Category Archives: Uncategorized

„Gratisy” dla bardzo małych dzieci a płatność bonem turystycznym

Kolejna kwestia, która w ustawie o Polskim Bonie Turystycznym nie została w odpowiednim stopniu uwzględniona to usługi świadczone dla bardzo małych dzieci. Bardzo często za usługi, co do których płatność może nastąpić bonem, przedsiębiorcy wprowadzają dla małych dzieci „gratisy”.

Ciekawy jestem np. jak będą oceniane sytuacje, kiedy zostanie przyjęta płatność bonem za pobyt w hotelu rocznego dziecka, jeśli zgodnie z regulaminem danego hotelu dzieci do lat 2 mają pobyt „bezpłatny”. Można się oczywiście w pewien sposób zabezpieczyć, ale trzeba się trochę „pogimnastykować”, co nie ułatwia przedsiębiorcom pracy.

Ustawa o pomocy dla branży turystycznej czeka na dalsze prace Senatu

14 sierpnia 2020 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.

Dalsze prace nad tą ustawą w Senacie zostały odroczone na kilka tygodni. Obecnie trwa bardzo ożywiona dyskusja w branży na temat zasadności zgłoszonych odnośnie do niej uwagi (można o tym przeczytać np. w tych artykułach: Odroczenie tarczy dla turystyki. Sukces czy porażka?, Rozłam w branży po odroczeniu prac nad ustawą pomocową).

Celem ustawy jest pomoc finansowa organizatorom turystyki, którzy są obowiązani do zwrotu całości wpłat podróżnym (jeśli podróżni byli do tego uprawnieni z uwagi na wystąpienie Covid-19).

Z uchwaloną ustawą można zapoznać się: tutaj.

„Zniżka za sinice nie należy się każdemu” – komentarz dla „Rzeczpospolitej” i sprostowanie

W opublikowanym w Rzeczpospolitej artykule pt. Zniżka za sinice nie należy się każdemu zamieszczony został równie mój komentarz.

Co do zasady nie widzę ani możliwości odstąpienia od umowy z hotelarzem z uwagi na pojawienie się nad Bałtykiem sinic, ani możliwości z tego powodu obniżenia „ceny”. Od momentu zawarcia umowy do jej rozpoczęcia mogą się pojawiać różne niekorzystne okoliczności, które – choć mogą wpłynąć negatywnie na możliwości planowanego wypoczynku – nie rodzą po stronie klienta uprawnienia do odstąpienia od umowy, czy obniżki „ceny” (jak np. pojawienie się niekorzystnej pogody). W przypadku sinic, które nad Bałtykiem nie są niczym nadzwyczajnym, plaże zamykane są zresztą co do zasady w sposób „punktowy”. W sytuacji zamknięcia najbliżej położonej turyści mogą skorzystać z innych. Odmienna ocena mogłaby np. zachodzić, gdyby w danej miejscowości plaża była zamknięta, a hotelarz zapewniał potencjalnego klienta, że z plażą nie ma żadnych problemów. Wówczas moglibyśmy mówić o wprowadzeniu w błąd i w konsekwencji możliwości uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, a także o odpowiedzialności odszkodowawczej czy obniżeniu ceny.

W artykule zaprezentowana została także wypowiedź, która wymaga sprostowania:

[Klient] W razie zastrzeżeń powinien zawiadomić sprzedawcę (organizatora) usługi turystycznej i sprawdzić w umowie zasady reklamacji. Ma na nią 30 dni od dnia zakończenia imprezy, ale może ją złożyć już w jej trakcie. Organizator imprezy ma z kolei 30 dni na odpowiedź, inaczej uważa się, że uznał reklamację.

W wypowiedzi tej pojawiają się zwroty „impreza” oraz „organizator”. Można więc odnieść wrażenie, że chodzi w tym przypadku o imprezy turystyczne „sprzedawane” przez organizatorów turystyki. W takim przypadku z trzech powodów należałoby uznać tę wypowiedź na niezgodną z obowiązującym prawem.

Po pierwsze, nie ma obecnie w ustawie o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych terminu na złożenie reklamacji.

Po drugie, w ustawie tej nie ma również określonego terminu na odpowiedź na reklamację klienta.

