W rekomendacjach zespołu eksperckiego w sprawie dyrektywy 90/314 (Round-Table on Package Travel Contracts) opublikowanych w 2001 r. znaleźć można bardzo ciekawy fragment dotyczący tzw. potrąceń ryczałtowych w przypadku rezygnacji przez konsumenta z uczestnictwa w imprezie turystycznej. Zespół ten składał się w jednej trzeciej z przedstawicieli biur podróży, w jednej trzeciej z przedstawicieli organizacji konsumenckich i w jednej trzeciej z niezależnych ekspertów (np. przedstawiciela odpowiednika naszego UOKiK z Wielkiej Brytanii).
Z rekomendacji tych wynika, że nie tylko uznano możliwość stosowania takich „potrąceń”, ale także podano konkretne wytyczne, które powinny być uwzględniane przy określaniu ich wysokości. Dostrzeżono pewne ich niebezpieczeństwa, ale także zalety, zarówno dla konsumentów jak i przedsiębiorców. U nas jak wiadomo orzecznictwo poszło całkiem w innym kierunku, konsekwentnie uznając takie postanowienia za niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu kodeksu cywilnego.
Wydaje się, że kwestia ta powinna być na nowo przedyskutowana, także na poziomie samej dyrektywy, nie tylko z poniższych argumentów. Okazuje się, że coś co jest zalecane przez ekspertów w danej dziedzinie z krajów posiadających większe doświadczenie zarówno jeżeli chodzi o implementację dyrektyw konsumenckich jak i ochronę konsumentów korzystających z usług biur podróży, u nas uznawane jest za sprzeczne z dobrymi obyczajami i w sposób rażący naruszające interesy konsumenta.
W świetle powyższego bardzo interesująco przedstawia się również postanowienie dotyczące rezygnacji z IV Zjazdu Cywilistów pt. Czyny niedozwolone w prawie polskim i prawie porównawczym. Zostały one określone one zostały w następujący sposób:
- zaliczka nie podlega zwrotowi;
- w przypadku rezygnacji na 3 miesiące przed Zjazdem
80% pozostałej kwoty jest zwracane; - w przypadku rezygnacji na 2 miesiące przed Zjazdem
70% pozostałej kwoty jest zwracane; - w przypadku rezygnacji na miesiąc przed Zjazdem
50% pozostałej kwoty ulega zwrotowi.
A oto wskazane wyżej rekomendacje:
CANCELLATION OF OR WITHDRAWAL FROM THE CONTRACT
There are no rules for cancellations in the Package Travel Directive. Various systems of regulating the matter prevail in different European countries. In the Nordic countries there are mutual agreements between the package tour operators and Consumer Ombudsman/ the Consumer Agency. In the other contributing countries each tour operator makes unilateral terms.
The common denominator for all countries is a system where a sliding scale is applied to the cancellation of a package tour. The principle of sliding scales of cancellation charges depending on the date of cancellation has many advantages.
They provide a useful degree of certainty and a measure of ‘rough justice’, help consumers and traders overall by avoiding the time and expense of calculating loss in each individual case, ensure that the consumer does not have to pay for a service that he is no longer interested in and keep the tour operator from suffering a financial loss from the cancellation. But the following principles should be observed in the setting of these scales:
– Sliding scales must be fair and not penalise the consumer.
– The fees contained within any scale should not be higher than agreed by industry
and consumer groups or public authorities in those States where this system is used, unless such agreements explicitly allow for exceptions..
– The fees should follow the principle of „liquidated damages” in other states. In other words, the operator must make a fair, reasonable and genuine pre-estimate of the loss it is likely to suffer if the consumer cancels at a given period before his planned departure
– Operators may also use a system where cancellation charges are individually assessed. In such cases, any method of calculation used by the operator must be fair, reasonable and genuine.
– In all cases, the operator must set out its cancellation terms in an unambiguous and transparent manner.
dr Piotr Cybula
PRAWO TURYSTYCZNE 