Czy najemca apartamentu może żądać obniżenia czynszu za hałas na sąsiedniej działce?

Zdarza się, że podczas trwania umowy najmu apartamentu na sąsiedniej działce pojawiają się jakieś prace budowlane. Ich oddziaływanie może być różne. Najczęściej powodują one, że pobyt w apartamencie jest po prostu mniej przyjemny. Pojawia się pytanie, czy w takiej sytuacji najemca może żądać obniżenia czynszu za pobyt?

Zgodnie z art. 664 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli rzecz najęta ma wady, które ograniczają jej przydatność do umówionego użytku, najemca może żądać odpowiedniego obniżenia czynszu za czas trwania wad. Czy do takich wad można zaliczyć hałas na sąsiedniej działce, nie należącej do właściciela wynajmowanego lokalu? W podobnej sprawie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z 23 maja 2014 r. (sygn. I ACa 390/14, teza: Legalis). Sąd ten orzekł, że:

Za wadę przedmiotu najmu może zostać uznane jedynie coś co tkwi w tym przedmiocie, znajduje w nim swoją przyczynę, która ostatecznie negatywnie wypływa na walory użytkowe, ograniczając, jak stanowi powoływany art. 664 § 1 KC jego przydatność do umówionego użytku. Za tak rozumiane wady wynajmujący ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi, która rzeczywiście nie jest uzależniona od winy wynajmującego. Zdecydowanie należy natomiast wykluczyć rozszerzanie pojęcia „wady” na wszelkie okoliczności zewnętrzne, które jedynie oddziaływają na przedmiot najmu. Za takie zewnętrzne okoliczności należy uznać czynniki, którym nie można się skutecznie przeciwstawić poprzez dokonanie odpowiednich modyfikacji przedmiotu najmu. Taka wykładnia pojęcia wady w rozumieniu art. 664 § 1 KC prowadziłaby wprost do nieuzasadnionego rozszerzenia odpowiedzialności wynajmującego na okoliczności, wynikające z działania osób trzecich, na które nie ma on jakiegokolwiek wpływu i którym nie może się skutecznie przeciwstawić. W sytuacji kiedy negatywne oddziaływanie na przedmiot najmu jest konsekwencją działania osób trzecich, najemcy lokalu przysługuje możliwość obrony swoich praw na podstawie art. 690 KC. Tego typu roszczenia należy kierować jednak do osoby, która jest odpowiedzialna za naruszenie tych uprawnień, nie zaś do wynajmującego.

Trzeba też zauważyć, że w takich sprawach, których przedmiotem jest pojedyncza usługa, a nie impreza turystyczna, najemca nie może też powoływać się na przepisy dotyczące odpowiedzialności za tzw. zmarnowany urlop (za szkodę niemajątkową w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy). Z drugiej strony jednak każda sprawa wymaga indywidualnej i szerokiej oceny, zwłaszcza w sytuacji gdy umowa jest zawierana z konsumentem.

Oczywiście powyższe zasady w żaden sposób nie ograniczają stron w poszukiwaniu rozwiązań kompromisowych, optymalnie satysfakcjonujących najemcę i wynajmującego.

Piotr Cybula

„Pandemię widać także w skargach turystów” – komentarz dla „Rzeczpospolitej”

W dzisiejszej Rzeczpospolitej ukazał się artykuł K. Wójcik pt. Pandemię widać także w skargach turystów (s. A 11). Artykuł zawiera również mój komentarz do tytułowego problemu.

Większość spraw, którymi obecnie się zajmuje dotyczy rozliczeń w przypadku nieodbycia się imprezy turystycznej lub prawa do bezkosztowej rezygnacji z imprezy ze względu na pandemię. Organizator uważa, że klient nie mógł zrezygnować, klient jest innego zdania i mamy spór.

Generalnie rzecz biorąc w sporach z organizatorami turystyki potrzebne są zmiany systemowe. Niewielu turystów po niesatysfakcjonującej reklamacji składa pozew w sądzie. Właściwy jest sąd ze względu na siedzibę organizatora. Np. turyści mieszkający w Gdańsku nie chcą składać pozwu w sądzie w Opolu. Chodzi nie tylko o koszty, ale też o organizację całego przedsięwzięcia (np. może pojawić się konieczność zeznawania w sądzie w Opolu). Z drugiej strony te osoby, które decydują się na skierowanie sprawy na drogę sądową jak wynika z mojej praktyki najczęściej wygrywają.

Trudno też szukać pomocy w UOKiK, który od kilku lat niemal nie wydaje decyzji w sprawach o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w branży turystycznej. Skarg do UOKiK może więc ubywać ze względu na bierność tego urzędu.