Po trzecie, nie ma też w tej ustawie przepisu określającego konsekwencje braku odpowiedzi na reklamację podróżnego – ani złożoną w terminie 30 dni, ani też w żadnym innym.

Powyższe zasady obowiązywały na gruncie ustawy o usługach turystycznych. Przepisy te jednak zostały uchylone z dniem 1 lipca 2018 r. w związku z wejściem w życie ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Ta ostatnia niestety znacznie pogorszyła sytuację podróżnego w omawianym aspekcie. Mocno ochronne wskazane wyżej zasady zostały ograniczone do takiego wymogu określenia w umowie informacji (art. 42 ust. 4 pkt 5):

na temat dostępnych wewnętrznych procedur rozpatrywania skarg oraz metod pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, o których mowa w ustawie z dnia 23 września 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich (Dz. U. poz. 1823), oraz odpowiednio podmiotów uprawnionych do prowadzenia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, którym podlega przedsiębiorca turystyczny, oraz na temat platformy internetowego systemu rozstrzygania sporów zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 524/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów konsumenckich oraz zmiany rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 i dyrektywy 2009/22/WE (rozporządzenie w sprawie ODR w sporach konsumenckich) (Dz. Urz. UE L 165 z 18.06.2013, str. 1)

Dodany za dyrektywą 2015/2302 przepis umożliwiający złożenie skargi również za pośrednictwem agenta turystycznego za pośrednictwem którego impreza została nabyta z pewnością jest pewnym ułatwieniem, ale i tak oceniając całościowo procedura reklamacyjna w świetle tej nowej ustawy jest dużo mniej korzystna niż w przypadku poprzednio obowiązujących przepisów ustawy o usługach turystycznych (co jest jedną z przyczyn, dla których nowej ustawy nie można oceniać jedynie jako polepszającej sytuację podróżnego).

Dodać też należy, że w tym przypadku zastosowania nie znajduje ogólny przepis art. 7a ustawy o prawach konsumenta, który wprowadził rozwiązanie opierające się na trzech wyżej wskazanych zasadach (30 dni na złożenie reklamacji, 30 dni na odpowiedź i przyjęcie, że przedsiębiorca uznał reklamację za uzasadnioną, jeśli w tym terminie nie udzielił odpowiedzi na reklamację). Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 8 ustawy o prawach konsumenta, ustawy te nie stosujemy do umowy o udział w imprezie turystycznej.

Piotr Cybula

Prof. Hanna Zawistowska: półkolonie nie są imprezą turystyczną i nie można za nie płacić bonem

Czy półkolonie są, czy nie są imprezą turystyczna? Ostatnio to pytanie jest żywo dyskutowane na forach internetowych w związku z ustawą o Polskim Bonie Turystycznym. Pojawiają się też na nie zróżnicowane odpowiedzi.

Jednoznaczne stanowiska zajęła w tej sprawie prof. Hanna Zawistowska. W opublikowanym dzisiaj artykule pt. Czy półkolonie można opłacić bonem turystycznym czytamy:

Ustawa o polskim bonie turystycznym ma bardziej chronić przedsiębiorców turystycznych przed skutkami kryzysu, niż wspierać finansowo rodziny. Półkolonie i jednodniowe wycieczki bez noclegu nie są imprezą turystyczną. Nie można więc za nie zapłacić bonem.

Pod nazwą „półkolonie” w praktyce mogą kryć się różne usługi. Już z tego powodu moim zdaniem ostateczna ocena powinna być zawsze wynikiem analizy konkretnego produktu. Przykładowo pojawia się pytanie, czy jeżeli podczas jednego dnia 10-dniowej półkolonii w programie będzie możliwość skorzystania z noclegu na polu namiotowym (nieobowiązkowa), to czy będzie to rzutowało na ostateczną ocenę? Wszak będziemy mieli już usługę noclegową i inne usługi turystyczne.

„Pursuit of Non-Pecuniary Loss and Pecuniary Damage Compensation for Spoiled Holiday”

W czasopiśmie Review of European and Comparative Law ukazał się artykuł pt. Pursuit of Non-Pecuniary Loss and Pecuniary Damage Compensation for Spoiled Holiday, autorstwa Joanny May.

