Tag Archives: rozporządzenie 261/2004

TS UE: klauzulę, która przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi miejsca siedziby przewoźnika lotniczego, należy uznać za nieuczciwy warunek umowy (wyrok w sprawie RYANAIR)

18 listopada 2020 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok, w którym orzekł, że:

Artykuł 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że w celu zakwestionowania jurysdykcji sądu do rozpoznania powództwa o odszkodowanie wytoczonego przeciwko przewoźnikowi lotniczemu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, na klauzulę prorogacyjną zamieszczoną w umowie przewozu zawartej między pasażerem a przewoźnikiem lotniczym nie może powołać się wspomniany przewoźnik wobec firmy windykacyjnej, której pasażer zbył w drodze cesji swoją wierzytelność, chyba że zgodnie z ustawodawstwem państwa, którego sądy zostały wyznaczone w tej klauzuli, ta firma windykacyjna wstąpiła w pełnię praw i obowiązków pierwotnego kontrahenta, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. W stosownym wypadku taką klauzulę, która bez uprzednich negocjacji indywidualnych została zamieszczona w umowie zawartej między konsumentem, czyli pasażerem linii lotniczych, a przedsiębiorcą, czyli przewoźnikiem lotniczym, i która przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi miejsca siedziby tego przewoźnika lotniczego, należy uznać za nieuczciwy warunek umowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Pełna treść wyroku dostępna jest: tutaj.

TS UE: Pasażer może domagać się odszkodowania z rozporządzenia 261/2004 w walucie krajowej

W wydanym dzisiaj przez Trybunał Sprawiedliwości wyroku (C-356/19) , Trybunał ten orzekł, że:

Pasażer, którego lot został odwołany lub doznał dużego opóźnienia,może domagać się zapłaty przewidzianego prawem Unii odszkodowania w walucie krajowej, która obowiązuje w miejscu jego zamieszkania.

Komunikat prasowy TS dostępny jest: tutaj.

Czy pasażerowie odwołanego lotu powinni stawić się na lotnisko, aby móc dochodzić odszkodowania za odwołany lot?

W jednej z prowadzonych przeze mnie spraw odszkodowawczych, reprezentujący przewoźnika lotniczego profesjonalny pełnomocnik, stwierdził, że odszkodowanie za odwołany lot z rozporządzenia 261/2004 nie należy się, bowiem niedoszły pasażer nie stawił się na odprawę na lotnisku. Pasażerowie o odwołaniu lotu dowiedzieli się na dzień przed planowanym wylotem. Czy mimo wszystko powinni więc stawić się na lotnisku? Oczywiście, że nie. Taki wymóg w takich okolicznościach byłby zupełnie absurdalny, co trafnie zauważył w uzasadnieniu wyroku sąd, który ostatecznie zasądził odszkodowanie:

Chybiony był w tym kontekście zarzut strony pozwanej, że powodowie nie stawili się na odprawę pasażerów (…). Zupełnie nieracjonalne byłoby oczekiwanie od pasażerów, którzy uzyskali wiedzę o tym, że ich lot się nie odbędzie w danym dniu o danej godzinie, by mimo tej wiedzy stawili się na odprawę zgodnie z pierwotnie planowanym czasem wylotu. Za wręcz absurdalny trzeba by uznać hipotetyczny obowiązek stawienia się na odprawę, która przecież się nie odbędzie. 

 

 

„Air and Space Law” – numer specjalny poświęcony COVID-19

Ukazał się nowy numer czasopisma „Air and Space Law”, w całości poświęcony problemowy COVID-19. Zawiera on poniższe artykuły, w całości dostępne (przez ograniczony czas) na stronie wydawcy: tutaj.

