Tag Archives: turystyka szkolna

Wycieczki szkolne – akcja Związku Nauczycielstwa Polskiego

Komunikat Związku Nauczycielstwa Polskiego z 25 września 2026 r.:

„Koniec z bezpłatnymi nadgodzinami na wycieczkach szkolnych! Za dodatkową pracę należy się zapłata!

Sąd Najwyższy w uchwale z lutego 2025 r. potwierdził, że praca nauczyciela wykonywana ponad normę czasu pracy jest pracą w godzinach nadliczbowych. Od tego czasu minęło 19 miesięcy a nadal nie ma ogólnokrajowego rozwiązania, które jasno regulowałoby rozliczanie czasu pracy i wynagradzanie nauczycieli podczas szkolnych wycieczek. Jednocześnie we wrześniu tego roku Sejm uchwalił przepisy wprowadzające obowiązek organizowania wycieczek związanych z wychowaniem patriotycznym.

Nie ma rozwiązania systemowego przygotowanego przez MEN, ale obowiązują przepisy prawa, dlatego ZNP proponuje konkretne działanie. Przygotowaliśmy scenariusz dochodzenia należnego wynagrodzenia. Pomożemy nauczycielom krok po kroku:

  • przygotować pismo do dyrektora,
  • ustalić i udokumentować czas pracy,
  • wyliczyć godziny nadliczbowe,
  • przygotować wezwanie do zapłaty,
  • a jeśli będzie to konieczne dochodzić swoich praw przed sądem.

Pracujesz ponad normę podczas wycieczek szkolnych? Zgłoś się do swojego oddziału ZNP na konsultację ws. godzin nadliczbowych. Masz prawo domagać się rozliczenia tej pracy!

Relacja Głosu Nauczycielskiego z konferencji prasowej ZNP 25.09.2026 na ten temat TUTAJ.

OPIS

Wobec braku działań  ze strony MEN i rządu proponujemy przeprowadzenie ogólnopolskiej akcji dotyczącej wynagradzania nauczycieli w czasie wycieczek szkolnych.

Brak jest jakichkolwiek działań  MEN w zakresie wynagradzania nauczycieli za pracę w  godzinach nadliczbowych po podjęciu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 lutego 2025 r., w której Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy określone w art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu Kodeksu pracy. Przypominamy, że to Oddział ZNP w Gryficach prowadził sprawę nauczycielki, w której SN podjął korzystną dla nauczycieli uchwałę.

Tymczasem teraz we wrześniu, powrócił do bieżących prac parlamentarnych poselski projekt ustawy o wychowaniu patriotycznym, złożony przez posłów PSL, który zakłada wprowadzenie do szkół nowych programów edukacyjnych, w tym obowiązkowych wycieczek do miejsc historycznych.

W związku z tym ZNP proponuje przeprowadzenie ogólnopolskiej akcji mającej na celu wyegzekwowanie obowiązujących przepisów prawa. Akcja jest konieczna i zasadna prawnie.

W aktualnym stanie prawnym, pełnoetatowego nauczyciela obowiązuje maksymalna norma 40 godzin pracy w tygodniu, obejmująca zarówno zajęcia z uczniami, jak i inne zadania statutowe szkoły oraz przygotowanie do zajęć. W sprawach nieuregulowanych Kartą Nauczyciela stosuje się Kodeks pracy, a roszczenia nauczycieli rozpoznają sądy pracy.

Najważniejsza konsekwencja uchwały jest taka, że po przekroczeniu tej normy nauczycielowi przysługuje: normalne wynagrodzenie za każdą godzinę nadliczbową oraz dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia, ponieważ chodzi o przekroczenie tygodniowej normy czasu pracy. Tak właśnie wskazał Sąd Najwyższy.

Co ważne, nie jest to wyrok automatycznie zasądzający pieniądze wszystkim nauczycielom – jest to roszczenie indywidualne. Ale członkowie ZNP mogą liczyć na  przygotowanie, wyliczenie i pomoc prawną w tym zakresie.