Artykuł dostępny jest nieodpłatnie: tutaj.

„The Role of the Marshal of the Voivodship in the Protection of Travellers in the Event of the Insolvency of Tour Operators and Related Tourist Services”

W czasopiśmie Review of European and Comparative Law ukazał się artykuł pt. The Role of the Marshal of the Voivodship in the Protection of Travellers in the Event of the Insolvency of Tour Operators and Related Tourist Services, autorstwa Tomasza Brzezickiego i Doroty Sylwestrzak.

Artykuł dostępny jest nieodpłatnie: tutaj.

 

Czy bon turystyczny można wykorzystać na jednodniowe wycieczki?

Jednym z pytań, które pojawiają się w kontekście bonu turystycznego, jest pytanie o możliwość jego wykorzystania na wycieczki jednodniowe.

Aby odnieść się do tej kwestii, w pierwszej kolejności należy wskazać, że za pomocą bonu dokonuje się płatności za usługi hotelarskie lub imprezy turystyczne realizowane przez przedsiębiorcę turystycznego lub organizację pożytku publicznego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 5 ust. 1 ustawy o PBT).

Jeżeli więc dany „produkt” nie jest usługą hotelarską, to w grę mogą wchodzić tylko imprezy turystyczne. Zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o PBT:

należy przez to rozumieć imprezę turystyczną, o której mowa w art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 548 oraz z 2020 r. poz. 568) oraz imprezę turystyczną, o której mowa w art. 3 pkt 1 tej ustawy, oferowaną przez organizację pożytku publicznego

Zgodnie ze wspomnianym art. 4 pkt 2 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, przez imprezę turystyczną należy rozumieć:

połączenie co najmniej dwóch różnych rodzajów usług turystycznych na potrzeby tej samej podróży lub wakacji, spełniające warunki, o których mowa w art. 5 ust. 1

Czyli mogłoby się wydawać, że w grę mogą wejść również jednodniowe wycieczki. Pogląd ten nie byłby jednak trafny z dwóch powodów.

Po pierwsze, zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy „o imprezach turystycznych” ustawy tej nie stosuje się do imprez turystycznych oraz powiązanych usług turystycznych trwających krócej niż 24 godziny, chyba że obejmują nocleg. W konsekwencji skoro do takich wycieczek ustawy tej nie stosujemy, to moim zdaniem również wykluczyć je należy w przypadku ustawy o Polskim Bonie Turystycznym (chyba że mielibyśmy wyraźną regulację, a w omawianym przypadku jej nie ma). Skoro bon można wykorzystać do imprezy turystycznej, o której mowa w art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, a zgodnie z tą ostatnią ustawy nie stosujemy to wycieczek jednodniowych, to w konsekwencji w ich przypadku nie można wykorzystać bonu.

Po drugie, zgodnie z ustawą o Polskim Bonie Turystycznym przez imprezę turystyczną należy rozumieć nie tylko imprezę turystyczną, o której mowa w art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 548 oraz z 2020 r. poz. 568). Zgodnie ze wspomnianą definicją należy przez nią rozumieć również imprezę turystyczną, o której mowa w art. 3 pkt 1 tej ustawy, oferowaną przez organizację pożytku publicznego” (expressis verbis: „oraz imprezę turystyczną, o której mowa w art. 3 pkt 1 tej ustawy, oferowaną przez organizację pożytku publicznego”). Gdyby przyjąć, że odwołanie się w definicji imprezy turystycznej w ustawie o Polskim Bonie Turystycznym do definicji z ustawy „o imprezach turystycznych” nie oznacza, że w przypadku bonu turystycznego nie znajdują zastosowania wyłączenia z art. 3 ustawy „o imprezach turystycznych”, to wskazana druga część definicji pojęcia imprezy turystycznej z ustawy o Polskim Bonie Turystycznym powinna zostać inaczej sformułowana. Po prostu należałoby wskazać, że w tym przypadku nie znajduje zastosowania wyłączenie wskazane w art. 3 pkt 1 (we wskazanym zakresie). Tymczasem sformułowanie art. 2 pkt 3 ustawy o PBN wskazuje, że z wyłączeń zawartych w art. 3 ustawy o imprezach turystycznych ustawodawca chciał „zrezygnować” wyłącznie odnośnie do imprezy turystycznej, o której mowa w art. 3 pkt 1 tej ustawy, oferowanej przez organizację pożytku publicznego.