Wskazany artykuł jest dostępny również on line (obecnie w odpłatnym dostępie): Mniej skarg od turystów do UOKiK-u i Europejskiego Centrum Konsumenckiego.

Piotr Cybula

NIK o bezpieczeństwie uczestników ruchu drogowego

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała obszerną (184 strony) informację o wynikach kontroli pt. BEZPIECZEŃSTWO UCZESTNIKÓW RUCHU DROGOWEGO.

Z informacji wynika m.in., że:

Korzystający z dróg w Polsce są ponad trzy razy bardziej narażeni na utratę życia w następstwie wypadku niż podróżujący po drogach Szwecji czy Norwegii. Brak spójnego i kompleksowego systemu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego, rozproszenie odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa ruchu, niska skuteczność egzekwowania prawa, stanowiący szczególny problem nietrzeźwi kierowcy, niewystarczająca jakość dróg – zwłaszcza niższej kategorii czy też niezadowalający poziom szkolenia kierowców to – obok niebezpiecznych zachowań kierowców – główne przyczyny dużej liczby wypadków drogowych.

Polska zajmuje jedno z ostatnich miejsc w Unii Europejskiej pod względem bezpieczeństwa. W ciągu ostatnich 10 lat (2010-2020) rocznie ginęło w Polsce średnio ponad 3,2 tys. osób (ok. 8 każdego dnia). W samym tylko 2019 r. ponad 37 tys. osób zostało rannych, a straty spowodowane wypadkami szacowane są na ponad 56 mld zł rocznie.

Informacja o wynikach kontroli jest dostępna: tutaj.

Wyrok Sądu Najwyższego w sprawie odpowiedzialności karnej instruktora paralotniarstwa

Sąd Najwyższy 5 lutego 2021 r. wydał wyrok w sprawie dotyczącej odpowiedzialności karnej instruktora paralotniarstwa w związku z wykonanym samodzielnie lotem przez niedoświadczonego kursanta (sygn. V KK 327/19). Uzasadnienie wyroku jest bardzo obszerne. Mimo to myślę, że jest to lektura obowiązkowa dla wszystkich osób zajmujących się działalnością sportową wysokiego ryzyka.

W sprawie tej A. P. został oskarżony m.in. (zarzut I-szy aktu oskarżenia) o to, że „dnia 17 sierpnia 2013 roku w Republice Słowenii w okolicach K., w górach, będąc organizatorem szkolenia paralotniowego III stopnia, a zarazem instruktorem prowadzącym szkolenie obowiązanym do sprawowania nadzoru instruktorskiego nad samodzielnymi lotami szkoleniowymi spowodował nieumyślnie śmierć ucznia- pilota S. B. w ten sposób, że podjął decyzję o wykonaniu przez niego samodzielnego lotu szkoleniowego w miejscu i warunkach atmosferycznych nie dostosowanych do rzeczywistego poziomu jego praktycznych umiejętności latania a następnie zaniechał sprawowania bezpośredniego nadzoru instruktorskiego nad jego lotem, w szczególności nie obserwował go i nie wydał za pośrednictwem łączności radiowej polecenia zaprzestania wykonywania lotu na zbyt małej wysokości oraz w niedostatecznej odległości od zbocza góry, a także nie udzielił wskazówek dotyczących wyjścia z sytuacji grożącej utratą sterowania paralotnią, a w końcowej fazie lotu nie wydał polecenia użycia systemu ratunkowego, w wyniku czego dopuścił do wykonywania lotu przez ucznia-pilota w sposób niebezpieczny i wejście w strefę powietrza turbulentnego, skutkującego podwinięciem skrzydła paralotni oraz utrata sterowania statkiem powietrznym i uderzeniem w zbocze góry w wyniku czego S. B. w następstwie odniesionych obrażeń ciała zmarł na miejscu zdarzenia, tj. o występek z art. 155 KK

Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt II K (…), oskarżony A. P. został uznany winnym trzech występków zarzuconych mu w akcie oskarżenia, przy czym pierwszy, opisany w pkt I-szym aktu oskarżenia (opis ten został przejęty przez wyrok sądu a quo) z nich zakwalifikowano z art. 155 KK, a dwa pozostałe objęto instytucją ciągu przestępstw i zakwalifikowano je z art. 271 § 1 KK w zw. z art. 91 § 1 KK w zw. z art. 4 § 1 KK. Na podstawie art. 85 KK w zw. z art. 86 § 1 KK w zw. z art. 4 § 1 KK A. P. wymierzono karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie – zgodnie z art. 69 § 1 KK w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 KK w zw. z art. 4 § 1 KK – zostało warunkowo zawieszone na okres 5 lat.

