Tag Archives: MEN

MEN: szkoły mogą żądać od pełnoletnich uczniów zgody rodziców na udział w wycieczce szkolnej

Niedawno wystąpiłem do Ministerstwa Edukacji Narodowej z zapytaniem o stanowisko MEN odnośnie do praktyki polegającej na wymaganiu do pełnoletnich dzieci zgody rodziców na udział w wycieczce szkolnej. Otrzymałem poniższą odpowiedź. Wynika z niej, że szkoły mogą żądać takiej zgody rodziców. Podnoszone argumenty nie są dla mnie przekonujące. W rozporządzeniu MEN dotyczącym turystyki i krajoznawstwa mowa jest wyraźnie o zgodzie rodziców na udział w wycieczce „ucznia niepełnoletniego”. Osoby pełnoletnie ponoszą już co do zasady odpowiedzialność karną, mają pełną zdolność do czynności prawnych, mogą głosować w wyborach, a jak chcą jechać na szkolną wycieczkę, to muszą mieć zgodę rodziców. Osoby te mogą też bez żadnego problemu zawrzeć umowę np. z biurem podróży i nikt o taką zgodę nie będzie pytał. M.zd. z prawnego punktu widzenia brak jest podstaw do wymagania takiej zgody. Również względy pedagogiczne nie wydają się za tym przemawiać. Czy jest to wychowywanie w poczuciu odpowiedzialności?

Problem ten został też poruszony na stronie: Stowarzyszenia Umarłych Statutów, któremu na razie nie udało się zmienić praktyki w tym zakresie.

Odpowiedź MEN z 17 czerwca 2019 r. na pytanie: czy „szkoły” mogą żądać od pełnoletnich uczniów zgody rodziców na udział w wycieczce szkolnej. W przypadku dostrzeżenia przez MEN takiej możliwości, wnoszę o wskazanie podstawy prawnej takiego żądania, zgodnej z obowiązującymi przepisami:

Zasady organizacji krajoznawstwa i turystyki określone są w przepisach rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki[1]

Natomiast, regulacje dotyczące praw i obowiązków uczniów zawiera ustawa – Prawo oświatowe[2]. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego pozostawiły szkołom swobodę w określeniu np. formy usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach edukacyjnych czy zwalniania się z zajęć. Wiadomym jest, że zapisy zawarte w statutach szkół nie mogą być sprzeczne z prawem osób pełnoletnich do ochrony i poszanowania ich prywatności i wolności, gwarantowanych na poziomie konstytucyjnym i w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Jak wynika z powyższego, obowiązujące przepisy prawa nie ograniczają prawa uczniów pełnoletnich do podejmowania samodzielnie decyzji, czy to w zakresie udziału w wycieczce szkolnej, czy np. usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach szkolnych.

Należy jednak zauważyć, że dyrektor szkoły odpowiadający za bezpieczeństwo uczniów[3], ma obowiązek przeciwdziałać różnym sytuacjom mogącym zagrażać szeroko pojętemu bezpieczeństwu uczniów, w tym uczniów pełnoletnich, podczas zajęć edukacyjnych organizowanych przez szkołę, a w konsekwencji powinien zaprojektować skuteczne mechanizmy eliminowania zagrożeń, między innymi poprzez odpowiednie zapisy w statucie szkoły.

Przepisy te, nie mogą być sprzeczne z przepisami powszechnie obowiązującymi.

Warto zaznaczyć, że art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakłada na rodziców obowiązek świadczeń alimentacyjnych względem dziecka (również pełnoletniego), które nie jest jeszcze w stanie utrzymywać się samodzielnie (uczy się w szkole dla młodzieży). Natomiast art. 135 § 2 ww. Kodeksu precyzuje, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie. Informacje o zachowaniu ucznia pełnoletniego mieszczą się w ciążącym na rodzicach obowiązku osobistego starania się o jego wychowanie.

Odnosząc się do pytania czy „szkoły” mogą żądać od pełnoletnich uczniów zgody rodziców na udział w wycieczce szkolnej”, uprzejmie wyjaśniam, że w kwestii samodzielnego wyrażania przez ucznia pełnoletniego zgody na udział w wycieczce szkolnej, należy wziąć pod uwagę dwa aspekty tego zagadnienia. Z jednej strony, przepisy rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki, nie określają obowiązku uzyskania zgody rodzica na udział w wycieczce szkolnej ucznia pełnoletniego. Przepisy wskazują jedynie, że udział uczniów niepełnoletnich w wycieczkach wymaga zgody pisemnej rodzica (§ 8).

