which customers can support their favourite hotels or restaurants. The Commission will also promote pan-European communication campaigns featuring Europe as a number one tourist destination. 

To complement short-term measures, the Commission will continue to work with Member States to promote sustainable tourism in line with the European Green Deal and encourage a digital transformation of tourism services to offer more choice, better allocation of resources and new ways of managing travel and tourist flows.

The Commission will organise a European tourism convention with EU institutions, the industry, regions, cities and other stakeholders to jointly build the future of a sustainable, innovative and resilient European tourism ecosystem – the ‘European Agenda for Tourism 2050′.

 

Members of the College said:

Vice-President for Promoting our European Way of Life, Margaritis Schinas, said: „Tourism is vital to the Single Market and its four freedoms and a key contributor to the EU’s economic, social and cultural way of life. It has also been deeply impacted by the measures needed to contain COVID-19. As our Member States gradually lift restrictive measures, we are putting in place the foundations for rebooting the tourism eco-system and Single Market in a safe, proportionate way that will prevent the resurgence of the virus within the EU, whilst safeguarding our way of life.”

Commissioner for the Internal Market, Thierry Breton, said: Millions of SMEs and family -run businesses working in accommodation, restaurants, passenger transport and travel agencies risk bankruptcies and job losses – they urgently need to go back to work. We are helping European tourism get back on track while staying healthy and safe. Today we propose a common European approach to managing what will remain a difficult 2020 summer season, while preparing for a more sustainable and digital tourism ecosystem in the future.”

Commissioner for Health and Food Safety, Stella Kyriakides, said: “We know how much European citizens are looking forward to summer and to travel. Their huge sacrifices over the past months will make a cautious and gradual reopening possible – for now. But deconfinement and tourism will not be risk free as long as the virus circulates among us. We need to maintain vigilance, physical distancing and rigorous health precautions across the whole tourism and transport ecosystem to prevent further outbreaks as much as possible. We will not allow our efforts to be lost.”

Commissioner for Justice and Consumers, Didier Reynders, said: “European consumers can be reassured: The Commission will not downgrade their EU rights for reimbursement for cancelled travel. We recommend, however, making vouchers more attractive for those who chose this option. In the meantime, freedom of movement is the right European citizens cherish most. It is important to restore this right as soon as the circumstances allow it.”

Commissioner for Transport, Adina Vălean, said: “We aim to create safe conditions in every mode of transport, to the extent possible, both for people traveling and transport workers. As we re-establish connectivity, these guidelines will provide authorities and  stakeholders a standard framework. Our priority is to restore mobility as soon as possible, but only with clear provisions for safety and health.

 

BACKGROUND:

Europe is home to a vibrant tourism ecosystem. Travel, transport, accommodation, food, recreation or culture, contribute to almost 10% of EU GDP and provide a key source of employment and income in numerous European regions. 267 million Europeans (62% of the population) make at least one private leisure trip per year and 78% of Europeans spend their holidays in their home country or another EU country.

The tourism ecosystem has also been one of the most affected by the heavy restrictions on movement and travel imposed in the wake of Coronavirus outbreak. The World Tourism Organisation (UNWTO) foresees a 60% to 80% reduction in international arrivals, amounting to losses of between €840 and €1.100 billion in export revenues worldwide. In Europe, the summer is a crucial season for tourism:during an average summer season (June-August) residents of the EU make 385 million tourism trips and spend €190 billion. 

Today’s package follows the pathway set by the Joint European Roadmap published by the Commission on 14 April in cooperation with the European Council. The Roadmap provided a gradual approach to phasing-out containment measures introduced due to the coronavirus outbreak.