Ponadto wobec oskarżonego orzeczony został nakaz powstrzymywania się od działalności polegającej na prowadzeniu szkolenia paralotniowego na okres 5 lat, na poczet którego zaliczono okres wykonywania nakazu. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2008 r.

Sąd Rejonowy w w W. zasądził na rzecz pokrzywdzonych zadośćuczynienie w kwocie 50.000 złotych.

Po przeprowadzeniu kontroli apelacyjnej — zainicjowanej wniesieniem w sprawie środków odwoławczych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora — Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt IV Ka (…), zmienił zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji w ten sposób, że uniewinnił A. P. od popełnienia przypisanego mu czynu z art. 155 KK, a w stosunku do czynów przypisanych oskarżonemu z art. 271 § 1 KK w zw. z art. 91 § 1 KK, postępowanie karne warunkowo umorzył na roczny okres próby – na podstawie art. 66 § 1 i 2 KK i art. 67 § 1 KK.

Wyrok Sądu Okręgowy w W. został zaskarżony zarówno kasacją Prokuratora Okręgowego w P., jak i kasacją pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego A. B.. Obie kasacje zostały wniesione w części dotyczącej czynu z art. 155 KK na niekorzyść oskarżonego.

Sąd Najwyższy wyrok uchylił wyrok w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest: tutaj.

„Guide on EU funding for tourism”

Na stronie Komisji Europejskiej dostępny jest przewodnik po funduszach UE na rzecz turystyki: Guide on EU funding for tourism.

„Prawa pasażerów lotniczych w czasie pandemii COVID-19”

Europejski Trybunał Obrachunkowy opublikował specjalne sprawozdanie pt. Prawa pasażerów lotniczych w czasie pandemii COVID-19 – pomimo wysiłków podejmowanych przez Komisję nie zapewniono ochrony najważniejszych praw.

Kontrola przeprowadzona przez Trybunał wykazała, że ogólnie rzecz biorąc w trakcie obecnej bezprecedensowej sytuacji kryzysowej, w tym zwłaszcza na wczesnych etapach pandemii COVID-19, nie zapewniono ochrony najważniejszych praw pasażerów. W przypadku pasażerów lotniczych zwrot kosztów za odwołane loty został wstrzymany, a podróżni byli traktowani w różny sposób na terenie UE. Jednocześnie państwa członkowskie udzieliły liniom lotniczymi organizatorom imprez turystycznych bezprecedensowo wysokiej pomocy państwa, przy czym w przypadku linii lotniczych żadne państwo nie powiązało tej pomocy ze zwrotem kosztów pasażerom, choć większość państw skorzystało z takiego rozwiązania w przypadku organizatorów imprez turystycznych. Państwa członkowskie podjęły taką decyzję w odniesieniu do linii lotniczych, pomimo że Komisja doprecyzowała, iż zgodnie z zasadami pomocy państwa mogłyby powiązać pomoc z tą kwestią. Komisja dokładała starań, by chronić prawa pasażerów lotniczych, a także podjęła działania z myślą o złagodzeniu negatywnych skutków sytuacji kryzysowej dla pasażerów, ale z uwagi na obowiązujące ramy prawne miała ograniczone możliwości, by dopilnować, że państwa członkowskie będą faktycznie egzekwować te prawa.

Kryzys wywołany przez pandemię COVID-19 bardzo wyraźnie uwypuklił fakt, że pasażerowie lotniczy nie byli odpowiednio informowani o przysługującychim prawach, z czym wiązało się ryzyko, że stracą oni pieniądze, do których zwrotu byli uprawnieni. Na sytuację kryzysową nałożyły się ponadto ograniczenia w egzekwowaniu praw pasażerów lotniczych przez państwa członkowskie, o których Trybunał informował już w sprawozdaniu z 2018 r. W trakcie pierwszych miesięcy po wybuchu pandemii wielu pasażerów nie uzyskało zwrotu kosztów. Ponadto w wielu przypadkach jedyną zaoferowaną im opcją było uzyskanie bonów podróżnych. Od czerwca 2020r.wiele linii lotniczych zaczęło zwracać koszty pasażerom, ale ze znacznym opóźnieniem. Możliwości uzyskania zwrotu kosztów przez pasażerów są jednak nadal ograniczone, zarówno gdy w organizację podróży zaangażowali byli pośrednicy (np. biura podróży), jak i w przypadkach, gdy pasażerom narzucono przyjęcie bonów podróżnych. Ponadto większość biletów i bonów w posiadaniu pasażerów nie jest objęta gwarancją na wypadek niewypłacalności linii lotniczej. Jedną z istotnychprzyczyn, dla których egzekwowanie praw pasażerów lotniczych pozostaje problemem, jest również wynikający z braku odpowiednich wymogów sprawozdawczych brak kompleksowych informacji, na przykład na temat liczby pasażerów domagających się zwrotu pieniędzy i liczby spraw nierozpatrzonych w przewidzianych prawem terminach na terenie UE.