Z drugiej strony natomiast, w kontekście ww. art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – rodzice dziecka ponosząc konsekwencje finansowe wyrażenia zgody na udział dziecka w wycieczce szkolnej, powinni mieć wpływ na decyzję dotyczącą udziału w wycieczce także dziecka pełnoletniego, które będąc uczniem szkoły dla młodzieży, nie jest w stanie utrzymywać się samodzielnie

[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. 1055, z późn. zm.).

[2] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 996).

[3] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 69, ze zm.).

Piotr Cybula

Małgorzata Karwat: to na organizatorów wycieczek szkolnych wywierana jest presja przez nauczycieli i rodziców, aby program wycieczki uatrakcyjnić o wstęp do (…)”

W związku z rozpoczętą przeze mnie akcją pt. Stop fast foodom w programach wycieczek szkolnych na facebooku pojawił się ważny głos Pani Małgorzaty Karwat, która prowadzi biuro podróży specjalizujące się w turystyce dzieci i młodzieży, a jednocześnie zajmuje się tą turystyką w ramach Polskiej Izby Turystyki:

(…) popieram te akcję. (…) to na nas, organizatorów wycieczek szkolnych, wywierana jest presja przez nauczycieli i rodziców, aby program wycieczki uatrakcyjnić o wstęp do (…) [tu nazwy dwóch popularnych sieci fast food]. Ja zawsze w rozmowie z nauczycielami sugeruję, że zdecydowanie lepszym rozwiązaniem jest jednak ciepły obiad.

Co na to nauczyciele?

Piotr Cybula

Pierwszy sukces akcji: „Stop fast foodom w programach wycieczek szkolnych”

Prawie dwa lata temu pisałem o problemie sposobu żywienia dzieci podczas wycieczek szkolnych: Sklepiki szkolne a wycieczki szkolne, czyli o potrzebie pewnej zmiany. Wówczas toczyła się dyskusja na temat sklepików szkolnych. Nie było natomiast poważniejszej dyskusji na temat żywienia podczas wycieczek szkolnych. Jak to wygląda w praktyce myślę, że każdy z nas wie.

Mówiąc w pewnym skrócie – organizowane wycieczki szkolne stosunkowo często w swoim programie mają wizytę w lokalach typu fast food (z jedną dominującą marką). Trudno mi to co do zasady pogodzić z misją szkoły, jak również z szeroko rozumianą edukacją zdrowotną, którą podobno Ministerstwo Edukacji Narodowej stara się realizować. Tego rodzaju elementy programu w wycieczkach pojawiają się nie tylko w przypadku wycieczek szkolnych, ale także – co gorsze – przedszkolnych. Co więcej, bywa, że wizyta w takim miejscu jest w zasadzie głównym i jedynym celem wyjazdu.

Przy okazji organizowanej przeze mnie konferencji pt. Prawne aspekty turystyki dzieci i młodzieży postanowiłem do tego tematu powrócić, nie ograniczając się jednak tylko do wpisu w tym miejscu.

Wczoraj założyłem profil na facebooku pt.  Stop fast foodom w programach wycieczek szkolnych (zapraszam). Napisałem też m.in. do pięciu szkół, które na swoich stronach internetowych zamieszczały informacje o wizycie w takich punktach, czasem wraz ze zdjęciami. Przesłana przeze mnie informacja wyglądała tak:

Szanowni Państwo,

Na Państwa stronie internetowej zostały zamieszczone zdjęcia z wycieczki szkolnej do [tu nazwa popularnej sieci fastfoodowej] (…):

W moim przekonaniu, opartym na zasadach prawidłowego żywienia dzieci, szkoły nie powinny organizować wycieczek w programie których przewidziane jest żywienie dzieci jedzeniem typu fastfood. W ten sposób szkoła, która powinna kształcić i wychowywać de facto promuje niezdrowe nawyki żywnościowe.