 

FOR MORE INFORMATION :

Questions & Answers on Tourism and Travel Package

Questions & Answers on Tracing Apps

Factsheet: The EU helps reboot Europe’s Tourism

Factsheet: Travel and tourism in Europe: A practical guidance for travelers and companies

Communication on tourism and transport in 2020 and beyond

Communication on a phased and coordinated approach to free movement

Communication: Guidelines on transport and connectivity

Communication: Guidelines on tourism services and hospitality establishments

Recommendation on vouchers

*Updated on 13/05/2020 at 15:25

Źródło: strona internetowa Komisji

Logika ministerstwa i logika dyrektywy

Na jednym ze spotkań z branżą pod koniec marca przedstawiciel ministerstwa rozwoju tak odniósł się do zarzutu, że dodatkowy termin 180 dni na zwroty wpłat przez organizatorów turystyki jest niezgodny z dyrektywą:

(…)  zauważył, że jego zdaniem zapis dotyczący 180 dnia na zwrot wpłat jest niezgodny z zapisany Dyrektywy unijnej, w którym mowa jest o 14 dniach. Czy nie skończymy w związku z tym w sądach – zapytał

Dominik Borek wyjaśnił, że dyrektywa głosi, że zwrot następuje 14 dni od momentu rozwiązania umowy. My w ten zapis nie ingeruje, my wpisujemy, ze rozwiązanie umowy następuje po 180 dniach – powiedział dyrektor Borek

Na początku maja na podobnym spotkaniu pojawił się pomysł wydłużenia okresu 180 dni do 365 dni. I wówczas inny przedstawiciel ministerstwa rozwoju tak się do tego odniósł:

Piotr Henicz, wiceprezes Itaki i wiceprezes Polskiego Związku Organizatorów Turystyki, wskazał trzy problemy, na rozwiązanie których czekają touroperatorzy. Po pierwsze, pytał, czy jest rozważana koncepcja przedłużenia czasu na rozliczenia z klientami za zaliczki ze 180 do 365 dni (…).

Jak wyjaśniał [Rafał] Szlachta, dalsze przeniesienie terminu rozliczeń z klientami z zaliczek na imprezy turystyczne jest kwestionowane przez Komisję Europejską, która kieruje się nie tylko stanowiskiem biznesu, ale ma też na względzie interesy konsumentów. – Nie wiemy, co będzie, na razie nie możemy powiedzieć, że uda się go wydłużyć – ocenił.

Czy mieliśmy więc przeniesienie terminu rozliczenia z klientami czy nie? Czy termin 14 dni zostaje zachowany, czy nie? Gdyby przyjąć powyższą argumentację Dominika Borka, ustawodawca w zasadzie w sposób dowolny mógłby przedłużać termin 180 dni. Może jednak jest jak wyraźnie powiedział Rafał Szlacha – doszło do „przeniesienia” tego terminu?

Dla mnie ocena jest jednoznaczna, o czym wielokrotnie pisałem już w tym miejscu. Doszło do wydłużenia terminu zwrot wbrew wyraźnemu przepisowi dyrektywy, który wskazuje na maksymalny termin 14 dni. Inna sprawa, że przygotowując dyrektywę, nikt zapewne nie brał pod uwagę takiej sytuacji jaką obecnie mamy, a Komisja niezbyt jest skora do podejmowania jakichś bardziej aktywnych działań w tym zakresie. Pojawia się jednak pytanie, czy tak powinno pomagać państwo z uwagi na wymogi dyrektywy?

Piotr Cybula

 

 

RPO pyta MSWiA dlaczego wstrzymano wydawanie paszportów?

  • Obywatele skarżą się na odmowy wydawania paszportów od momentu ogłoszenia stanu epidemii
  • Nie mogą ich otrzymać, mimo że spełniają wszystkie warunki przewidziane w przepisach
  • W efekcie nie mogą wyjechać np. w celu zaopiekowania się krewnymi, przebywającymi w państwach spoza Unii Europejskiej

Od momentu ogłoszenia stanu epidemicznego, a następnie stanu epidemii, do Rzecznika Praw Obywatelskich zgłaszają się obywatele, którzy proszą o pomoc w sprawie odbioru akt stanu cywilnego i paszportów.

Rzecznik otrzymuje informacje o formułowanym przez te urzędy wymaganiu osobistego stawiennictwa w urzędzie (co nie zawsze jest i było możliwe) albo też niemożności odbioru dokumentów z uwagi na zmianę czasu pracy urzędów.

Odpowiedzi dla RPO na interwencje w sprawach indywidualnych wskazują, że zmiany  w organizacji pracy pozwalają na rozwiązywanie tych problemów.