Nauczycielko, nauczycielu! Pracowałaś/eś podczas wycieczki, zielonej szkoły albo innego wyjazdu z uczniami?

Sprawdź, czy należy Ci się normalne wynagrodzenie + 100 proc. dodatku.

Nie prosisz o nagrodę. Dochodzisz zapłaty za wykonaną pracę. Koniec z bezpłatnymi nadgodzinami na wycieczkach szkolnych!

Roszczenie jest indywidualne. Dla członków związku pomoc ZNP.

Etap pierwszy – oddziały ZNP w całej Polsce wysyłają do dyrektorów na terenie działania Oddziału ZNP pisma informujące o zasadach organizacji wycieczek, o należnym wynagrodzeniu po przekroczeniu 40 godzin pracy tygodniowo, co ważne o obowiązujących normach wypoczynku dobowego i tygodniowego (harmonogram pracy podczas wycieczki / program wycieczki).

Etap drugi – anonimowa ankieta wśród nauczycieli. Oddziały zbierają informacje o skali problemu – kiedy były wycieczki (roszczenie obejmuje 3 lata wstecz), jak przebiegały – liczba dni, godziny wyjazdu i powrotu; funkcja nauczyciela; pełny lub niepełny wymiar zatrudnienia; obowiązki w poszczególnych dniach; dyżury nocne; praca wykonywana w pozostałych dniach tego tygodnia; dowody; informacja, czy udzielono czasu wolnego lub wypłacono jakąkolwiek należność. Dopiero po wstępnej kwalifikacji nauczyciel powinien podejmować decyzję o wystąpieniu z roszczeniem.

Etap trzeci – tydzień konsultacyjny ZNP w oddziałach ZNP. Analiza dokumentów indywidualnych spraw nauczycieli (pod względem prawnym np. czy przekroczono 40 godzin; czy roszczenie nie jest przedawnione; czy sprawa nadaje się do wezwania i pozwu).

Etap czwarty – przygotowanie wezwania do zapłaty

Etap piąty – pozwy i informacja o wynikach

Jesteś członkiem związku? Zgłaszasz swoją sprawę, a ZNP pomaga Ci ją udokumentować, policzyć i przeprowadzić!”

Źródło: Wycieczki szkolne – akcja ZNP

I Forum Prawa Turystycznego pt. „Turystyka szkolna. Aspekty prawne” – zgłoszenie uczestnictwa

Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK oraz Zakład Prawa i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Akademii Kultury Fizycznej w Krakowie serdecznie zapraszają do udziału w I Forum Prawa Turystycznego pt. „Turystyka szkolna. Aspekty prawne”.

Wydarzenie będzie poświęcone dyskusji nad podstawowymi problemami prawnymi związanymi z turystyką szkolną – zarówno w ujęciu teoretycznym, jak i praktycznym.

Forum adresowane jest w szczególności do:

  • prawników zainteresowanych prawem turystycznym,
  • prawników zajmujących się prawem oświatowym,
  • przedstawicieli szkół oraz organów prowadzących,
  • organizatorów turystyki i innych podmiotów zaangażowanych w organizację wycieczek szkolnych,
  • pracowników administracji publicznej.

Termin: 17-18 kwietnia 2026 r. (piątek-sobota)

Miejsce: siedziba Centralnego Ośrodka Turystyki Górskiej PTTK, ul. Jagiellońska 6, Kraków. 

Konferencja będzie również transmitowana online na kanale YouTube oraz stronie Facebook COTG; linki do transmisji zostaną opublikowane na dwa dni przed konferencją na stronie https://cotg.pttk.pl/forum-prawa-turystycznego/.

Zgłoszenia: Uczestnictwo stacjonarne w konferencji proszę potwierdzić mailowo do 8 kwietnia 2026 r. na adres poczta@cotg.pttk.pl (liczba miejsc na wydarzenie stacjonarne jest ograniczona – decyduje kolejność zgłoszeń). 
Proszę podawać, czy są Państwo zainteresowani uczestnictwem w wybranym dniu, czy w obu.

