Tag Archives: odpowiedzialność

Prof. M. Nesterowicz podobnie krytycznie ocenia art. 50 ust. 3 u.i.t. i apeluje o jego zmianę

W połowie czerwca pisałem w tym miejscu o problemie „winy” w art. 50 ust. 3 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Podróżnemu nie przysługuje odszkodowanie lub zadośćuczynienie za niezgodność w przypadku, gdy organizator turystyki udowodni, że:

1)  winę za niezgodność ponosi podróżny;

2)  winę za niezgodność ponosi osoba trzecia, niezwiązana z wykonywaniem usług turystycznych objętych umową o udział w imprezie turystycznej, a niezgodności nie dało się przewidzieć lub uniknąć;

3)  niezgodność została spowodowana nieuniknionymi i nadzwyczajnymi okolicznościami.

Przepis ten ma stanowić implementację art. 14 ust. 3 dyrektywy 2015/2302. Zgodnie z tym przepisem:

Podróżny nie jest uprawniony do rekompensaty za szkody, jeżeli organizator udowodni, że niezgodność:

a) może zostać przypisana podróżnemu

b) może zostać przypisana osobie trzeciej, niezwiązanej z wykonywaniem usług turystycznych objętych umową o udział w imprezie turystycznej, a niezgodność ta była nieprzewidywalna lub nieunikniona; lub

c) została spowodowana nieuniknionymi i nadzwyczajnymi okolicznościami.

We wspomnianym wpisie wskazałem w tym zakresie na niezgodność z dyrektywą – w polskiej ustawie w pkt 1 i 2 pojawia się bowiem pojęcie winy, co zawęża podstawy ograniczenia odpowiedzialności organizatora. Wskazałem też, że przepis ten jako niezgodny z dyrektywą powinien być niezwłocznie zmieniony.

Okazuje się, że w podobny sposób ocenił go prof. Mirosław Nesterowicz. W opublikowanym niedawno artykule (Dyrektywa Unii Europejskiej o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, jej implementacja do prawa polskiego i odpowiedzialność biur podróży, Przegląd Sądowy 9/2018, s. 51) pisze:

pkt 1 i 2 mówiące o winie podróżnego i winie osoby trzeciej naruszają dyrektywę (UE) 2015/2302, gdyż dyrektywa nie mówi o winie, lecz o niezgodności, która może być przypisana podróżnemu lub osobie trzeciej, niezwiązanej z wykonywaniem usług turystycznych objętych umową (…). Interpretując ściśle dyrektywę a działanie lub zaniechanie podróżnego lub osoby trzeciej nie musi być zawinione. Błędna implementacja dyrektywy dokonana w art. 50 ust. 3 u.i.t. powinna więc zostać poprawiona.

Sądzę, że sprawą powinien zainteresować się samorząd branżowy, bo zmiana jest przede wszystkim w interesie „biur podróży”.

 

„Odpowiedzialność przedsiębiorcy turystycznego za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych” – nowa monografia

Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej ukazała się monografia autorstwa dr. Piotra Piskozuba pt. Odpowiedzialność przedsiębiorcy turystycznego za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych.

Jej przedmiotem jest analiza zagadnień związanych z odpowiedzialnością kontraktową przedsiębiorców turystycznych względem nabywców usług turystycznych, zarówno w przypadku pojedynczych usług, jak i usług pakietowych, tj. imprez turystycznych. W publikacji omówione zostały budzące wątpliwości interpretacyjne zagadnienia teoretyczne oraz problemy praktyczne, takie jak m.in. kwestia zakresu odpowiedzialności organizatorów turystyki, konsekwencje niedokonania przez przedsiębiorcę turystycznego obowiązków rejestracyjnych czy odpowiedzialność za szkodę niemajątkową wynikającą z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy w postaci tzw. zmarnowanego urlopu. Podstawowym założeniem publikacji jest kompleksowość – w ramach rozważań omówione zostały zasady odpowiedzialności różnych podmiotów działających na rynku usług turystycznych: organizatorów turystyki i pośredników turystycznych, agentów turystycznych, przewodników turystycznych i pilotów wycieczek oraz hotelarzy.

Publikację można nabyć na stronie wydawnictwa.

160c8eb9aecdd7c56f20ad59015b286441ec207a

Sąd Okręgowy w Opolu: odszkodowanie za szkodę niemajątkową przysługuje także w przypadku odwołania imprezy turystycznej

Jak wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także sądów polskich, organizator turystyki jest odpowiedzialny względem klienta w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy także za szkodę niemajątkową (nazywaną potocznie tzw. zmarnowanym urlopem).

O ile powyższa rzecz jest bezsporna, o tyle pewne wątpliwości wzbudziło ostatnio pytanie, czy z takim roszczeniem może wystąpić również klient organizatora turystyki, którego wyjazd został odwołany przed rozpoczęciem imprezy turystycznej.