Z niepokojem Rzecznik odbiera skargi od osób, którym odmawia się wydania paszportu. Sytuację tę potwierdzają artykuły prasowe, w których opisywane są takie  identyczne (np. Wojewoda wstrzymał przyjmowanie wniosków
o paszporty. „To nie jest rzecz pierwszej potrzeby”, Gazeta Wyborcza z 4 maja 2020 r.).

Adam Bodnar poprosił o wyjaśnienia szefa MSWiA Mariusza Kamińskiego. Pyta także, czy wydano wytyczne ws. kontaktów pracowników urzędów stanu cywilnego z obywatelami, które uwzględniałyby aktualną sytuację epidemiczną. Chce również informacji, jaka podstawa prawna przemawia za wstrzymaniem wydawania paszportów i czy są to decyzje podejmowane samodzielnie przez wojewodów, czy też decyzja taka zapadła na szczeblu centralnym.

VII.534.12.2020

Załączniki:

  1. RPO do MSWIA, 5.05.2020.pdf

Źródło: komunikat RPO z 6 maja 2020 r.

 

Prezes Itaki pyta o możliwość przedłużenia czasu na rozliczenia z klientami za zaliczki ze 180 do 365 dni

Podczas wczorajszego spotkania przedstawicieli branży z dyrektorami departamentu turystyki Ministerstwa Rozwoju:

Piotr Henicz, wiceprezes Itaki i wiceprezes Polskiego Związku Organizatorów Turystyki, wskazał trzy problemy, na rozwiązanie których czekają touroperatorzy. Po pierwsze, czy jest rozważana koncepcja przedłużenia czasu na rozliczenia z klientami za zaliczki ze 180 do 365 dni (…).

I pojawiła się taka ciekawa odpowiedź:

Jak wyjaśniał Szlachta, dalsze przeniesienie terminu rozliczeń z klientami z zaliczek na imprezy turystyczne jest kwestionowane przez Komisję Europejską, która kieruje się nie tylko stanowiskiem biznesu, ale ma też na względzie interesy konsumentów. – Nie wiemy, co będzie, na razie nie możemy powiedzieć, że uda się go wydłużyć – ocenił.

W tym miejscu wielokrotnie zwracałem uwagę, że również termin „180 dni” jest nie do pogodzenia z wymogiem wynikającym z art. 12 dyrektywy 2015/2302.

Więcej na temat spotkania: Spotkanie: Touroperatorzy – Ministerstwo Rozwoju. Więcej pytań niż odpowiedzi.

Piotr Cybula

Organizatorzy turystyki nie zawsze mogą powołać się na dodatkowe 180 dni na zwrot podróżnym wpłat

Jedna z ustaw „koronawirusowych” umożliwiła organizatorom turystyki dokonywanie zwrotów wpłat podróżnym w terminie dłuższym o dodatkowe 180 dni. Abstrahując w tym miejscu od pytania o zgodność tego rozwiązania z dyrektywą 2015/2302, z praktycznego punktu widzenia należy zwrócić uwagę, że regulacja ta znajduje zastosowanie w ściśle określonych sytuacjach, nie obejmuje wszystkich umów, które zawierane są przez organizatorów turystyki. Warto o tym wspomnieć, ponieważ w praktyce nie wszystkie umowy nazywane umowami o udział w imprezie turystycznej są w rzeczywistości takimi umowami. Ponadto w praktyce czasami podróżni dokonują rezygnacji z umów w przypadku których wspomniana zasada „180 dni” nie obowiązuje, o czym warto pamiętać.

Zgodnie z art. 15k ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568 ze zm.):

1. Odstąpienie od umowy w trybie określonym w art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych lub rozwiązanie przez organizatora turystyki umowy o udział w imprezie turystycznej w trybie określonym w art. 47 ust. 5 pkt 2 tej ustawy, które to odstąpienie od umowy lub rozwiązanie umowy pozostaje w bezpośrednim związku z wybuchem epidemii wirusa SARS-CoV-2, jest skuteczne z mocy prawa po upływie 180 dni od dnia powiadomienia przez podróżnego o odstąpieniu lub powiadomienia o rozwiązaniu przez organizatora turystyki.

