„Prawne i praktyczne aspekty turystyki i rekreacji”, 17 grudnia 2020 r. (konferencja)

Kilka razy pisałem w tym miejscu o konferencji organizowanej w tym roku przez GWSH w Katowicach pt. Prawne i praktyczne aspekty turystyki i rekreacji. Ostatecznie, z uwagi na problemy związane z Covid-19, organizatorzy postanowili zorganizować ja 19 grudnia 2020 r.

Poniżej zamieszczam program konferencji. Będę miał przyjemność przedstawić na niej referat na temat: Zwroty wpłat z Turystycznego Funduszu Zwrotów – wsparcie czy wyparcie praw podróżnych?

Więcej informacji o konferencji, w tym na temat zasad uczestnictwa, można uzyskać na stronie internetowej GWSH.

Piotr Cybula

TSUE: hotel może pozwać Booking.com przed sądem państwa członkowskiego swojej siedziby

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 24 listopada 2020 r. wydał wyrok w sprawie C-59/19. TSUE orzekł, że:

Hotel korzystający z platformy Booking.com może, co do zasady, podnosząc żądanie zaniechania ewentualnego nadużywania pozycji dominującej, pozwać tę spółkę przed sądem państwa członkowskiego siedziby owego hotelu

Komunikat prasowy TSUE dotyczący tego wyroku dostępny jest: tutaj.

TS UE: klauzulę, która przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi miejsca siedziby przewoźnika lotniczego, należy uznać za nieuczciwy warunek umowy (wyrok w sprawie RYANAIR)

18 listopada 2020 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok, w którym orzekł, że:

Artykuł 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że w celu zakwestionowania jurysdykcji sądu do rozpoznania powództwa o odszkodowanie wytoczonego przeciwko przewoźnikowi lotniczemu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, na klauzulę prorogacyjną zamieszczoną w umowie przewozu zawartej między pasażerem a przewoźnikiem lotniczym nie może powołać się wspomniany przewoźnik wobec firmy windykacyjnej, której pasażer zbył w drodze cesji swoją wierzytelność, chyba że zgodnie z ustawodawstwem państwa, którego sądy zostały wyznaczone w tej klauzuli, ta firma windykacyjna wstąpiła w pełnię praw i obowiązków pierwotnego kontrahenta, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego. W stosownym wypadku taką klauzulę, która bez uprzednich negocjacji indywidualnych została zamieszczona w umowie zawartej między konsumentem, czyli pasażerem linii lotniczych, a przedsiębiorcą, czyli przewoźnikiem lotniczym, i która przyznaje wyłączną jurysdykcję sądowi miejsca siedziby tego przewoźnika lotniczego, należy uznać za nieuczciwy warunek umowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Pełna treść wyroku dostępna jest: tutaj.

Dworzec autobusowy nie może zaskakiwać przewoźnika wysokością opłaty za wjazd (prawomocny wyrok)

Jakiś czas temu pisałem w tym miejscu o sprawie przewoźnika, od którego przedsiębiorca prowadzący dworzec autobusowy zażądał opłaty w wysokości 1.000 zł za „nieuprawniony” wjazd na teren dworca.

W pozwie przedsiębiorca wskazał, że zgodnie z nowym taryfikatorem nieuprawniony wjazd na teren dworca powoduje po stronie pozwanego zobowiązanie do zapłaty wyżej wskazanej kwoty. W ocenie powoda, pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy konkludentnej. Pozwany, według powoda, wjeżdżając na dworzec zdecydował się na naliczenie kary określonej w regulaminie.

Pozwany od początku wskazywał, że w okolicznościach sprawy żądanie powoda jest bezpodstawne.

Po pierwsze, we wcześniejszym okresie pozwany wielokrotnie korzystał z tego dworca w zakwestionowany sposób. Odbywało się to w ten sposób, że podjeżdżał na dworzec i pytał osoby odpowiedzialne za ruch pojazdów w którym miejscu autokar może być pozostawiony. Wiązało się to z koniecznością uiszczenia przez pozwanego znanej mu opłaty około 92 zł, którą pozwany był gotów wówczas zapłacić, liczył się z takim obowiązkiem. Żądanie zapłaty kwoty 1.000 w tych okolicznościach było dla niego dużym zaskoczeniem.