Raport jest dostępny: tutaj.

RPO: zasady kwarantanny po powrocie z państw spoza strefy Schengen – czy nie doszło do dyskryminacji niezaszczepionych?

  • Osoby niezaszczepione w pełni na COVID-19, które  wracają z krajów spoza strefy Schengen i niebędących członkami EFTA, muszą przejść kwarantannę graniczną
  • Na takie rozporządzenia Rady Ministrów skarży się obywatel, wskazując na dyskryminację osób niezaszczepionych
  • RPO prosi resort zdrowia o wyjaśnienie takiego zróżnicowania – mimo, że zaszczepienie nie gwarantuje całkowitego zahamowania transmisji koronawirusa
  • Wyłączenie z kwarantanny powinno się opierać na kryterium braku podejrzenia o nosicielstwo wirusa lub też dowodów naukowych, że mimo obecności, nie przeniesie się on na innych

W skardze do  Rzecznika Praw Obywatelskich obywatel kwestionuje zgodność z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości) nowelizacji  rozporządzenia Rady Ministrów z 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Na jej mocy od 23 czerwca 2021 r. wprowadzono obowiązek kwarantanny (z którego nie zwalnia negatywny wynik testu w kierunku SARS-CoV-2 wykonanego przed przekroczeniem granicy państwowej) dla osób przyjeżdżających do Polski z państw spoza strefy Schengen. Obowiązkiem tym nie objęto osób zaszczepionych przeciw COVID-19 i dzieci do 12. roku życia.

Zdaniem skarżącego wprowadzono swego rodzaju segregację obywateli wracających do kraju spoza strefy Schengen w oparciu o kryterium przyjęcia szczepionki, która prowadzi do dyskryminacji osób niezaszczepionych.

Rzecznik ma świadomość, że konstytucyjna zasada równości nie wyklucza możliwości uznania za zgodne z Konstytucją odmiennego traktowania podmiotów podobnych. Odstępstwo od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych jest zatem dopuszczalne, jednak musi być racjonalnie uzasadnione, mieć charakter proporcjonalny oraz pozostawać w związku z innymi wartościami lub zasadami konstytucyjnymi.

Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika ponadto, że ciężar dowodu, iż wprowadzone zróżnicowanie podmiotów mających wspólną cechę istotną spełnia te wymogi, spoczywa na organie państwa, który ustanowił zakwestionowany akt,.

Kwarantanna jest odosobnieniem osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. Jej celem jest prewencja mająca powstrzymać rozprzestrzenianie się zakażeń poprzez odizolowanie od reszty społeczeństwa osób potencjalnie mogących być nosicielami wirusów.

Wyłączenie z kwarantanny określonych kategorii osób powinno być zatem oparte na kryterium braku podejrzenia tych osób o nosicielstwo koronawirusa lub też dowodów naukowych potwierdzających, że mimo obecności w organizmie koronawirusa wirus nie przeniesie się na inne osoby.

Wyniki badań naukowych prowadzą do wniosku, że szczepionki hamują transmisję SARS-CoV-2, ale nie całkowicie. W przypadku szczepionki firmy „Moderna” redukcję transmisji koronowirusa ustalono na 91 proc.; „Pfizer-BioNTech” – od 78  do 91 proc., a firmy „AstraZeneca” – 67 proc. Prowadzi to do wniosku, że zaszczepieni mogą zakażać koronawirusem.

Rzecznik prosi zatem resort zdrowia o wyjaśnienie, z jakich powodów wyłączono osoby zaszczepione przeciwko COVID-19 z obowiązku kwarantanny granicznej i zróżnicowano sytuację prawną osób powracających do kraju z państw nienależących do strefy Schengen – mimo, że zaszczepienie nie gwarantuje całkowitego zahamowania transmisji koronawirusa. Oczekuje także na ustosunkowanie do zarzutów skarżącego dotyczących dyskryminacji osób niezaszczepionych.