2. Odstąpienie od umowy bądź jej rozwiązanie, o którym mowa w ust. 1, nie jest skuteczne w przypadku wyrażenia przez podróżnego zgody na otrzymanie w zamian od organizatora turystyki vouchera do realizacji na poczet przyszłych imprez turystycznych w ciągu roku od dnia, w którym miała się odbyć impreza turystyczna.

3. Wartość vouchera, o którym mowa w ust. 2, nie może być niższa niż kwota wpłacona na poczet realizacji dotychczasowej umowy o imprezę turystyczną.

4. Środki odpowiadające wpłatom na poczet realizacji umów o imprezy turystyczne, w stosunku do których zastosowanie znajdzie ust. 2, podlegają ochronie na wypadek niewypłacalności organizatora turystyki.

Powyższe oznacza, że:

Po pierwsze, te szczególne zasady dotyczą w zakresie działalności prowadzonej przez podmioty posiadające status organizatorów turystyki wyłącznie umów o udział w imprezach turystycznych w rozumieniu ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Pojęcie imprezy turystycznej zostało zdefiniowane w tej ustawie (art. 4 pkt 2) i do tej definicji należy się odwołać. W tym miejscu wskażę jedynie przykładowo, że z umową o udział w imprezie turystycznej nie mamy do czynienia jeżeli przedmiotem umowy jest np. tylko przewóz lotniczy (np. czarter), mimo że w praktyce zdarzają się organizatorzy, którzy taki produkt wadliwie oznaczają jako imprezy turystyczne (to temat na inny wpis, częściowo już poruszany przeze mnie w tym miejscu). Z umową o udział w imprezie turystycznej nie będziemy też mieli do czynienia jeśli przedmiotem umowy są np. wycieczki jednodniowe nie obejmujące noclegu (z uwagi na art. 3 pkt 3 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych).

W przypadku niektórych usług zastosowanie może jeszcze ewentualnie znaleźć art. 15zp wspomnianej ustawy z 31 marca 2020 r.:

1. Przedsiębiorca prowadzący działalność związaną z organizacją wystaw i kongresów lub działalnością kulturalną, rozrywkową, rekreacyjną i sportową lub organizujący wystawy tematyczne lub imprezy plenerowe w przypadku rozwiązania umowy z klientem, które to rozwiązanie umowy pozostaje w bezpośrednim związku z wybuchem epidemii wirusa SARS-CoV-2, jest zobowiązany zwrócić wpłacone mu przez klienta środki w terminie 180 dni od dnia skutecznego rozwiązania umowy.
2. Rozwiązanie umowy, o którym mowa w ust. 1, nie jest skuteczne w przypadku wyrażenia przez klienta zgody na otrzymanie w zamian od przedsiębiorcy vouchera do realizacji na poczet przyszłych wydarzeń w obszarze działalności przedsiębiorcy w ciągu roku od dnia, w którym miało się odbyć wydarzenie, za które klient wniósł zapłatę.
3. Wartość vouchera, o którym mowa w ust. 2, nie może być niższa niż kwota wpłacona na poczet realizacji dotychczasowej umowy przez klienta.
4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub rolnika świadczącego usługi hotelarskie w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych.

Po drugie, w przypadku umów o udział w imprezie turystycznej dodatkowe 180 dni znajdzie zastosowanie wyłącznie w przypadku zastosowania art. 47 ust. 4 lub 5. Obydwa te przepisy upoważniają do bezkosztowej rezygnacji w określonych sytuacjach. Jeżeli jednak nie mamy do czynienia z bezkosztową rezygnacją, a podróżny odstępuje od umowy za opłatą na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 lub 3, to nie ma żadnych podstaw, aby organizator turystyki uwzględniał wspomniane dodatkowe 180 dni na zwrot wpłat podróżny. Podobnie brak jest podstaw do zastosowania tej reguły w przypadku odstąpienia przez podróżnego na postawie art. 46 ust. 4 pkt 2 ustawy, w przypadku jego niezainteresowania zmianą zawartej umowy.