Przy uczestnictwie online zgłoszenia nie są wymagane, liczba miejsc na tę formę spotkania nie jest ograniczona.

Wydarzenie jest darmowe zarówno dla uczestników stacjonarnych jak i online.

Organizatorzy: COTG PTTK oraz Zakład Prawa i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego  Wydziału Turystyki i Rekreacji Akademii Kultury Fizycznej w Krakowie

Komitet Naukowy: Piotr Cybula (przewodniczący), Dominik Borek, Jerzy Gospodarek, Jerzy Kapłon, Jerzy Raciborski, Dominik Wolski, Hanna Zawistowska

Osoby do kontaktu:

  • w sprawach programowych – dr Piotr Cybula 501225652, piotr.cybula@awf.krakow.pl
  • w sprawach organizacyjnych – Sebastian Kłosok 721346128, sebastian.klosok@cotg.pttk.pl

17 kwietnia 2026 r., piątek

9.30-9.40 – dr Piotr Cybula, radca prawny (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), mgr inż. Jerzy Kapłon (COTG PTTK w Krakowie), Otwarcie konferencji. Wprowadzenie

9.40-9.55 – dr Bożena Alejziak (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Aksjologiczne aspekty turystyki szkolnej

9.55-10.10 – dr hab. Leszek Ćwikła (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II w Lublinie), Rola władz państwowych w rozwoju turystyki szkolnej w Polsce w latach 1918-1939

10.10-10.25 – dr Dominik Borek, radca prawny (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Ministerstwo Sportu i Turystyki), Wsparcie turystyki szkolnej w programach finansowanych przez ministra właściwego ds. turystyki – aspekty administracyjnoprawne ­

10.25-10.40 – mgr Paweł Stelmach (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), dr Grzegorz Kromka (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Mobilne Centrum Edukacji „Turystyczna Szkoła” – założenia, realizacja i pytanie o przyszłość

10.40-10.55 – mgr Andrzej Trojanowski, mgr Urszula Dziedzic (Najwyższa Izba Kontroli, Podkarpacka Delegatura w Rzeszowie), Wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli związanych z turystyką dzieci i młodzieży

10.55-11.30 – dyskusja, przerwa kawowa

11.30-12.30 Ewolucja czy rewolucja – co trzeba zmienić w regulacji polskiej turystyki szkolnej? – panel dyskusyjny (w trakcie ustaleń)

12.30-13.30 – przerwa kawowa

13.30-13.45 – dr Michał Ziemiak, radca prawny (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Rzecznik Finansowy), Turystyka szkolna a ubezpieczenia, czyli przyczynek do szerszej dyskusji
o zapewnianiu bezpieczeństwa uczniom

13.45-14.00 – mgr Krzysztof Wilk, radca prawny (Centrum Monitoringu Rynku Turystycznego), Wycieczka szkolna a wyjście grupowe uczniów. Różnice organizacyjnoprawne

14.00-14.15 – dr Jerzy Raciborski (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Charakter prawny zgody dyrektora szkoły na zorganizowanie wycieczki

14.15-14.30 – dr Piotr Cybula (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Turystyka szkolna a organizacja imprez turystycznych w świetle ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych

14.30-14.45 – mgr Łukasz Mikosz (Europejskie Stowarzyszenie Przedsiębiorców Turystycznych), Szara strefa w turystyce szkolnej: identyfikacja zjawiska, luki systemowe oraz realne narzędzia przeciwdziałania

14.45-15.15 – dyskusja, przerwa kawowa

15.15-15.30 – dr Krzysztof Sondel (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Szkolna turystyka aktywna w świetle prawa polskiego

15.30-15.45 – dr hab. Paweł Adamski, prof. AKF (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), mgr Tomasz Banasik (Akademia WSB), Turystyka szkolna w lasach – zalety i ograniczenia