Odpowiadając na tytułowe pytanie – moim zdaniem bon turystyczny nie może zostać wykorzystany na jednodniowe wycieczki, które nie obejmują noclegu.

Piotr Cybula

 

 

Czy karanie za sprzedaż imprezy turystycznej gdzie płatność została dokonana za pomocą BONU TURYSTYCZNEGO stanowiłaby naruszenie prawa unijnego?

W związku z ustawą o Polskim Bonie Turystycznym ostatnio wiele mówi się i pisze o handlu bonami turystycznymi. W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt, dotychczas nieporuszany i chyba nieuwzględniony w odpowiednio sposób przez ustawodawcę.

Załóżmy, że mamy taką sytuację. Dochodzi do zawarcia umowy o udział w imprezie turystycznej, 5-dniowej, z kosztem 1.000 zł, z płatnością za pomocą bonu w wysokości 500 zł. Po zawarciu umowy i dokonaniu całej płatności rodzice podejmują decyzję, że dziecko jednak nie wyjedzie. To rodzi pytanie co w takiej sytuacji można zrobić. W przypadku każdej imprezy turystycznej w grę wchodzi kilka możliwości:

1) rezygnacja z wycieczki z poniesieniem kosztów rezygnacji, które ostatecznie musi ponieść podróżny;

2) rezygnacja z wycieczki z poniesieniem kosztów rezygnacji w całości lub w znacznej części przez ubezpieczyciela (jeżeli sytuacja była objęta ubezpieczeniem na wypadek rezygnacji);

3) przeniesienie imprezy turystycznej na inną osobę, odpłatnie lub nieodpłatnie (w zależności od woli stron).

Ten ostatni przypadek, do którego ograniczę dalsze uwagi, został wyraźnie uregulowany w art. 43 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych:

1. Podróżny może bez zgody organizatora turystyki przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu umowy o udział w imprezie turystycznej uprawnienia, jeżeli jednocześnie osoba ta przejmuje wszystkie wynikające z tej umowy obowiązki.

2. Przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, o których mowa w ust. 1, jest skuteczne wobec organizatora turystyki, jeżeli podróżny zawiadomi go o tym na trwałym nośniku w rozsądnym terminie. Zawiadomienie złożone nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem imprezy turystycznej uważa się w każdym przypadku za złożone w rozsądnym terminie.

3. Jeżeli przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, o których mowa w ust. 1, będzie wiązać się dla organizatora turystyki z dodatkowymi kosztami, żądając ich zapłaty ma on obowiązek wykazać je podróżnemu. Koszty te muszą być zasadne i nie mogą przekraczać rzeczywistych kosztów poniesionych przez organizatora turystyki na skutek przeniesienia umowy o udział w imprezie turystycznej.

4. Za nieuiszczoną część ceny imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany podróżnego uczestniczącego w imprezie turystycznej, podróżny i osoba przejmująca jego uprawnienia odpowiadają solidarnie.

Także jeżeli płatność nastąpiła we wskazany wyżej sposób za pomocą bonu turystycznego ustawodawca nie może wyłączyć tego uprawnienia. Powyższy przepis ustawy stanowi implementację w Polsce art. 9 dyrektywy 2015/2302 w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych. Gdyby ustawodawca polski ograniczył tę możliwość wówczas naruszyłby dyrektywę. Tym bardziej z oczywistych względów nie można nikogo karać za realizację uprawnień wynikających z dyrektywy.

Trzeba jeszcze odpowiedzieć na pytanie, czy w takim przypadku pierwotna płatność za pomocą bonu nie powinna zostać zwrócona. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o PBN:

W przypadku gdy przedsiębiorca turystyczny lub organizacja pożytku publicznego nie zrealizuje usługi hotelarskiej lub imprezy turystycznej, niezwłocznie dokonuje zwrotu płatności przyjętej za pomocą bonu na rachunek bankowy Polskiej Organizacji Turystycznej, zwanej dalej „POT”, oddzielnie dla każdego bonu, podając w tytule przelewu numer tego bonu.