W sprawie, którą niedawno zajmował się Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy w Opolu organizator turystyki na dzień przed rozpoczęciem imprezy turystycznej wyjazd odwołał. Zgodnie z ustawą o usługach turystycznych jeżeli organizator odwołuje imprezę turystyczną z przyczyn niezależnych od klienta, klient ma prawo, według swojego wyboru uczestniczyć w imprezie zastępczej o tym samym lub wyższym standardzie, chyba że zgodzi się na imprezę o niższym standardzie za zwrotem różnicy w cenie lub   żądać natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych świadczeń. Ponadto w takiej sytuacji klient może dochodzić odszkodowania za niewykonanie umowy, chyba że odwołanie imprezy turystycznej nastąpiło z powodu:

1)  zgłoszenia się mniejszej liczby uczestników niż liczba minimalna określona w umowie, a organizator powiadomił o tym klienta na piśmie w uzgodnionym terminie;

2)  siły wyższej.

W sprawie tej organizator turystyki nie odwołał wyjazdu z uwagi na zgłoszenie się mniejszej liczby osób zainteresowanych. Próbował bezskutecznie powołać się na siłę wyższą, czego jednak Sąd Okręgowy ostatecznie nie uwzględnił. W tym przypadku klient nie skorzystał z propozycji alternatywnego niesatysfakcjonującego go wyjazdu.

W sprawie tej powodowie występowali wyłącznie o naprawienie szkody niemajątkowej. To oznacza konieczność odpowiedzi na dwa pytania – czy takie roszczenie klientowi w ogóle przysługuje (czy też roszczenie odszkodowawcze w tym przypadku ogranicza się do szkody majątkowej), a jeśli przysługuje, to w jakiej wysokości.

Odnosząc się do tej pierwszej kwestii Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku z 20 grudnia 2016 r. wyraźnie wskazał, że klientowi organizatora turystyki, który taki wyjazd odwołuje przed rozpoczęciem imprezy turystycznej, takie roszczenie co do zasady przysługuje – w uzasadnieniu sąd ten wskazał:

Sąd Okręgowy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela natomiast poglądu, że wyłącznie art. 11a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych stanowi podstawę do przyznania zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową w postaci zmarnowanego urlopu. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że art. art. 14 ust. 6 w zw. z art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych stanowi na tyle normę o charakterze szczególnym w stosunku do art. 11a tej ustawy, że wyłącza możliwość przyznania zadośćuczynienia w sytuacji, kiedy organizator odwołuje imprezę turystyczną z przyczyn niezależnych od klienta, skoro podobnie jak w przypadku wskazanego w art. 11 a ustawy niewykonania lub nienależytego wykonania umowy o świadczenie usług turystycznych, także w przypadku odwołania imprezy turystycznej może zmarnować klientowi urlop, powodując u niego krzywdę w postaci co najmniej dyskomfortu psychicznego lub fizycznego. Zadośćuczynienie stanowi tymczasem sposób naprawienia takiej krzywdy i ma na celu przede wszystkim złagodzenie doznanych przez klienta negatywnych doznań przeżywanych w związku z utratą przyjemności z podróży, a zatem winno przysługiwać klientowi w każdym przypadku powstania krzywdy w postaci tzw. zmarnowanego urlopu, a więc zarówno, gdy krzywda ta jest następstwem wskazanego w art. 11 a ustawy niewykonania lub nienależytego wykonania umowy o świadczenie usług turystycznych, jak również, gdy krzywda ta jest następstwem odwołania przez organizatora imprezy turystycznej z przyczyn niezależnych od klienta (art. 14 ust. 6 ustawy), stanowiących także formę niewykonania zobowiązania.

Sąd ten podzielił tym samym argumenty występujących w tej sprawie powodów i odszkodowanie zasądził. Sygnatura sprawy przed Sądem Okręgowym: II Ca 1023/16.

W sprawie tej reprezentowałem powodów.

Piotr Cybula

Precedensowy wyrok w sprawie odpowiedzialności Skarbu Państwa w związku z niewypłacalnością biura podróży Blue Rays

W ostatni czwartek Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia wydał wyrok w sprawie dotyczącej poszkodowanego klienta biura podróży Blue Rays sp. z o.o.

Klient wpłacił do organizatora turystyki około 35 tys. zł (w imprezie turystycznej miało wziąć udział kilka osób). Przed terminem rozpoczęcia imprezy turystyczne organizator turystyki ogłosił niewypłacalność.

Zabezpieczenie finansowe organizatora turystyki okazało niewystarczające na zwrot dokonanych przedpłat.

W tych okolicznościach powód, który zawarł umowę, wystąpił o odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości nieodzyskanego zwrotu ceny. W czwartkowym wyroku sąd zasądził odszkodowanie od Skarbu Państwa – Ministra Finansów i Ministra Sportu i Turystyki w żądanej wysokości. Ponadto sąd nałożył na Skarb Państwa obowiązek zapłaty odsetek oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego, co łącznie stanowi kwotę prawie 50 tys. zł. 

