Tag Archives: bezpieczeństwo

„Travel and Tourism Law in the Face of Contemporary Threats to Tourist Safety and Security” – Call for Papers

1. Redakcja czasopisma Folia Turistica serdecznie zaprasza do składania tekstów do kolejnego numeru tematycznego czasopisma przygotowywanego pod moją redakcją (nr 59-2021), który będzie pod tytułem „Travel and Tourism Law in the Face of Contemporary Threats to Tourist Safety and Security” .

2. Problematyka bezpieczeństwa odgrywa podstawową rolę w zakresie regulacji prawnych odnoszących się do tego obszaru, od samego początku ich pojawiania się. Związane z tym tematem zagadnienia mogą odnosić się do tego tematu rozumianego w sposób szeroki. Mogą to być artykuły naukowe dotyczące rozwiązań krajowych, unijnych, regulacji innych organizacji oraz regulacji o charakterze międzynarodowym. Oprócz artykułów serdecznie zapraszamy również do przedstawiania przeglądów orzecznictwa, glos oraz recenzji

3. Prace mogą przykładowo dotyczyć następujących problemów (proponowane tematy oczywiście częściowo się zazębiają):

  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów w kontekście koronawirusa
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów w kontekście prawa międzynarodowego
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów w kontekście prawa konstytucyjnego
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów w kontekście prawa unijnego
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów w kontekście prawa administracyjnego
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów w kontekście prawa karnego
  • prawne aspekty samorządu terytorialnego w kontekście bezpieczeństwa turystów
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów na terenach górskich
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów uprawiających turystykę aktywną
  • prawne aspekty bezpieczeństwa dzieci jako turystów
  • prawne aspekty działalności biur podróży w kontekście bezpieczeństwa
  • prawne aspekty usług hotelarskich w kontekście bezpieczeństwa turystów
  • prawne aspekty usług przewodników turystycznych i pilotów wycieczek w kontekście bezpieczeństwa turystów
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystyki kosmicznej
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów w zakresie usług przewozowych
  • prawne aspekty bezpieczeństwa turystów na szlakach turystycznych
  • bezpieczeństwo turystów w kontekście prawa prywatnego międzynarodowego
  • prawo cywilne a bezpieczeństwo turystów
  • ubezpieczenia a bezpieczeństwo turystów
  • prawne aspekty sztucznej inteligencji w kontekście bezpieczeństwa turystów
  • prawne aspekty handlu elektronicznego w kontekście bezpieczeństwa turystów
  • prawne aspekty sharing economy w kontekście bezpieczeństwa turystów

4. Nadsyłane prace powinny:

5. Wydanie zeszytu nr 59-2021 planowane jest na drugi kwartał 2021 r.

Dr Piotr Cybula

Zakład Prawa, Instytut Przedsiębiorczości i Zarządzania

Wydział Turystyki i Rekreacji AWF w Krakowie

piotr.cybula@awf.krakow.pl

Ekspert o braku „podstawowych standardów europejskiego lotnictwa” na lotnisku Kraków Airport

Jak pokazuje doświadczenie, problemy związane z mgłą, które powodują opóźnienia i odwołania lotów mogą być w znacznym stopniu ograniczone przez wprowadzenie tzw. drugiej kategorii urządzenia ILS (Instrument Landing System, ILS2). W Polsce taki system posiada sześć „lotnisk”: Modlin, Wrocław, Rzeszów, Lublin, Katowice oraz Gdańsk. Przykładowo podobno w Gdańsku dzięki temu systemowi, gdzie wcześniej często dochodziło do tego rodzaju problemów, w ubiegłym roku żadna z operacji nie została odwołana z tego powodu. Inaczej rzecz przedstawia się w przypadku podkrakowskiego lotniska w Balicach, gdzie chociażby w ostatnich dniach pojawiły się poważne problemy o takim charakterze. Przy tej okazji Jacek Krawczyk, ekspert lotniczy i były szef rady nadzorczej PLL LOT  tak odniósł się do braku ILS2 na podkrakowskim lotnisku:

brak ILS2 na Kraków Airport to odejście od najbardziej podstawowych standardów europejskiego lotnictwa. – Brak ILOS drugiej czy trzeciej kategorii to bardzo poważne zaniechanie ze względów biznesowych i bezpieczeństwa. Podważa to jakość i wiarygodność branży lotniczej w naszym kraju (…)

Źródło cytatu: M. Waluś, Sztuka lądowania we mgle, „Wyborcza” z 25-26 stycznia, dodatek Kraków, s. 1.