Po drugie, przewoźnik o nowym taryfikatorze nic nie wiedział, a skoro powód na niego powołuje się, to powinien wykazać na jakiej podstawie może żądać pobierania opłaty na podstawie tego taryfikatora. Pozwany przeczył, aby otrzymał go wcześniej od powoda, pozwany nie miał też możliwości łatwego zapoznania się z informacją o wysokości tej opłaty, co mogłoby dopiero stanowić podstawę powoływania się przez powoda na taryfikator w myśl ogólnych przepisów kodeksu cywilnego o wzorcach umownych. Wcześniej między nimi a powodem doszło do wykształcenia wskazanej wyżej pewnej praktyki korzystania z tego dworca. Pozwany nie miał też świadomości tego, że powód wprowadził do umowy tego rodzaju karę umowną za wjazd. Gdyby o tym wiedział, nie wjechałby na dworzec we wskazany sposób. Warunku łatwego zapoznania się z wzorcem nie spełnia samo zamieszczenie postanowień wzorca na stronie www. W literaturze trafnie wskazuje się, że możliwość zapoznania się z treścią wzorca w stosunkach zwyczajowo przyjętych musi być powiązana z zawarciem umowy w określonych okolicznościach, a także, że przesłanka łatwego dowiedzenia się jest spełniona dopiero wówczas, gdy rzeczywiście istniała łatwość przeczytania i zrozumienia treści wzorca, co jest uzależnione od m.in. warunków „technicznych”. O tym, czy wymóg powszechnej dostępności jest spełniony, decydują warunki i okoliczności udostępnienia wzorca. W okolicznościach niniejszej sprawy pozwany wjeżdżając na teren dworca nie miał możliwości łatwego zapoznania się z treścią taryfikatora. Powód nie udostępnił go w taki sposób, aby można było się z nim z łatwością zapoznać (np. przed wjazdem umożliwiającym jeszcze odjazd). W świetle dotychczasowej praktyki a także obowiązujących przepisów nie można czynić pozwanemu żadnego zarzutu, że nie badał przed przyjazdem, czy powód nie zmienił wzorca. Co więcej, wydaje się, że taka zmiana zasad korzystania z dworca narusza dobre obyczaje w kontaktach między przedsiębiorcami. Należy też zauważyć, że na żadnym z przedstawionych przez powoda zdjęć pokazujących wjazd na teren dworca nie ma informacji o tego rodzaju opłacie.

Sąd Rejonowy przyjął za trafne argumenty przedstawiane przez pozwanego. Przede wszystkim wskazał, że powód nie sprostał obowiązkowi określającemu, że to na powodzie spoczywa ciężar dowodowy (art. 6 k.c.). Sąd wskazał, że pozwany nie mógł wiedzieć o nowym taryfikatorze. Nie było o nim informacji przy wjeździe na dworzec, pozwany nie otrzymał też informacji o zmianie wcześniej ukształtowanej między nim a powodem w tym zakresie praktyki. Pozwany po dowiedzeniu się o aktualnej wysokości opłaty nie miał możliwości wycofania pojazdu.

Oczywiście myślę, że każdy dostrzega potrzebę przedsiębiorcy prowadzącego dworzec aby nie na wjeżdżały tam pojazdy w sposób utrudniający ruch zaplanowanych autobusów. Oczywiście trzeba zrozumieć, że istnieje w tym zakresie potrzeba wykorzystania pewnych adekwatnych instrumentów. Przedsiębiorca taki nie powinien jednak zmieniać w sposób nagły ukształtowanej praktyki i zaskakiwać przewoźników wysokością dodatkowej opłaty.

4 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy wydał w tej sprawie wyrok. Apelację przedsiębiorcy prowadzącego dworzec autobusowy oddalił.

W sprawie tej reprezentowałem pozwanego przewoźnika.

Piotr Cybula

Czy ograniczenia w świadczeniu usług dotyczą także tzw. kwater prywatnych (w związku z pytaniem Zakopanego)?

Dzisiaj w mediach głośno o zwróceniu się przez władze Zakopanego do kancelarii premiera o wyjaśnienia w sprawie obostrzeń. Chodzi o pytanie, czy obowiązkowe wstrzymanie świadczenia usług do 29 listopada noclegowych do 29 listopada dotyczy także tzw. kwater prywatnych. Według władz miasta obostrzenia nie są precyzyjne i nie wiadomo, czy zakaz dotyczy kwater prywatnych.

Pytanie zaskakujące, nie tylko z tego powodu, że z innych miejscowości nie słychać o takich wątpliwościach. Należy wskazać, że ograniczenie wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z 6 listopada 2020 r. dotyczy prowadzenia usług hotelarskich w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych. Te ostatnie są rozumiane szeroko, tj. jako:

krótkotrwałe, ogólnie dostępne wynajmowanie domów, mieszkań, pokoi, miejsc noclegowych, a także miejsc na ustawienie namiotów lub przyczep samochodowych oraz świadczenie, w obrębie obiektu, usług z tym związanych

Tak rozumiane usługi hotelarskie mogą być świadczone w tzw. obiektach hotelarskich, których ustawa wymienia 8 (m.in. hotele, motele, pensjonaty, schroniska) oraz tzw. inne obiekty, przez które należy rozumieć również tzw. kwatery prywatne, jeśli są w nich świadczone usługi hotelarskie w rozumieniu powyższej definicji. W rozporządzeniu wprowadzono ograniczenia w świadczeniu usług hotelarskich. Skoro nie ograniczono tego np. do obiektów hotelarskich, to należy przyjąć, że ograniczenia te dotyczą wszystkich obiektów tego rodzaju.