15.45-16.00 – dr Dominik Wolski, radca prawny (Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie), Prawne aspekty wycieczek szkolnych w górach

16.00-16.15 – dr hab. Michał Biliński, radca prawny (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie), Status trenera i instruktora podczas wycieczki szkolnej

16.15-16.30 – dyskusja i podsumowanie

18 kwietnia 2026 r., sobota

10.00-10.15 – dr hab. Piotr Mostowik, prof. UJ, radca prawny (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie), Władza rodzicielska i opieka nad dzieckiem a wycieczki szkolne

10.15-10.30 – dr hab. Mateusz Pilich, prof. UW, adwokat (Uniwersytet Warszawski), Odpowiedzialność cywilna, pracownicza i dyscyplinarna kierownika i opiekuna wycieczki szkolnej

10.30-10.45 – dr Dominik Zając, adwokat (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie), Obowiązki opiekuna w sytuacji stwierdzenia posiadania przez ucznia narkotyków podczas wycieczki szkolnej
w świetle prawa polskiego

10.45-11.00 – dr hab. Michał Leciak, prof. UMK, adwokat (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Przewodnik turystyczny wycieczki szkolnej – prawa i obowiązki z perspektywy prawnokarnej

11.00-11.15 – dr Łukasz Cora (Uniwersytet Gdański), Zatrzymanie ucznia przez Policję podczas wycieczki szkolnej. Aspekty prawne

11.15-11.50 – dyskusja, przerwa kawowa

11.50-12.05 – dr Kamil Szpyt, radca prawny (Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie), Sztuczna inteligencja (AI) a wycieczki szkolne. Aspekty prawne

12.05-12.20 – mgr Łukasz Korzeniowski (Stowarzyszenie Umarłych Statutów), O wykluczaniu uczniów z udziału w wycieczkach szkolnych

12.20-12.35 – dr hab. Grzegorz Krawiec, prof. UKEN (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie), Uczestnictwo ucznia w turystyce szkolnej a ochrona danych osobowych

12.35-12.50 – dr Marcin Sala-Szczypiński, radca prawny (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie), Nadzór sanitarno-epidemiologiczny nad zorganizowanym wypoczynkiem młodzieży

12.50-13.05 – dr Piotr Piskozub, radca prawny (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), Organizacja wypoczynku dla dzieci i młodzieży jako forma pomocy społecznej oraz aspekt realizacji gminnego programu profilaktycznego

13.05-13.50 – dyskusja, przerwa kawowa

13.50-14.05 – dr Aleksandra Gawrysiak-Zabłocka, radca prawny (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie), Dokumenty uprawniające uczniów polskich szkół uczestniczących w zagranicznych wycieczkach szkolnych do przekroczenia granicy państwowej

14.05-14.20 – dr Karol Kłosowski (Urząd Transportu Kolejowego), Turystyka szkolna a transport kolejowy. Prawa i obowiązki stron umowy przewozu

14.20-14.35 – dr Iwona Cybula (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Kontrola autokarów oraz kierowców przed wycieczką szkolną. Aspekty organizacyjnoprawne

14.35-14.50 – dr Koszowski Michał, radca prawny (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie), Turystyka szkolna a wychowanie w trzeźwości

14.50-15.05 – dr hab. Piotr Ruczkowski, prof. UJK, adwokat (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach), Formalnoprawne uwarunkowania organizowania wycieczek szkolnych na przykładzie spływów kajakowych

15.05-15.20 – Dyskusja, podsumowanie i zamknięcie konferencji

Kolejne II Forum Prawa Turystycznego odbędzie się w 2027 r. i będzie poświęcone problematyce prawnych aspektów usług hotelarskich. Już teraz serdecznie zapraszam zainteresowane osoby do zgłaszania propozycji wystąpień.