„Koronawirus” a możliwość odstąpienia przez podróżnego od umowy o udział w imprezie turystycznej

W dzisiejszej „Rzeczpospolitej” opublikowany został artykuł pt. Podróżujący do do Azji mogą stracić odwołując wyjazd ze względu na koronawirusa, którym zamieszczony został również mój krótki komentarz do zaistniałej sytuacji związanej z koronowirusem.

Czy klienci mogą w takiej sytuacji odstąpić „bezskosztowo” od umowy?

Generalnie rzecz biorąc w przypadku wystąpienia epidemii w miejscu docelowego wyjazdu turystycznego w najlepszej sytuacji są osoby, które zawarły umowę z organizatorem turystyki o udział w imprezie turystycznej. Zgodnie z ustawą o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Ustawa nie precyzuje bliżej tego rodzaju okoliczności. Jedynie pojęcie „nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności” zostało w zdefiniowane w słowniczku ustawowym jako sytuacja pozostająca poza kontrolą strony powołującej się na taką sytuację, której skutków nie można było uniknąć, nawet gdyby podjęto wszelkie rozsądne działania. Przez najbliższe lata w tym zakresie niewątpliwie będzie kształtować się linia orzecznicza. Z pewnością sądy będą uwzględniać kierunek interpretacji pojęcia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności, które w znaczącym zakresie wpływają na realizację imprezy turystycznej, który został wskazany w motywie 31 preambuły. Wskazano tam, że tego rodzaju zdarzenia mogą obejmować na przykład działania wojenne, inne poważne problemy związane z bezpieczeństwem, takie jak terroryzm, znaczące zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, takie jak wybuch epidemii poważnej choroby w docelowym miejscu podróży lub katastrofy naturalne, takie jak powodzie lub trzęsienia ziemi, lub warunki pogodowe uniemożliwiające bezpieczną podróż do miejsca docelowego uzgodnionego w umowie o udział w imprezie turystycznej. Wskazano tam więc m.in. „znaczące zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, takie jak wybuch epidemii poważnej choroby w docelowym miejscu podróży”. W przypadku wybuchu epidemii każdorazowo trzeba będzie ocenić okoliczności sytuacji każdej imprezy turystycznej w świetle powyższych wymogów. Jeśli taka sytuacja nie będzie występowała, podróżny nie będzie miał prawa do „bezkosztowego” odstąpienia od umowy.

dr Piotr Cybula, radca prawny

(Nie)bezpieczne lustra drogowe i ozdoby „świąteczne”

Od jakiegoś czasu próbuję zainteresować lokalne władze samorządowe problemem bezpieczeństwa w niżej przedstawionym miejscu. Widoczne lustro drogowe zostało zainstalowane przy dość niebezpiecznym skrzyżowaniu w podkrakowskiej miejscowości. Mimo skierowanych pism, ani gmina ani powiat nie wykazały zainteresowania wymianą tego lustra na lustro odporne na szron i parę. Obecne przy złych warunkach atmosferycznych, a więc wtedy kiedy jest najbardziej potrzebne, w zasadzie nie spełnia ono swojej funkcji, nic na nim nie widać. Na rynku dostępne są lustra reklamowane jako odporne na szron i parę.

Jednocześnie, jak widać na zdjęciu, jest wola i są środki na montaż nad lustrem kolorowej ozdoby świątecznej (na ozdoby „świąteczne” w przeciwieństwie do bezpiecznych luster środki są).

Co by nie mówić, Polacy mają dość specyficzne podejście do problemu bezpieczeństwa.

dig

RPO przyłączył się do procesu cywilnego związanego ze śmiercią uczniów w Tatrach w 2003 r.