Piotr Cybula

Czy wulgarne napisy muszą szpecić przestrzeń turystyczną? Przykład Bodzentyna

W ostatnie wakacje odwiedziłem Bodzentyn. W urokliwych ruinach zamku zauważyłem taki napis:

Już z samej treści napisu wynika, że jest on tym miejscu dość długo – 25 lat. Przez tyle lat „witał” odwiedzających to miejsce turystów. Z ciekawości napisałem do burmistrza Bodzentyna i komendanta policja w Bodzentynie z pytaniem, dlaczego w tym zakresie nie zostały podjęte do tej pory żadne działania, jak również z pytaniem, czy zamierzają oni w związku z tym podjąć jakieś czynności. Poniższe pytanie wysłałem im 23 września 2020 r.:

Sz. P. Dariusz Skiba, Burmistrz Bodzentyna

Sz. P. podinsp. Zbigniew Skrzypczyk, Komendant Komisariatu Bodzentyn

Podczas tegorocznych wakacji miałem przyjemność odwiedzić miasto Bodzentyn, w tym ruiny zamku. Na jednej ze ścian zamku widnieje wulgarny napis, który zamieszczam w załączniku. Jak z niego wynika, w tym miejscu jest już od 25 lat. Biorąc pod uwagę jego charakter, a także to, że jest to często odwiedzane miejsce, będące wizytówką miasta, proszę o informację, dlaczego do tej pory nie zostały podjęte żadne działania, aby go usunąć oraz o informację, czy zamierzacie Państwo w ramach swoich kompetencji podjąć w tym zakresie w najbliższym czasie jakieś działania.

Do dnia dzisiejszego nie otrzymałem odpowiedzi. Dzisiaj się przypomniałem.

C.d.n.

„Collective Commentary about the New Package Travel Directive” – nowa publikacja

Niedawno ukazała się publikacja pt. Collective Commentary about the New Package Travel Directive.

Redaktorami tej liczącej 1346 stron pracy są: Carlos Torres, Javuier Melgosa Arcos, Laurence Jégouzo, Vincenzo Franceschelli, Francesco Morandi oraz Francesco Torchia. Autorami są m.in. Ernst Führich, David Grant, Stephen Mason oraz Marc Mc Donald.

Praca ta zawiera także przygotowany przeze mnie rozdział dotyczący implementacji dyrektywy 2015/2302 w Polsce pt. The implementation of Directive 2015/2302 on package travel and linked travel arrangements in Poland (s. 1069-1085).

Jest ona dostępna nieodpłatnie na stronie: Collective Commentary about the New Package Travel Directive

„Derecho del Turismo en las Américanas” – nowa publikacja

Literatura prawa turystycznego została wzbogacona o wydane niedawno 1438-stronicowe opracowanie pt. Derecho del Turismo en las Américanas. Z pewnością może być ona przydatna nie tylko osobom zajmującym się prawem turystycznym od strony teoretycznej, ale także praktykom, zarówno prawnikom jak i osobom związanym z branżą turystyczną.

Praca dostępna jest nieodpłatnie na stronie: Derecho del Turismo en las Américanas.

Panel dyskusyjny na konferencji konsumenckiej: „Postępowania dotyczące rynku turystycznego i finansowego” (27.10.2020 r.)

Podczas VII Międzynarodowej Konsumenckiej Konferencji Naukowej pt. REKLAMACJE, MEDIACJE I INNE POSTĘPOWANIA W SPRAWACH KONSUMENCKICH, która odbędzie się on-line w dniach 27-28 października 2020 r. będę miał przyjemność uczestniczyć w panelu pt. Postępowania dotyczące rynku turystycznego i finansowego.

W swojej wypowiedzi przedstawię główne problemy związane z dochodzeniem przez konsumentów roszczeń związanych z usługami turystycznymi, w tym także w obecnej sytuacji związanej z Covid-19.

Więcej informacji o konferencji dostępnych jest na stronie internetowej Stowarzyszenia Rzeczników Konsumentów.

„Pojęcie przedsiębiorcy turystycznego w nowej polskiej regulacji normatywnej” – artykuł prof. M. Steca

W opublikowanym niedawno pierwszym tomie publikacji pt. Sto lat polskiego prawa handlowego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Kidybie ukazał się artykuł prof. Mirosława Steca pt. Pojęcie przedsiębiorcy turystycznego w nowej polskiej regulacji normatywnej.

Więcej na temat tej publikacji na stronie księgarni wydawnictwa: Wolters Kluwer.