A Message from the Board of Editors: COVID-19 Special Edition of Air & Space Law(p. 1)


Evolution or Devolution: Aviation Law and Practice After COVID-19(p. 3)

Roberto Cassar

National Reflexes Following the COVID-19 Outbreak: Is Sovereignty Back in the Air?(p. 17)

Pablo Mendes De Leon

Combating COVID-19: The Role of Space Law and Technology(p. 39)

Tanja Masson-Zwaan

State Aid and Air Transport in the Shadow of COVID-19(p. 61)

Steven Truxal

Slots: Use It or Lose It(p. 83)

P.P.C. Peter Haanappel

COVID-19 Pandemic and the Measures Taken by the European Union Aviation Safety Agency(p. 95)

Rita Sousa Uva, Mikolaj Ratajczyk

Space Data in the Fight against Pandemics: Privacy Concerns and Sharing of Benefits from the Use of Space Technology for Decision-Making(p. 108)

Dimitra Stefoudi

EU Regulation No 261/2004 on Air Passenger Rights: The Impact of the COVID-19 on Flight Cancellation and the Concept of Extraordinary Circumstances(p. 123)

Cyril-Igor Grigorieff, Chrystel Erotokritou

The Potential for Exposure of Air Carriers to Passenger Liability in Respect of COVID-19(p. 143)

Andrea Trimarchi, Robert Lawson Qc, Andrew Harakas

COVID-19 and International Aircraft Financing Law(p. 155)

Donal Hanley

COVID-19 and Its Impact on Space Activities: Force Majeure and Further Legal Implications(p. 173)

Lesley Jane Smith, Lukas C. Jung

National Aviation Law Responses to COVID-19(p. 195)

Benjamyn I. Scott (ed.)

Wyrok TS UE w sprawie wpływu zachowania uciążliwego pasażera na prawa pasażerów z rozporządzenia 261/2004

W wydanym 11 czerwca 2020 r. wyroku Trybunały Sprawiedliwości UE w sprawie C‑74/19 (LE przeciwko Transportes Aéreos Portugueses SA), Trybunał orzekł, że:

1) Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, w związku z motywem 14 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że zachowanie uciążliwego pasażera zakłócające porządek na pokładzie samolotu, które uzasadniało zboczenie przez dowódcę statku powietrznego z trasy lotu w kierunku lotniska innego niż lotnisko docelowe w celu usunięcia z pokładu owego pasażera i wyładunku jego bagaży, jest objęte zakresem pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu tego przepisu, chyba że obsługujący lot przewoźnik lotniczy przyczynił się do wystąpienia owego zachowania, względnie zaniechał podjęcia środków stosownych w świetle elementów zapowiadających wystąpienie takiego zachowania, czego zweryfikowanie spoczywa na sądzie odsyłającym.

2) Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 w związku z motywem 14 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że w celu uzyskania zwolnienia z obowiązku wypłaty odszkodowania pasażerom w przypadku dużego opóźnienia lub odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy może powołać się na „nadzwyczajną okoliczność”, która miała wpływ na poprzedni lot obsługiwany przez tego samego przewoźnika za pośrednictwem tego samego statku powietrznego, pod warunkiem że istnieje bezpośredni związek przyczynowy między wystąpieniem owej okoliczności a opóźnieniem, względnie odwołaniem kolejnego lotu, czego ocena należy do sądu odsyłającego z uwzględnieniem w szczególności sposobu eksploatacji danego statku powietrznego.

3) Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 w związku z motywem 14 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że dokonanie przez przewoźnika lotniczego zmiany planu podróży pasażera – ze względu na to, iż na transportujący go statek powietrzny miała wpływ nadzwyczajna okoliczność – polegającej na przekierowaniu go na inny obsługiwany przez owego przewoźnika lot, co doprowadziło do tego, iż ów pasażer dotarł do miejsca docelowego dzień później, aniżeli było to pierwotnie zaplanowane, nie stanowi „racjonalnego środka” zwalniającego tego przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania przewidzianego w art. 5 ust. 1 lit. c) i art. 7 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia, chyba że plan podróży pasażera nie może zostać zmieniony w inny sposób, za pomocą lotu bezpośredniego lub łączonego obsługiwanego przez tego przewoźnika lub przez innego przewoźnika lotniczego, przylatującego do miejsca docelowego wcześniej niż umożliwia to następny lot danego przewoźnika lotniczego, względnie że dokonanie takiej zmiany planu podróży stanowiłoby dla tego przewoźnika lotniczego poświęcenie, jakiego nie można od niego wymagać, mając na uwadze możliwości jego przedsiębiorstwa w danym momencie, czego ocena należy do sądu odsyłającego.

Pełna treść wyroku dostępna jest tutaj.