W sprawie tej reprezentowałem powoda. Była to pierwsza tego typu sprawa w przypadku biura podróży Blue Rays sp. z o.o. W tym roku wcześniej w pięciu innych podobnych sprawach zapadły również korzystne dla powodów wyroki. W jednej sprawie sąd jednak oddalił pozew (sprawa jest na etapie postępowania apelacyjnego). W ubiegłym roku korzystny już prawomocny wyrok w tego rodzaju sprawie wydał Sąd Okręgowy w Warszawie.

„O ewolucji zasad odpowiedzialności organizatora turystyki z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy o imprezę turystyczną” – dostępny artykuł

W wykazie publikacji dodałem pełną wersję artykułu pt. O ewolucji zasad odpowiedzialności organizatora turystyki z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy o imprezę turystyczną.

Ukazał się on w pracy: A. Śmieja (red.), Odpowiedzialność cywilna w obrocie gospodarczym, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław 2011.

„Odpowiedzialność biur podróży a ochrona klientów w prawie polskim i Unii Europejskiej” – nowa publikacja pod red. prof. M. Nesterowicza

Nakładem wydawnictwa Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu ukazała się publikacja pt. Odpowiedzialność biur podróży a ochrona klientów w prawie polskim i Unii Europejskiej pod red. prof. Mirosława Nesterowicza.

Zawiera ona zbiór dziewięciu artykułów:

  1. Podstawy i granice odpowiedzialności cywilnej biur podróży
    prof. dr hab. M. Nesterowicz, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu
  2. Dyrektywa 90/314/EWG z 13.07.1990 o podróżach turystycznych – perspektywy zmian
    prof. dr hab. Ewa Bagińska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Uniwersytet Gdański, mgr Alicja Osowska-Kowalska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  3. Niedozwolone klauzule umowne w umowie o podróż
    dr Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu
  4. Odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o podróż i zadośćuczynienie za ,,zmarnowany urlop”
    dr Monika Wałachowska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  5. Wycieczki morskie – aspekty prawne
    dr Iwona Zużewicz-Wiewiórowska, Uniwersytet Gdański
  6. Wycieczki lotnicze
    dr Anna Konert, Wyższa Szkoła Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego w Warszawie
  7. Tabela Frankfurcka jako wzorzec rozstrzygania sporów pomiędzy biurami podróży a klientami w Niemczech
    mgr Agnieszka Chambellan, LL.M., Uniwersytet w Regensburgu
  8. Zabezpieczenie finansowe uczestników wycieczek w razie niewypłacalności i upadłości biur podróży w prawie polskim i państw członkowskich UE
    dr hab. Hanna Zawistowska, Szkoła Główna Handlowa
  9. Ubezpieczenia turystyczne uczestników wycieczek
    prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Publikacja ta jest współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach EFS i jest bezpłatna. Niestety w chwili obecnej nie jest dostępna w sprzedaży.

Książce tej towarzyszyła konferencja zorganizowana w dniach 21-22 maja 2013 r., gdzie powyższe artykuły zostały przedstawione w formie referatów.

 

„Odpowiedzialność biur podróży a ochrona klientów w prawie polskim i Unii Europejskiej”, konferencja naukowa, Toruń 21-22 maja 2013 r.

Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu organizuje 21 maja 2013 r. konferencję naukową pt. Odpowiedzialność biur podróży a ochrona klientów w prawie polskim i Unii Europejskiej.

Organizatorzy zapowiadają, że podczas konferencji wygłoszone zostaną następujące referaty:

  1. Podstawy odpowiedzialności cywilnej biur podróży
    prof. dr hab. M. Nesterowicz, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu
  2. Dyrektywa 90/314/EWG z 13.07.1990 o podróżach turystycznych
    prof. dr hab. Ewa Bagińska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Uniwersytet Gdański, mgr Alicja Osowska-Kowalska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  3. Niedozwolone klauzule umowne w umowie o podróż
    dr Zuzanna Pepłowska-Dąbrowska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika,
    Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu
  4. Odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o podróż i zadośćuczynienie za ,,zmarnowany urlop”
    dr Monika Wałachowska, Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  5. Wycieczki morskie
    dr Iwona Zużewicz-Wiewiórowska, Uniwersytet Gdański
  6. Wycieczki lotnicze
    dr Anna Konert, Wyższa Szkoła Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego w Warszawie
  7. Tabela Frankfurcka jako wzorzec rozstrzygania sporów pomiędzy biurami podróży a klientami
    mgr Agnieszka Chambellan, LL.M., Uniwersytet w Regensburgu
  8. Zabezpieczenie finansowe uczestników wycieczek w razie niewypłacalności i upadłości biur podróży w prawie polskim i państw członkowskich UE
    dr hab. Hanna Zawistowska, Szkoła Główna Handlowa
  9. Ubezpieczenia turystyczne uczestników wycieczek
    prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika

Więcej informacji o konferencji znaleźć można tutaj.