W związku z tym uprzejmie proszę o informację, czy w przyszłości zamierzacie Państwo organizować takie wyjazdy i czy zamieszona informacja (ew. podobne tego typu) będą w dalszym ciągu widniały na Państwa stronie internetowej. (…)

Dzisiaj otrzymałem pierwszą odpowiedź z jednej ze szkół:

Witam

Przyznaję Panu rację,

my jako szkoła prowadzimy bardzo wiele działań

związanych z tematyką zdrowego stylu życia  i zdrowego odżywiania.

W dzisiejszej dobie bardzo dużo do powiedzenia mają rodzice, którzy sami proponują odwiedziny w ,,Macu”, burząc niejednokrotnie nasze działania.

W przyszłości wezmę sprawę w swoje ręce i za wszelką cenę będę proponowała inne rozwiązanie.

Artykuł ze strony zniknie. Nie wiem kim Pan jest ale na pewno  zgadzam się z Panem.

Pozdrawiam Teresa Adamczyk – dyrektor

Mamy więc pierwszy sukces.

C.d.n.

Piotr Cybula

Pomysłodawca i koordynator akcji: „Stop fast foodom w programach wycieczek szkolnych”

 

Zmiany przepisów regulujacych wypoczynek dzieci i młodzieży

Komunikat MEN z 16 stycznia 2015 r.:

Ważne zmiany dotyczące letnich i zimowych ferii. Cel: podniesienie wiedzy i umiejętności kierowników i wychowawców wypoczynku w pracy z dziećmi i młodzieżą. Dotychczasowe formy realizacji kursów na kierowników i wychowawców wypoczynku (wykłady i ćwiczenia) zostają zastąpione wykładami i zajęciami praktycznymi.

Minister edukacji narodowej podpisała dzisiaj nowelizację rozporządzenia z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania (Dz. U. Nr 12, poz. 67, z późn. zm.).

Celem zmian jest poprawa jakości i zwiększenie bezpieczeństwa opieki sprawowanej nad dziećmi i młodzieżą podczas wypoczynku organizowanego w czasie ferii letnich i zimowych.

Zmiany dotyczą organizacji kursów na kierowników i wychowawców wypoczynku. Przyczynią się do podniesienia wiedzy i umiejętności niezbędnych w pracy z dziećmi i młodzieżą.

Nowe zapisy:

  • Kursy na kierownika i na wychowawcę wypoczynku będą odbywać się w formach wykładów i zajęć praktycznych;
  • Na zakończenie kursu na kierownika i na wychowawcę wypoczynku organizator przeprowadzać będzie egzamin sprawdzający – zdobyte podczas kursu – wiedzę i umiejętności uczestników;
  • Instytucje rynku pracy, o których mowa w art. 68a ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, będą mogły organizować kursy na kierownika i wychowawcę wypoczynku za zgodą i pod nadzorem kuratora oświaty;
  • Kursy na kierownika i na wychowawcę wypoczynku nie będą organizowane przez kuratorów oświaty;
  • Do obowiązków organizatorów wypoczynku należeć będzie zapewnienie uczestnikom wypoczynku dostępu do opieki medycznej;
  • Tematyka programów kursów na kierownika wypoczynku i na wychowawcę wypoczynku została uzupełniona o zagadnienia dotyczące:

a.    ratownictwa przedmedycznego z wykorzystaniem sprzętu do ćwiczeń udzielania pierwszej pomocy, zasad postępowania w przypadku czynów karalnych popełnianych przez nieletnich oraz wykroczeń i przestępstw popełnianych przez opiekunów,
b.    organizacji zajęć dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w programie kursu na wychowawcę wypoczynku,
c.    zarządzania kryzysowego w programie kursu na kierownika.

  • Obowiązywać będzie jednolity wzór zaświadczenia o ukończeniu kursu na kierownika wypoczynku oraz kursu na wychowawcę wypoczynku;
  • Od 1 września 2015 r. studenci szkół wyższych kierunków i specjalności, których program obejmuje przygotowanie pedagogiczne oraz słuchacze kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów językowych zamiast dotychczasowego odbycia „odpowiedniego przeszkolenia”, które było wymagane dla wychowawców wypoczynku, mają obowiązek ukończenia kursu na wychowawcę wypoczynku;
  • Zwolnienia czynnych instruktorów harcerskich w stopniu co najmniej podharcmistrza z obowiązku ukończenia kursu na kierownika wypoczynku.

Treść rozporządzenia
Załączniki do rozporządzenia
Uzasadnienie
Departament Informacji i Promocji
Ministerstwo Edukacji Narodowej