Załączniki:

  1. Pismo_do_MZ_kwarantanna_graniczna_28.06.2021.pdf

Powyższa informacja stanowi komunikat Rzecznika Praw Obywatelskich z 28 czerwca 2021 r.

RPO pisze do Premiera w sprawie zaostrzenia przepisów o kwarantannie granicznej

  • Osoby powracające z krajów spoza strefy Schengen i niebędących członkami EFTA muszą poddać się kwarantannie granicznej – przewidują najnowsze rozporządzenia Rady Ministrów
  • Tym samym rozciągnięto ten obowiązek na każdą niezaszczepioną w pełni osobę powyżej 12. roku życia
  • A jest to szczególnie dotkliwe dla tych, którzy dotychczas nie mogli się zaszczepić ze względów zdrowotnych czy wieku
  • Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje premierowi Mateuszowi Morawieckiemu na niemożliwe do oszacowania szkody tej nagłej zmiany dla polskiej branży turystycznej i jej klientów

RPO po raz kolejny interweniuje w sprawie obostrzeń w przekraczaniu granic, wprowadzanych przez rząd.

Chodzi o dwa rozporządzenia Rady Ministrów z  22 oraz z 23 czerwca 2021 r., które  zaostrzają przepisy dotyczące kwarantanny granicznej. Likwidują one możliwość zwolnienia z kwarantanny granicznej na podstawie negatywnego testu diagnostycznego dla osób, które wracają do Polski z Wlk. Brytanii (rozporządzenie z 22 czerwca), a następnie z wszystkich krajów spoza strefy Schengen i niebędących członkami EFTA (rozporządzenie z 23 czerwca).

Mimo wielokrotnych zastrzeżeń RPO zarówno co do formy, jak i trybu wprowadzania obostrzeń, po raz kolejny z dnia na dzień  rozporządzeniem wprowadzono niezwykle istotne ograniczenie wolności osobistej, rozciągając obowiązek kwarantanny granicznej na każdą niezaszczepioną w pełni osobę powyżej 12. roku życia.

Jest to szczególnie dotkliwe w przypadku osób, które nie są niechętne szczepieniom, ale ze względów zdrowotnych, czy innych (wiek) dotychczas nie mogły się zaszczepić. Trudno jest także oszacować szkody, jakie – tak nagłe, zaledwie dzień po poprzedniej zmianie – wprowadzenie bezwzględnej kwarantanny granicznej dla osób powracających do Polski spoza strefy Schengen i EFTA spowoduje dla polskiej branży turystycznej i jej klientów.

Rzecznik rozumie i docenia działania Rady Ministrów w walce z pandemią. Częstotliwość i tempo zmian zasad bezpieczeństwa sprawia jednak wrażenie pewnej przypadkowości i każe postawić pod znakiem zapytania ich proporcjonalność.

RPO prosi premiera o szczegółowe informacje co do przyczyn tak krótkiej, bo zaledwie kilkunastogodzinnej vacatio legis zmian w kwarantannie granicznej.

V.7018.709.2021

Załączniki:

  1. RPO_do_premiera_kwarantnna_graniczna_24.06.2021.pdf

Powyższa informacja stanowi komunikat RPO z 24 czerwca 2021 r.

„Samolotem, koleją po Europie – wakacje 2021” – webinar Europejskiego Centrum Konsumenckiego

W dniu 21 czerwca w g. 12.00-13.30 Europejskie Centrum Konsumenckie organizuje webinar na temat: Samolotem, koleją po Europie – wakacje 2021.

W spotkaniu online wezmą udział:
➡ Eksperci Europejskiego Centrum Konsumenckiego – Karol Muż, Anna Myrczek
➡ Rzecznik Praw Pasażerów (ULC) – Renata Piwowarska
➡ Rzecznik Praw Pasażera Kolei (UTK) – Joanna Marcinkowska

Link do wydarzenia na Facebooku: tutaj.

TSUE: pomoc udzielona przez Niemcy na rzecz Condor Flugdienst jest niewystarczająco uzasadniona

W wyroku z 9 czerwca 2021 r. w sprawie T-665/20 (Ryanair/Komisja) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z powodu niewystarczającego uzasadnienia stwierdził nieważność decyzji Komisji zatwierdzającej pomoc państwa przyznaną przez Niemcy na rzecz przewoźnika lotniczego Condor Flugdienst. Jednakże ze względu na kontekst gospodarczy i społeczny naznaczony pandemią COVID-19 TSUE zawiesił skutki stwierdzenia nieważności do czasu wydania przez Komisję nowej decyzji.

Komunikat prasowy TSUE w tej sprawie dostępny jest: tutaj.