„Turystyka szkolna. Aspekty prawne” – I Forum Prawa Turystycznego (Kraków, 17-18 kwietnia 2026 r.)

W dniach 17-18 kwietnia 2026 r. mam przyjemność organizować wraz z Centralnym Ośrodkiem Turystyki Górskiej PTTK konferencję pt. „Turystyka szkolna. Aspekty prawne”. Konferencja ta jednocześnie zainicjuje inicjatywę cyklicznego Forum Prawa Turystycznego, jakiej w moim przekonaniu w naszym kraju brakowało. Pomysł jej organizacji spotkał się najpierw z życzliwym przyjęciem ze strony Prezesa PTTK a jednocześnie dyrektora COTG PTTK w Krakowie Pana Jerzego Kapłona, a następnie za strony osób, którym przedstawiłem propozycję wygłoszenia referatu i przedstawienia artykułu, którym jednocześnie bardzo dziękuję za jej przyjęcie.

Dotychczas na konferencję tę zgłoszone zostały poniższe wystąpienia (ich lista nie jest jeszcze zamknięta):

  1. Adamski Paweł (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Tomasz Banasik (Akademia WSB), Turystyka szkolna w lasach – zalety i ograniczenia
  2. Alejziak Bożena (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Aksjologiczne aspekty turystyki szkolnej
  3. Borek Dominik (SGH, MSiT), Wsparcie turystyki szkolnej w programach finansowanych przez ministra właściwego ds. turystyki – aspekty administracyjnoprawne
  4. Cora Łukasz (Uniwersytet Gdański), Zatrzymanie ucznia przez Policję podczas wycieczki szkolnej. Aspekty prawne
  5. Cybula Iwona (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Kontrola autokarów oraz kierowców przed wycieczką szkolna. Aspekty organizacyjnoprawne
  6. Cybula Piotr (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie, radca prawny), Turystyka szkolna o organizacja imprez turystycznych w świetle ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych
  7. Ćwikła Leszek (KUL), Rola władz państwowych w rozwoju turystyki szkolnejw Polsce w latach 1918-1939
  8. Gawrysiak-Zabłocka Aleksandra (UKSW),Dokumenty podróży uczniów polskich szkół uczestniczących w zagranicznych wycieczkach szkolnych
  9. Kłosowski Karol (Urząd Transportu Kolejowego), Turystyka szkolna a transport kolejowy. Prawa i obowiązki stron umowy przewozu
  10. Korzeniowski Łukasz (Stowarzyszenie Umarłych Statutów), O wykluczaniu uczniów z udziału w wycieczkach szkolnych
  11. Koszowski Michał (radca prawny), Turystyka szkolna a wychowanie w trzeźwości
  12. Leciak Michał (UMK, radca prawny),Przewodnik turystyczny wycieczki szkolnej – prawa i obowiązki z perspektywy prawnokarnej
  13. Mostowik Piotr (Uniwersytet Jagielloński), Władza rodzicielska i opieka nad dzieckiem a wycieczki szkolne
  14. Pilich Mateusz (Uniwersytet Warszawski, adwokat),Odpowiedzialność cywilna, pracownicza i dyscyplinarna kierownika i opiekuna wycieczki szkolnej
  15. Piskozub Piotr (UMCS, radca prawny), Organizacja wypoczynku dla dzieci
    i młodzieży jako forma pomocy społecznej oraz aspekt realizacji gminnego programu profilaktycznego
  16. Raciborski Jerzy (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Charakter prawny zgody dyrektora szkoły na zorganizowanie wycieczki
  17. Sala-Szczypiński Marcin (UKEN, radca prawny), Nadzór sanitarno-epidemiologiczny nad zorganizowanym wypoczynkiem młodzieży
  18. Sondel Krzysztof (Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie), Szkolna turystyka aktywna w świetle prawa polskiego
  19. Szpyt Kamil (UAFM w Krakowie, radca prawny), Sztuczna inteligencja (AI)
    a wycieczki szkolne. Aspekty prawne
  20. Wolski Dominik (Akademia Leona Koźmińskiego, radca prawny), Prawne aspekty wycieczek szkolnych w górach
  21. Wilk Krzysztof (radca prawny), Wycieczka szkolna a wyjście grupowe uczniów. Różnice organizacyjnoprawne
  22. Zając Dominik (UJ), Obowiązki opiekuna w sytuacji stwierdzenia posiadania przez ucznia narkotyków podczas wycieczki szkolnej w świetle prawa polskiego
  23. Ziemiak Michał (UMK, Rzecznik Finansowy, radca prawny),Turystyka szkolna