Informacja ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich:

  • Pan Andrzej w 2003 r  stracił dwóch synów w lawinie w Tatrach. Pozwał o zadośćuczynienie za ich śmierć nauczyciela-organizatora tragicznej wycieczki licealnej, szkolny klub sportowy oraz miasto Tychy
  • Sąd przyznał powodowi tylko częściowe zadośćuczynienie od nauczyciela i klubu, ale oddalił roszczenie wobec miasta, które prowadziło liceum
  • Apelację powoda wsparł RPO, kwestionując uznanie przez sąd przedawnienia roszczeń wobec miasta
  • Dla odpowiedzialności miasta znaczenie ma fakt zgody dyrektor szkoły na tę wycieczkę – wskazuje Rzecznik

18 grudnia 2018 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach o godz. 13.30 rozpozna apelację w tej sprawie.

Historia sprawy

W tragicznej wycieczce licealistów z Tych na Rysy 28 stycznia 2003 r. pod  lawiną zginęło osiem osób, w tym dwóch synów pana Andrzeja.

W 2006 r.  nauczyciel geografii i prezes szkolnego klubu sportowego w  LO im. Leona Kruczkowskiego Mirosław Sz., który w ramach klubu zorganizował wycieczkę, został uznany za winnego „umyślnego sprowadzenia niebezpieczeństwa zdrowia i życia wielu osób”. Nie mając bowiem uprawnień  do prowadzenia górskich wycieczek dzieci, poprowadził wyprawę w niebezpiecznych okolicznościach, podczas pogarszających się warunków atmosferycznych.  Sz. został prawomocnie skazany na dwa lata pozbawienia wolności w zawieszeniu.

Wyrok karny otworzył drogę do roszczeń cywilnych.

Pan Andrzej złożył pozew o kilkaset tysięcy zł zadośćuczynienia od Mirosława Sz., klubu sportowego i miasta Tychy. 14 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo wobec Starostwa Powiatowego w Tychach z powodu upływu trzyletniego okresu przedawnienia. Sąd przyznał zaś powodowi 140 tys. zł zadośćuczynienia –  po połowie od Mirosława Sz. i od klubu.

Oddalając powództwo wobec miasta, sąd stwierdził, że klub miał osobowość prawną, a cała wyprawa została zorganizowana przez pozwanego działającego jako prezesa klubu.

Co prawda Mirosław Sz. uważał, że wycieczkę organizuje jako przedstawiciel szkoły, bo na taki przepis się powołał (rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki). Sąd jednak zauważył, że Mirosław Sz. przyjął złą podstawę organizacyjną. Powinien był posłużyć się innym rozporządzeniem (MEN z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej). A z niego wynika, że organizatorami wycieczki mogła być nie tylko szkoła, ale też klub. W ocenie sądu wykluczyło to odpowiedzialność miasta, zwłaszcza że klub miał osobowość prawną.

Sąd uznał też, że wedle art. 429 Kodeksu cywilnego „kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności”.

Sąd przypomniał, że „odpowiedzialność powierzającego wykonanie czynności drugiemu jest bowiem samodzielna i niezależna od odpowiedzialności sprawcy bezpośredniego. Jest to odpowiedzialność na zasadzie winy za czyn własny oraz na zasadzie ryzyka za zawinione czyny cudze”.

Argumenty RPO

Rzecznik popiera apelację ojca wobec władz miasta. Rzecznik nie wypowiada się co do wysokości zasądzonego zadośćuczynienia.

Rzecznik zwraca uwagę, że sąd nie wyjaśnił, dlaczego zastosowanie innego rozporządzenia do organizacji wycieczki przesądza o wykluczeniu odpowiedzialności miasta za tragedię pod Rysami. Na tę wycieczkę wyraziła zgodę dyrekcja szkoły (i nie ma znaczenia, że rozporządzenie z 1997 r. nie mówi o takiej zgodzie, a to z 2001 – już tak). Należy przyjąć współodpowiedzialność Miasta Tychy jako organu prowadzącego szkołę  – uznał Rzecznik. – To, że klub ma osobowość prawną, nie stoi na przeszkodzie  odpowiedzialności także miasta.