 

Wytyczne Komisji Europejskiej w zakresie praw pasażerów w związku z koronawirusem

18 marca 2020 r. Komisja Europejska opublikowała poniższy komunikat, w przede wszystkim Wytyczne interpretacyjne dotyczące przepisów UE dotyczących praw pasażerów w kontekście rozwoju sytuacji w zakresie Covid-19:

Dążąc do złagodzenia skutków ekonomicznych pandemii COVID-19 Komisja opublikowała dziś wytyczne służące spójnemu stosowaniu unijnych praw pasażerów w całej UE.

Rządy krajowe wprowadziły różne środki, w tym ograniczenia podróży i kontrole graniczne. Celem wytycznych jest zapewnienie pasażerów, że ich prawa są chronione.

Komisarz ds. transportu Adina Vălean powiedziała: W kontekście masowego odwoływania i opóźnień, których doświadczają pasażerowie i przewoźnicy w związku z pandemią COVID-19, Komisja pragnie zapewnić pewność prawa co do sposobu stosowania praw pasażerów w UE. W przypadku odwołania podróży dostawca usług transportowych musi zwrócić pasażerom koszty lub zapewnić zmianę trasy podróży. Jeżeli pasażerowie sami zdecydują się na odwołanie podróży, zwrot kosztów biletu zależy od jego rodzaju, a przedsiębiorstwa mogą oferować bony do późniejszego wykorzystania. Dzisiejsze wytyczne zapewnią bardzo potrzebną pewność prawa w zakresie skoordynowanego stosowania unijnych praw pasażerów w całej Unii. Monitorujemy szybko zmieniającą się sytuację i w razie potrzeby będziemy podejmować dalsze kroki.

Wytyczne te pomogą pasażerom, branży i organom krajowym w tej bezprecedensowej sytuacji znaczących ograniczeń podróży pasażerów narzuconych przez rządy krajowe oraz w obliczu efektu domina w odniesieniu do usług transportowych w całej UE. Dzięki swej klarowności wytyczne mają również pomóc obniżyć koszty, jakie ponosi sektor transportu, poważnie cierpiący z powodu wystąpienia ognisk epidemicznych. Wytyczne obejmują prawa pasażerów podróżujących samolotem, koleją, autobusem/autokarem lub statkiem na trasach morskich i śródlądowych, jak również odpowiadające im obowiązki przewoźników.

Na przykład jeżeli połączenie jest odwołane, pasażerowie mogą dokonać wyboru między zwrotem ceny biletu lub zmianą planu podróży, która pozwoli im dotrzeć do miejsca docelowego w późniejszym terminie. Jednocześnie wytyczne wyjaśniają, że obecne okoliczności są „nadzwyczajne”, w związku z czym nie można powoływać się na niektóre prawa – takie jak prawo do odszkodowania – w przypadku odwołania lotu w terminie krótszym niż dwa tygodnie przed datą rozpoczęcia podróży.

Przebieg procedury

Unia Europejska to jedyny region na świecie, gdzie pasażerom przysługuje cały szereg praw bez względu na to, czy podróżują samolotem, koleją, statkiem, autobusem czy autokarem. Przewoźnicy muszą oferować zwrot kosztów (tj. zwrot kosztów biletu) lub zmianę trasy podróży pasażerom, których połączenie odwołano. Przewoźnicy są też zobowiązani zapewnić im opiekę w zakresie wyżywienia i zakwaterowania. Przepisy dotyczące odszkodowania różnią się w zależności od rodzaju transportu.

Więcej informacji

Wytyczne interpretacyjne dotyczące przepisów UE dotyczących praw pasażerów w kontekście rozwoju sytuacji w zakresie Covid-19

Prawa pasażerów UE

Przegląd środków krajowych w poszczególnych państwach

Reakcja UE na wystąpienie koronawirusa

Źródło: COVID-19: Komisja wydaje wytyczne w zakresie praw pasażerów w UE

Informacja Rzecznika Prawa Pasażerów dla wnioskodawców oczekujących na rozpatrzenie wniosków złożonych w 2019 r.

Poniżej zamieszczam komunikat ze strony Rzecznika Prawa Pasażerów z 7 stycznia 2020 r. Lektura obowiązkowa dla wszystkich osób, które w ubiegłym roku złożyły do niego wnioski.