Odpowiadając więc na tytułowe pytanie, organizatorzy turystyki nie zawsze mogą powoływać się na dodatkowe 180 dni na zwroty wpłat podróżnych. Nie mogą tego robić:

1) w sytuacji gdy nie mamy w ogóle do czynienia z umową o udział w imprezie turystycznej (z wyjątkiem sytuacji określonych we wspomnianym art. 15zp);

2) gdy podróżny odstępuje od umowy z obowiązkiem uiszczenia opłaty (art. 47 ust. 1 w zw. z ust. 2 lub 3), gdy nie ma on uprawnienia do bezkosztowej rezygnacji;

3) gdy podróżny odstępuje od umowy na podstawie art. 46 ust. 4 pkt 2 ustawy w związku z otrzymaną od organizatora turystyki propozycją zmiany umowy.  

Piotr Cybula

 

 

„Rynek pracy przewodników turystycznych i pilotów wycieczek” – nowa publikacja

Jako tzw. tematyczny numer czasopisma „Folia Turystyka” ukazał się zeszyt pt. „Rynek pracy przewodników turystycznych i pilotów wycieczek” (nr 54/2020).

FT 54 okładka

W opublikowanym w nim artykułach poruszone zostały również wątki prawne.

Cały zeszyt dostępny jest nieodpłatnie na stronie czasopisma (tutaj).

Wakacyjny Ekspercie, tak informować podróżnych NIE można!

Niedawno na portalu „Wakacyjny Ekspert” pojawił się artykuł pt. Covid odwołał Ci wyjazd? Sprawdź co zrobić. Przyznam, że artykuł ten trudno mi zrozumieć. W świetle deklaracji jest on pisany z pozycji eksperckiej, na co wskazuje nie tylko tytuł portalu, ale także informacje, które są zamieszczone w tym artykule. Wynika z nich, że Autor tego artykułu ma świadomość zamieszczania czasami nieprawdziwych informacji i siebie przedstawiają jako eksperta, który przedstawia „jak jest naprawdę” (dla uproszczenia piszę o jednym Autorze, ale może jest to kilka osób, tekst nie został podpisany).

Na profilu na Facebooku Prawo turystyczne / dr Piotr Cybula już jakiś czas temu zwróciłem uwagę na problem tego wpisu Wakacyjnego Eksperta z punktu widzenia praw i interesów podróżnych. Nie został on jednak w żaden sposób zmodyfikowany, co uzasadnia przedstawienie powyższych uwag.

I tak na początku czytamy:

Postaramy się odpowiedzieć na pytania i rozwiać wątpliwości, które podsycane są wieloma nieprawdziwymi wiadomościami publikowanych treści.

A pod koniec:

Ta trudna i skomplikowana sytuacja pokazała jak ważne jest posiadanie rozsądnego i znającego prawo turystyczne, doradcy wakacyjnego. Zaufany ekspert ostudzi nerwowe nastroje, wytłumaczy mechanizmy rządzące branżą i pomoże wybrać najlepsze rozwiązanie tak, by wymarzone wakacje nie przepadły, a jedynie przesunęły się w czasie.

Jakie zarzuty można postawić odnośnie do zamieszczonych tam informacji?

Po pierwsze, kluczowe znaczenie ma ocena sytuacji podróżnego w przypadku gdy jest on zainteresowany rezygnacją z wyjazdu. W artykule tym tak to przedstawiono:

Trzecią możliwością jest rezygnacja. W zależności od terminu i decyzji organizatora może być ona bezskosztowa (gdy biuro samo odwołało nasze wakacje) lub kosztowa (czyli zgodna z warunkami uczestnictwa, gdy sami zdecydowaliśmy o rezygnacji, a biuro nie odwołało w tym czasie wyjazdów.