W takim jednak przypadku realizacja następuje, ale na rzecz innej osoby a o tym przepis nie wspomina. Gdyby jednak taki podmiot musiał liczyć się z tym, że będzie musiał w powyższej sytuacji zwrócić wpłatę dokonaną za pomocą bonu turystycznego, to pogarszałoby to jego sytuację, bo okazywałoby się, że całość lub część ceny imprezy turystycznej zapłacona za pomocą bonu turystycznego nie została uregulowana. Z uwagi na potrzebę uwzględnienia jego interesów oraz wspomniany art. 9 dyrektywy trudno byłoby uznać taką możliwość za prawidłową.  Podstaw do zwrotu tej płatności nie dają też art. 15 oraz art. 23 ustawy o PBT, gdzie mowa jest o przypadkach, kiedy świadczenie w formie bonu powinno zostać zwrócone.

Zamiast więc „sprzedawać bon”, gdyby przyjąć za trafną powyższą proponowaną interpretację (która wymagać będzie dalszej weryfikacji) można byłoby najpierw zawrzeć umowę o imprezę turystyczna dla osoby uprawnionej do bonu turystycznego, a następnie przenieść uprawnienia wynikające z tej umowy na inną osobę, oczywiście odrębnie uzgadniając z nią „warunki”. Ani ustawa ani dyrektywa nie odnoszą się w jakim czasie od zawarcia umowy o udział w imprezie turystycznej może nastąpić. W takim przypadku nie byłoby podstaw do karania za takie czynności, skoro stanowiłoby to realizację uprawnienia wynikającego z unijnej dyrektywy.

Zaznaczam z góry, że problem wymaga dalszego pogłębienia. W tym miejscu tylko go zaznaczam. Być może w praktyce dominująca będzie odmienna interpretacja.

Piotr Cybula

„Bon turystyczny: po reklamacji rodzic może dostać gotówkę” – artykuł z moim komentarzem dla „Rzeczpospolitej”

W „Rzeczpospolitej” ukazał się artykuł pt. „Bon turystyczny: po reklamacji rodzic może dostać gotówkę” autorstwa red. Katarzyny Wójcik.

W artykule zostały też przywołane moje wypowiedzi odnoszące się do bonu turystycznego.

Artykuł dostępny jest: tutaj.

„Prawne i praktyczne aspekty turystyki i rekreacji” – konferencja (Katowice,14.10.2020 r.)

Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa planuje organizację konferencji na temat: Prawne i praktyczne aspekty turystyki i rekreacji, która odbędzie się w Katowicach w dniu 14 października 2020 r.

Organizatorzy określili następujące jej cele:

– omówienie problemów pojawiających się na tle stosowania przepisów prawnych mających zastosowanie w turystyce i rekreacji oraz ich skutków prawnych w praktyce;

– dyskusja nad funkcjonowaniem przepisów przyjętych w wyniku implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych;

– dyskusja nad ekonomicznymi skutkami wprowadzonych regulacji, funkcjonowaniem Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego oraz systemem zabezpieczeń finansowych organizatorów turystyki;

Organizatorzy wskazują, że powyższe aspekty są szczególnie istotne w dobie znacznych „zawirowań” na rynku usług turystycznych, w szczególności kryzysu spowodowanego pandemią wirusa COVID-19, czy też upadłością największego na świecie biura podróży („Thomas Cook”). Ponadto, celem konferencji jest omówienie zagadnień dotyczących regulacji i statusu prawnego oraz aspektów praktycznych dotyczących zawodów związanych z usługami turystycznymi, m.in. takich jak przewodnicy górscy i turystyczni oraz piloci wycieczek, a także status prawny innych zawodów związanych z szeroko pojętą turystyką, rekreacją i sportem: instruktor narciarski, instruktor wspinaczki górskiej, instruktor wspinaczki skałkowej, itp. Wymienione zagadnienia mają szczególne znaczenie w kontekście dyskusji toczących się wokół Europejskich Ram Kwalifikacji (ERK) oraz Białej Księgi Regulacji Systemu Promocji Turystycznej w Polsce.
Więcej informacji i przygotowywanej w związku z nią monografii na stronie Organizatora: tutaj.