Z uwagi na bardzo dużą ilość wniosków składanych do Rzecznika (już ponad 4500), informujemy, że wnioski są rozpatrywane przez Rzecznika zgodnie z kolejnością wpływu. Na chwilę obecną Rzecznik rozpatruje wnioski złożone na przełomie maja i czerwca 2019 br.

W celu przerwania biegu przedawnienia dla celów dowodowych przed sądem zaleca się uzupełnienie wniosku, złożonego przez formularz interaktywny, o podpis.

Szczegółowe informacje znajdują się w zakładce przy składaniu wniosku https://pasazerlotniczy.ulc.gov.pl/zloz-wniosek.
Ponieważ ok. 90 % wniosków wymaga uzupełnienia, co wydłuża czas rozpatrywania, prosimy o załaczanie wszystkich wymaganych prawem załączników i informacje. Szczegółowe informacje w zakładce https://pasazerlotniczy.ulc.gov.pl/zloz-wniosek i regulaminie https://pasazerlotniczy.ulc.gov.pl/upload/Regulamin_RPP_29.11.2019.pdf.

WAŻNE! Zgodnie z art. 36 ustawy z dn. 23.09.2016r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich (Dz.U. z 2016r., poz.1823) wszczęcie postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich przerywa bieg przedawnienia roszczenia będącego przedmiotem sporu. Przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Zgodnie z art. 205 a ust. 8 ustawy Prawo lotnicze –  datą wszczęcia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporu pasażerskiego, jest dzień doręczenia Rzecznikowi Praw Pasażerów skargi pasażera wniesionej nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia złożenia reklamacji u :

– przewoźnika lotniczego – w przypadku rozporządzenia 261/2004/WE;

-przewoźnika lotniczego, organizatora turystyki albo sprzedawcy biletów – w przypadku rozporządzenia nr 2111/2005/WE.

Wszczęcie następuje na wniosek pasażera zawierający co najmniej elementy określone w art. 33 ust. 2 ustawy  o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich: określenie stron, dokładne żądania, wskazania rodzaju postępowania (w przypadku postępowania przed Rzecznikiem Praw Pasażerów jest to postępowanie polegające na zbliżeniu stanowisk stron w celu rozwiązania sporu), podpis.

Zgodnie z art. 205c ust. 7 ustawy Prawo lotnicze w brzmieniu obowiązującym po 1.04.2019r., roszczenia majątkowe pasażerów, wynikające z przepisów rozporządzenia 261/2004/WE przedawniają się z upływem 1 roku od dnia wykonania przewozu, a w przypadku gdy przewóz nie został wykonany – od dnia, w którym miał być wykonany.

W świetle art. 15 ustawy z dnia 14 grudnia 2018r. o zmianie ustawy – Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019, poz. 235), przepis art. 205c ust. 7 ustawy prawo lotnicze stosuje się do przewozów lotniczych wykonanych po dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2019r.) lub niewykonanych, które miały być wykonane po dniu wejścia w życie ustawy.

Natomiast w postępowaniu sądowym uchwała SN (http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/orzeczenia3/iii%20czp%20111-16.pdf) oraz art. 778 kc, który mówi o roszczeniach z tytułu umowy przewozu, odnosi się do rocznego terminu przedawnienia.

Prezes ULC odpowiada RPO w sprawie funkcjonowania Rzecznika Praw Pasażerów

Niedawno w tym miejscu pisałem o wystąpieniu przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie funkcjonowania Rzecznika Praw Pasażerów. RPO poprosił m.in. o informację, czy zespół Rzecznika Praw Pasażerów został wyposażony w niezbędne narzędzia w celu obsługi zgłoszeń pasażerów.

Niedawno RPO otrzymał odpowiedź w tej sprawie. W związku z nią, RPO zamieścił następujący komunikat na swojej stronie internetowej:

W dniu 29 lipca 2019 r. na stronie internetowej Rzecznika Prawa Pasażerów (https://pasazerlotniczy.ulc.gov.pl/) zamieszczony został komunikat: „Z uwagi na trudną sytuację kadrowo-finansową urzędu, Rzecznik nie ma na chwilę obecną zespołu. Podejmujemy wszelkie starania żeby taki zespół został powołany. Z uwagi na bardzo dużą liczbę wniosków składanych do Rzecznika, wszystkie wnioski są przyjmowane i w miarę możliwości procedowane. Nie ma jednak możliwości dotrzymania terminu 90 dni na przeprowadzenie postępowania”.