Postawiona tu alternatywa – albo bezkosztowa rezygnacja, gdy wyjazd odwołuje organizator, albo kosztowa, gdy wyjazd odwołuje podróżny, może prowadzić podróżnych do nietrafnych decyzji, rodzących po ich stronie realne i zbędne straty finansowe. Czy Wakacyjny Ekspert naprawdę nie wie, że znaczna część sporów, które toczą się obecnie na linii organizatorzy turystyki – podróżni dotyczy właśnie tego, że różnie oni oceniają możliwość bezkosztowej rezygnacji? Trudno mi w to uwierzyć. W praktyce to, czy podróżny może odstąpić bezkosztowo od umowy nie zależy od tego, czy organizator odwołał wyjazd czy też nie, ale od tego czy w świetle ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych podróżny ma takie uprawnienie. Proszę w szczególności zauważyć, że taka wypowiedź jaka została przedstawiona przez Wakacyjnego Eksperta prowadzi do pewnego „ukrycia” art. 47 ust. 4 tej ustawy, czy inaczej do tego, że przepis ten w praktyce nie znajdowałby żadnego zastosowania. Zgodnie z tym przepisem:

Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie.

Oznacza to, że w każdym przypadku, gdy podróżny jest zainteresowany bezkosztowym odstąpieniem od umowy, powinien on ocenić, czy takie okoliczności jak wskazane w tym przepisie w danym przypadku zachodzą. W praktyce czasami organizator turystyki oraz podróżni są co do tego zgodni, a czasami występują między nimi różnice. Najczęściej chodzi o przypadek, gdy podróżny twierdzi, że takie sytuacje występują, a organizator turystyki jest odmiennego zdania. W praktyce oczywiście zdarza się, że czasami w tym zakresie rację mają organizatorzy turystyki, a czasami jednak podróżni. W każdym razie nie można tych wszystkich sytuacji wrzucać do jednego worka i twierdzić, że jeśli organizator turystyki nie odwołał wyjazdu, to podróżny nigdy nie może bezkosztowo zrezygnować z umowy. W praktyce spory na tym tle będą toczyły się między organizatorami turystyki a podróżnymi przez najbliższe kilka lat, czasami ostatecznie na drodze sądowej.

Po drugie, wskazując, że rezygnacja podróżnego może być bezkosztowa (gdy organizator odwołuje wyjazd) lub „kosztowa (czyli zgodna z warunkami uczestnictwa, gdy sami zdecydowaliśmy o rezygnacji, a biuro nie odwołało w tym czasie wyjazdów)”, w następnym zdaniu Wakacyjny Ekspert pisze:

Aktualnie na mocy specustawy rozwiązanie wszystkich umów w biurach podróży jest odrodzone o 180 dni, zatem wypłata środków należnych turystom nastąpi dopiero po upływie wspomnianych sześciu miesięcy, gdy anulacja lub rezygnacja będzie prawomocna plus 14-stu standardowych dni na zwrot.

Z kontekstu tej wypowiedzi można byłoby wnioskować, że w każdym przypadku odwołania wyjazdu przez organizatora lub rezygnacji przez podróżnego z wyjazdu (w obecnej sytuacji związanej z koronawirusem), podróżny musi czekać wskazany czas na zwrot wpłaconych środków. Należy więc przypomnieć, że wydłużenie zwrotu o 180 dni ma zastosowanie wyłącznie w przypadku odstąpienia od umowy przez podróżnego o którym mowa w art. 47 ust. 4 ustawy lub rozwiązania umowy przez organizatora turystyki w trybie określonym w art. 47 ust. 5, co wynika z art. 15k ust. 1 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw:

Odstąpienie od umowy w trybie określonym w art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych lub rozwiązanie przez organizatora turystyki umowy o udział w imprezie turystycznej w trybie określonym w art. 47 ust. 5 pkt 2 tej ustawy, które to odstąpienie od umowy lub rozwiązanie umowy pozostaje w bezpośrednim związku z wybuchem epidemii wirusa SARS-CoV-2, jest skuteczne z mocy prawa po upływie 180 dni od dnia powiadomienia przez podróżnego o odstąpieniu lub powiadomienia o rozwiązaniu przez organizatora turystyki.

Oznacza to, że to wydłużenie o 180 dni nie znajduje zastosowania w przypadku „kosztowej” rezygnacji podróżnego na podstawie art. 47 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 2 lub 3. W tym przypadku brak jest jakichkolwiek podstaw do powoływania się przez organizatorów turystyki na wskazany wyżej art. 15k.