Skoro pozwany Mirosław Sz. był nauczycielem w liceum, to w kwestiach odpowiedzialności za szkody wyrządzone w ramach pełnionych przez niego funkcji, należy go uważać za funkcjonariusza samorządu terytorialnego.

Co do przedawnienia roszczenia przeciwko Tychom sąd odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego z 20 lipca 2017 r. Całkowicie jednak pominął ustaloną do tej pory linię orzeczniczą w kwestii wydłużenia terminu przedawnienia roszczeń skierowanych nie bezpośrednio do sprawcy, ale do innych podmiotów odpowiadających za szkodę przezeń  wyrządzoną. Np. w wyroku z 2005 r. SN wskazał, że „zaostrzony reżim odpowiedzialności na zasadzie ryzyka rozszerza odpowiedzialność prowadzącego przedsiębiorstwo tak dalece, że odpowiada on zarówno za zawinione wyrządzenie szkody, jak i w braku takiego zawinienia. Uznał, że art. 442 § 2 Kc  będzie mieć  zastosowanie wówczas, gdy szkoda spowodowana zostanie przestępstwem – niezależnie od tego, czy poszkodowany skieruje swoje roszczenie przeciwko sprawcy przestępstwa, czy przeciwko innej osobie odpowiedzialnej za szkodę.

VII.501.43.2018

„Prawne aspekty bezpieczeństwa w górach – turystyka, rekreacja, sport” – dostępna publikacja

Na stronie internetowej Centralnego Ośrodka Turystyki Górskiej PTTK dostępne jest już nieodpłatnie przygotowana pod moją redakcją publikacja pt. Prawne aspekty bezpieczeństwa w górach – turystyka, rekreacja, sport” (Kraków 2013). Zawiera ona dziewiętnaście następujących opracowań:

Leszek F. Korzeniowski
Nauki o bezpieczeństwie – wprowadzenie do problematyki
Ireneusz C. Kamiński
Obowiązki państwa dotyczące wypadków związanych z uprawianiem turystyki górskiej – uwagi na kanwie decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Furdik przeciwko Słowacji
Paweł Czubik
Pomoc konsularna w razie wypadków turystów poza granicami RP
Krzysztof Felchner
Jak poruszać się po „mapach” przepisów dotyczących map (prawo autorskie, o dostępie do informacji publicznej, o infrastrukturze informacji przestrzennej, geodezyjne i kartograficzne)?
Jerzy Gospodarek
Pojęcie, rodzaje i funkcje szlaków turystycznych ze szczególnym uwzględnieniem szlaków górskich
Dominik Wolski
Obowiązek przewodnicki na obszarze parku narodowego obejmującego tereny górskie
Paweł Adamski, Anna Kolasińska, Zbigniew Witkowski
Co wynika z badań nielegalnej dyspersji w parkach narodowych?
Mikołaj Bielański, Piotr Cybula, Szymon Ziobrowski
Obszar uprawiania narciarstwa wysokogórskiego w Tatrzańskim Parku Narodowym a regulacje prawne
Marek Porzycki, Olena Sharvan
Prawo wykroczeń i prawo karne jako instrument zwalczania nielegalnego off-roadu – czy wskazane jest zaostrzenie przepisów?
Jerzy Raciborski
Bezpieczeństwo osób korzystających z usług stacji narciarskich
Michał Biliński
Problem prywatyzacji PKL S.A. z perspektywy bezpieczeństwa osób korzystających z jej usług
Piotr Łebek
Granice odpowiedzialności cywilnej organizatorów stoków narciarskich
Łukasz Cora
W kwestii tzw. zakazu uprawiania narciarstwa lub snowboardingu (wybrane aspekty materialno-procesowe zabezpieczenia porządku i bezpieczeństwa na zorganizowanych terenach narciarskich)
Wojciech Robaczyński
Cywilnoprawna odpowiedzialność narciarza
Jolanta Zatorska
Odpowiedzialność cywilna osób uprawiających sporty wysokogórskie we Francji
Małgorzata Serwach
Ubezpieczenia związane z turystyką górską
Mariusz Załucki
Problem ryzykownych i długotrwałych wypraw górskich a prawo rodzinne i spadkowe
Sabina Owsianowska
Bezpieczeństwo i aspekty prawne w przekazie informacyjnym organizatorów turystyki dzieci i młodzieży (na przykładzie turystyki górskiej)
Michał Kućka
Szczególna regulacja stanu wyższej konieczności w ustawie o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich

Link do publikacji: http://www.cotg.pttk.pl/bezpiecz/bezpieczenstwo_aspekty.pdf

Sklepiki szkolne a wycieczki szkolne, czyli o potrzebie pewnej zmiany

Ostatnio wiele emocji budzą nowe regulacje dotyczące sprzedaży żywności w sklepikach szkolnych. Wprowadzane zmiany są oceniane przeważnie co do zasady pozytywnie, choć można też spotkać pewne głosy krytyki (raczej co do szczegółów, niż co do samej zasady).

Idea wydaje się być słuszna, zdrowe żywienie dzieci i młodzieży to nie tylko problem indywidualny, ale także ogólnospołeczny. Stąd interwencja państwa.

W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na problem szeroko rozumianych wycieczek szkolnych. Wskazane wyżej nowe regulacje dotyczą sprzedaży w „jednostkach systemu oświaty”. Nie ma obecnie przepisów odnoszących się do wyżywienia dzieci podczas wycieczek szkolnych. W tym kontekście można powiedzieć, że jest to pewna niekonsekwencja ze strony naszego ustawodawcy – z jednej strony mamy wysokie wymagania odnoszące się do żywności sprzedawanej w sklepikach szkolnych, a z drugiej wycieczki szkolne w praktyce bardzo często korzystają z wyżywienia w „restauracjach” typu fast food.

Pomijając aspekty zdrowotne, żywienie dzieci w takich miejscach podczas wycieczek szkolnych jest też bardzo „niewychowawcze„. Z jednej strony dzieci uczą się w szkole co to jest fast food i dlaczego należy unikać tego typu żywności, a z drugiej strony szkoła organizuje posiłki w takich miejscach. Można więc powiedzieć, że jest to pewien brak konsekwencji. Szkoła puszcza oko do dzieci, pokazuje, że można działać inaczej niż się zaleca.

Oczywiście zdaję sobie sprawę, że często korzystanie z tego rodzaju rodzaju miejsc wynika ze względów logistycznych. Podejrzewam jednak, że w większości przypadków jest jednak jakaś sensowna alternatywa wobec takich punktów.

Zdaję sobie też sprawę, że część z rodziców nie widzi w tym żadnego problemu, gdyż sami korzystają z większą lub mniejszą częstotliwością z takich punktów. Z drugiej jednak strony jest jednak część rodziców, która dba o kształcenie w dzieciach pewnych nawyków żywnościowych, a tego rodzaju wizyty nieco z tym procesem wychowawczym kolidują.

Podsumowując – być może należałoby postawić kropkę nad i wprowadzić jakieś regulacje, które będą się odnosiły również do wyżywienia podczas wycieczek szkolnych. W każdym razie warto apelować w pierwszej kolejności do nauczycieli, bo to oni w pierwszej kolejności odpowiadają za praktykę w tym zakresie, ale także do:

  • dyrektorów szkół
  • Ministerstwa Edukacji Narodowej
  • organizatorów turystyki

– aby w większym stopniu uwzględniali: a) pewne wartości, które spowodowały zmiany przepisów dotyczących sprzedaży żywności w sklepikach szkolnych, a które są także w pełni aktualne w przypadku wycieczek szkolnych; b) potrzeby dzieci i rodziców, którzy starają się unikać takich miejsc (choć w praktyce jak wiadomo bywa z tym różnie). Przykładowo moim zdaniem nie powinna być do zaakceptowania praktyka spożywania w takich punktach głównych posiłków podczas kilkudniowej wycieczki szkolnej .

Zmiany przepisów dotyczących żywności w szkołach zostały przygotowane przez posłów PSL. Obecnie turystyką w Ministerstwie Sportu i Turystyki zajmuje się również przedstawiciel PSL. Jeszcze w tej kadencji zostało nieco czasu aby przynajmniej zwrócić uwagę na ten problem.

Piotr Cybula