Po otrzymaniu tej informacji od obywatela Rzecznik Praw obywatelskich postanowił wszcząć postępowanie w celu wyjaśnienia tej sytuacji. Sygnały o tym, że Rzecznik Praw Pasażerów nie może wykonywać swoich zadań z powodu trudnej sytuacji kadrowo-finansowej Urzędu wzbudziły zaniepokojenie RPO, ponieważ oznaczają faktyczne uniemożliwienie pasażerom skorzystania z procedury pozasądowego rozwiązania sporu pasażerskiego.

Jak wynika z wyjaśnień, które RPO uzyskał od Prezesa ULC, w ślad za powierzeniem z dniem 1 kwietnia 2019 r. nowych obowiązków, nie zostały przyznane ULC żadne dodatkowe środki finansowe na realizację tego celu. Z uwagi na bardzo trudną sytuację kadrowo-finansową ULC przede wszystkim w departamentach odpowiadających za bezpieczeństwo w lotnictwie, nie było możliwości wygospodarowania takich środków w ramach budżetu Urzędu. Dopiero we wrześniu 2019 r. ULC dostał wsparcie finansowe, które nie pokrywało wszystkich jego potrzeb, pozwoliło jednakże na przyznanie 2 etatów do utworzenia Zespołu Rzecznika.

Rzecznik zaczął formalnie więc funkcjonować w składzie dwuosobowym od 1 listopada 2019 r. Do Rzecznika Praw Pasażerów od 1 kwietnia 2019 r. wpłynęło ok. 4600 wniosków. Do dnia dzisiejszego zostało wszczętych ok. 350 postępowań, z tego zakończonych zostało ok. 280 postępowań.

Swoje pismo Prezes ULC kończy w następujący sposób:

Samson

Niestety, ale wszystko to wygląda bardzo niepoważnie. Zmiany zostały przeprowadzone bez szerszych konsultacji i zbyt pochopnie.

Czy coś się zmieni w najbliższym czasie?

Należy pamiętać o alternatywnej drodze i możliwości skierowania w tego rodzaju sprawach pozwu do sądu. Odbywa się to na nieco innych zasadach, ale w świetle wspomnianych okoliczności niewątpliwie w wielu przypadkach jest to lepsze rozwiązanie niż obecna droga przez Rzecznikiem Praw Pasażerów.

Piotr Cybula

Rzecznik Praw Pasażerów: „na chwilę obecną rozpatrywane są wnioski złożone w maju br.”

Wczoraj na stronie Rzecznika Praw Pasażerów pojawił się taki komunikat:

Z uwagi na bardzo dużą ilość wniosków składanych do Rzecznika (liczoną już w tysiącach) i ograniczenia kadrowe w Zespole Rzecznika, informujemy, że wnioski są rozpatrywane zgodnie z kolejnością wpływu. Na chwilę obecną rozpatrywane są wnioski złożone w maju br.

Przypomnę, że zgodnie z przyjętymi zasadami „Rzecznik Praw Pasażerów ma 90 dni na przeprowadzenie postępowania”, o czym możemy przeczytać w innym miejscu na stronie Rzecznika Praw Pasażerów.

Czy polskie władze podchodzą poważnie do praw pasażerów z rozporządzenia 261/2004?

Po kilku miesiącach od zamieszczenia, na stronie internetowej Rzecznika Praw Pasażerów w dalszym ciągu jako najbardziej aktualna wskazywana jest poniższa informacja z 29 lipca 2019 r. Wskazano w niej, że z uwagi na trudną sytuację kadrowo-finansową urzędu, Rzecznik nie ma na chwilę obecną zespołu. Już na samym początku wskazano też, że nie ma możliwości dotrzymania terminu 90 dni na przeprowadzenie postępowania.

Niestety, ale to wszystko wygląda bardzo niepoważnie. Czy tak powinno działać państwo? Czy coś się zmieni w najbliższym czasie?

RPP