Po trzecie, nie do końca przekonujący jest poniższy argument, który ma przekonywać podróżnych do zmiany terminu imprezy:

korzystając z aktualnych cen ma się niemal gwarancję najkorzystniejszych ofert – po zakończeniu pandemii, gdy klienci ruszą tłumnie do biur, kwoty za wyjazdy na pewno wzrosną.

Moim zdaniem w żaden sposób nie można w tym przypadku mówić, że podróżny uzyska gwarancję najkorzystniejszej ceny. W praktyce najprawdopodobniej będziemy mieli istotną zmianą dynamiki cen. Z pewnością niektóre usługi turystyczne będą czasem droższe, ale będą też i takie, które będą tańsze. Sam czas zakończenia epidemii jest zresztą niepewny w czasie, więc tak naprawdę trudno wskazać, kiedy „klienci ruszą tłumnie do biur”. Zgodzenie się na zmianę terminu imprezy z pewnością wiąże się jednak z istotnym ryzykiem dla podróżnych. Podróżny powinien wziąć pod uwagę, że o ile w niektórych przypadkach obecnie rezygnacja może wiązać się ze zwrotem całości dokonanej wpłaty (odroczonym w czasie), o tyle może się okazać, że za kilka miesięcy organizator może kwestionować możliwość bezkosztowej rezygnacji, twierdząc, że jest gotowy zrealizować wyjazd, a podróżny mimo to ze względów bezpieczeństwa może być zainteresowany rezygnacją z wyjazdu. W takich okolicznościach w części przypadków rezygnacja z wyjazdów przez podróżnych może się dla nich okazać bardzo kosztowna (szerzej problem wyjaśniam we wpisie: Odwoływać wyjazdy czy czekać, czyli dlaczego wypowiedź Prezesa UOKiK wymaga sprostowania).

Po czwarte, Wakacyjny Ekspert pisze, że alternatywne przyjęcie vouchera:

jest rozsądną decyzją jeżeli nie wiemy kiedy będziemy mogli wziąć urlop lub boimy się zaryzykować wyborem jakiegokolwiek terminu nie wiedząc kiedy nastąpi koniec pandemii.

Zgodnie ze wspomnianym art. 15k, voucher powinien być wykorzystany „w ciągu roku od dnia, w którym miała się odbyć impreza turystyczna”. Paradoksalnie, jeśli godzimy się na przyjęcie vouchera, ryzykujemy więc tym, że musimy go w tym czasie wykorzystać. Kiedy nastąpi koniec pandemii? Tego też na razie nie wiemy, więc realne ryzyko dla podróżnych jednak istnieje i powinni to uwzględnić. Tak jak w przypadku zmiany terminu imprezy, również i w tym przypadku może się okazać, że organizator turystyki deklaruje gotowość organizacji wyjazdu, a podróżny mimo wszystko woli z niego zrezygnować. Podobnie, jeśli podróżnemu nie uda się wykazać przesłanek ze wspomnianego art. 47 ust. 4 ustawy, będzie on musiał ponieść wysokie koszty rezygnacji z wyjazdu.

Chciałbym wyraźnie podkreślić, że w pełni zdaję sobie sprawę z sytuacji w której znajduje się obecnie branża turystyczna, a od dłuższego czasu doceniam starania integracyjne części środowiska agentów turystycznych, którzy starają się podejmować pewne działania mające na celu ochronę ich interesów. Nawet jednak obecne szczególne okoliczności nie pozwalają na taki przekaz informacji jak wyżej wskazałem. Paradoksalnie przez ich wprowadzający w błąd charakter w moim przekonaniu działa to ze szkodą dla środowiska agentów turystycznych, a na pewno takie działania nie mogą stanowić podstawy do zdobywania przewagi konkurencyjnej na rynku (względem innych agentów turystycznych). Nie można pod pretekstem przekazywania obiektywnych i bezstronnych informacji eksperckich, zamieszczać informacji, które nie uwzględniają w odpowiednim stopniu obowiązujących przepisów prawnych i obecnej sytuacji (i możliwości jej rozwoju).  W każdym razie jeśli chcemy przekonać podróżnych do zmiany terminu rezerwacji lub do przyjęcia vouchera, trzeba umożliwić im podjęcie rozsądnej decyzji, opartej na rozważeniu całokształtu okoliczności.

Piotr Cybula