Konferencja jest jeszcze w trakcie organizacji, wszelkie szczegóły (w tym dotyczące zasad zgłaszania udziału) będę zamieszczał m.in. w tym miejscu: „Turystyka szkolna. Aspekty prawne” (informacja pojawi się również na stronie COTG PTTK). Konferencja będzie również dostępna on line.

Bardzo zależy mi, żeby konferencja mimo swego naukowego wymiaru uwzględniała również potrzeby i stanowiska ze strony praktyki. Gdyby ktoś z Państwa był zainteresowany przedstawieniem własnego stanowiska (lub stanowiska jakiejś organizacji) dotyczącego wybranych aspektów prawnych z zakresu turystyki szkolnej prosiłbym o jego przesłanie na adres: piotr.cybula@awf.krakow.pl. Stanowiska te następnie postaram się zebrać (jeśli pojawią się) i zamieścić we wskazanym miejscu: „Turystyka szkolna. Aspekty prawne”, jak również przekazać Autorom wskazanych wystąpień (którzy będą w ten sposób mogli je uwzględnić w swoich wystąpieniach).

dr Piotr Cybula

„Szkolna wycieczka, jak pole minowe – i dla rodzica, i dla szkoły”

Na portalu Prawo.pl opublikowany został artykuł pt. „Szkolna wycieczka, jak pole minowe – i dla rodzica, i dla szkoły” autorstwa Moniki Sewastowicz i Patrycji Rojek-Sacha. W artykule poruszona została bardzo istotna z praktycznego punktu widzenia problematyka tego, kto powinien zawierać umowę z organizatorem turystyki w przypadku wycieczek szkolnych. Choć problem istnieje od lat (omawiał go np. J. Raciborski w artykule „Szkoła a faktyczny organizator turystyki szkolnej – wybrane problemy prawne„), to ostatnio nabiera nowego wymiaru w związku z tym, że w niektórych samorządach przyjęto zasadę, że jeżeli wycieczka jest organizowana przez szkołę, to może być finansowana wyłącznie ze środków publicznych.

W artykule zawarta jest również moja wypowiedź, w której wskazuję na ryzyka związane z tym, że w takim przypadku umowę o organizację wycieczki np. dla całej klasy podpisuje tylko jeden z rodziców.

Pojawia się tam również wypowiedź dyrektora Centrum Monitoringu Rynku Turystycznego mec. Krzysztofa Wilka z której m.in. wynika, że jeśli jeden z rodziców zawrze umowę, to następnie on może składać reklamację („reklamacje musi składać ten rodzic, który umowę podpisywał”). Jeśli z tej wypowiedzi ma wynikać, że inni rodzice nie mogą w takim przypadku składać reklamacji w imieniu swoich dzieci (a taka jest możliwa jej interpretacja), to nie jest ona moim zdaniem w tym zakresie trafna. Reklamacje mogą składać również inni uczestnicy wycieczki (osoby na rzecz których umowa została zawarta, a więc w omawianym przypadku co do zasady także pozostali rodzice w imieniu dzieci). Moim zdaniem stanowisko to nie jest trafne i jako takie powinno zostać sprostowane, ponieważ może wprowadzać w błąd i prowadzić rodziców do podejmowania wadliwych decyzji.

Z artykułem można zapoznać się: tutaj.

dr Piotr Cybula, radca prawny