„Społeczne funkcje obszarów chronionych” – nowa publikacja

Nakładem Oficyny Wydawniczej „Wierchy” COTG PTTK ukazała się publikacja pt. „Społeczne funkcje obszarów chronionych”. Książka została przygotowana pod redakcją Piotra Dąbrowskiego oraz Bernadetty Zawilińskiej.

Publikacja ma charakter interdyscyplinarny. Są wiej również artykuły poświęcone aspektom prawnym. Kilku z nich miałem przyjemność być recenzentem. Poniżej zamieszcza spis treści oraz wprowadzenie redaktorów:

Anonimizacja hrabiego Draculi na portalu orzeczeń sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości

Wyroki wraz z uzasadnieniami zamieszczane są na Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych. Jest on prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Przed zamieszczeniem orzeczenia poddawane są anonimizacji. Ma ona na celu uniemożliwienie identyfikacji występujących w sprawie osób fizycznych. W praktyce budzi ona pewne wątpliwości (np. z uwagi na dokonywaną anonimizację autorów przywoływanych przez sąd publikacji). Poniżej zamieszczam ciekawy w tym kontekście przykład . W poniższym uzasadnieniu, jak można się domyśleć w kontekście okoliczności, doszło do anomizacji hrabiego Draculi. W sprawie chodziło o wycieczkę w Rumunii szlakiem hrabiego Draculi, który w orzeczeniu przedstawiany jest jako „szlak hrabiego D.”:

Dracula to przydomek żyjącego w XV w. władcy Wołoszczyzny Włada III Palownika. Czy hrabia Dracula rzeczywiście zasługuje na taką anonimizację?

„Ubezpieczenia podróży bez tajemnic” – webinarium Rzecznika Finansowego (29.06.2023 r.)

Rzecznik Finansowy zaprasza w dniu 29 czerwca br. (czwartek) o godzinie 12:00 do udziału w bezpłatnym webinarium pt. „Ubezpieczenia podróży bez tajemnic”. Na co należy zwrócić uwagę zawierając ubezpieczenie na wakacyjny pobyt zagranicą? Jak uniknąć problemów przy likwidacji szkód w ubezpieczeń podróży? Na te i inne pytania odpowie ekspert z Biura Rzecznika Finansowego, p. Marek Kurowski.

Rejestracji można dokonać: tutaj.

Od 1 lipca 2023 r. konsumenci mogą pozywać przedsiębiorców przed sądem właściwym dla ich miejsca zamieszkania

1 lipca 2023 r. mamy małą rewolucję jeśli chodzi o dochodzenie roszczeń przez konsumentów względem przedsiębiorców. W tym dniu wchodzi w życie nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego, która wprowadza do tego kodeksu nowy rodzaj postępowania odrębnego – postępowanie z udziałem konsumentów (art. 45814 – art.  45816).

Jedną z ważniejszych zmian wprowadzanych przez te przepisy jest wprowadzenie możliwości wytoczenia przez konsumentów powództwa przed sądem właściwym dla swojego miejsca zamieszkania. Zgodnie z a§ 4 art. 45814 k.p.c.):

W sprawach rozpoznawanych według przepisów niniejszego działu konsument może wytoczyć powództwo również przed sąd właściwy dla miejsca swojego zamieszkania. Nie dotyczy to spraw, w których właściwość sądu jest wyłączna.

Zgodnie z podstawową zasadą obowiązującą do czasu wejścia tych przepisów powództwo powinno być wytyczone przed sądem właściwym dla miejsca zamieszkania/siedziby pozwanego. Jeśli chodzi o usługi turystyczne w praktyce właśnie najczęściej konsumenci musieli występować z pozwami przed sądem właściwym dla siedziby przedsiębiorcy. W praktyce oznaczało to konieczność występowania np. przez klientów Itaki do sądu w Opolu, a przez klientów Rainbow przed sądem w Łodzi, co niewątpliwie mogło stanowić często dodatkowe utrudnienie. Inna sprawa to np. możliwość większej przewidywalności rozstrzygnięć ze strony przedsiębiorców, których sprawy były rozpatrywane w tym samym sądzie. W praktyce można wnieść pozew np. przed sądem właściwym dla miejsca wykonania umowy (art. 34 k.p.c.), ale to również z uwagi na specyfikę usług turystycznych najczęściej niewiele poprawiało sytuację podróżnego (mówiąc w pewnym uproszczeniu).

Niewątpliwie jednymi z ważniejszych beneficjentów nowych przepisów będą więc konsumenci usług turystycznych. Od 1 lipca 2023 r. mogą więc oni wnosić pozwy przeciwko przedsiębiorcom (np. organizatorom turystyki, hotelarzom czy przewoźnikom) przed sądem właściwym dla ich miejsca zamieszkania.

Powyższe zmiany oznaczają nie tylko udogodnienie dla konsumentów, ale też pewne obowiązki dla przedsiębiorców. Powinni oni zweryfikować stosowane przez nich umowy i wzorce umów. Jeśli przedsiębiorca w tych dokumentach określa – co się czasem zdarza – że sądem właściwym w przypadku ewentualnego pozwu konsumenta przeciwko przedsiębiorcy jest sąd właściwy dla siedziby przedsiębiorcy, to taka treść powinna zostać zmieniona. Należy wskazać, że nie jest to jedyna możliwość, bo konsument może wytoczyć powództwo również przed sąd właściwy dla miejsca swojego zamieszkania.

Piotr Cybula

Raport końcowy PKBWL z poważnego incydentu samolotu należącego do PLL LOT Embraer ERJ 190-200 LR

Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych opublikowała raport końcowy z poważnego incydentu samolotu należącego do PLL LOT Embraer ERJ 190-200 LR. Incydent ten miał miejsce 11 października 2019 r. na lotnisku Warszawa Okęcie (EPWA).

Raport ten jest dokumentem prezentującym stanowisko Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące okoliczności zdarzenia lotniczego, jego przyczyn i zaleceń dotyczących
bezpieczeństwa, który został sporządzony na podstawie informacji znanych w dniu jego sporządzenia.

Okoliczności zdarzenia były następujące:

„Lot odbywał się na trasie z Brukseli do Warszawy. Na tym odcinku pilotem lecącym był FO. Podejście do lądowania zostało wykonane na kierunku RWY33. Bezpośrednio przed przyziemieniem, zarejestrowano boczny wiatr o prędkości 10 do 15 kt. Samolot nieznacznie stracił kierunek i przyziemił z przyśpieszeniem pionowym 1,96 g. Po przyziemieniu samolot odbił się od pasa, a pilot lecący zainicjował procedurę odejścia na drugie okrążenie. Automat sterowania ciągiem silników – zgodnie z logiką działania systemu – został rozłączony. Dźwignia mocy została przesunięta do przodu do pozycji 72° TLA bez wciśnięcia przycisku TO/GA. W trakcie wykonywania odlotu maksymalna prędkość wznoszenia wyniosła 4384
ft/min., a maksymalny dodatni kąt pochylenia samolotu osiągnął wartość 32,2°. Na wysokości 1470 ft (1218 ft AGL), prędkość samolotu spadła do 95 kt. Załoga przystąpiła do korekty parametrów lotu, a chwilę potem włączył się tzw. „Stick Shaker”, a załoga przystąpiła do wyprowadzania samolotu z niebezpiecznego położenia. Na wysokości 1382 ft (1044 ft AGL) system przestał przesyłać ostrzeżenia przed zbliżaniem się do krytycznych kątów natarcia. Wciśnięto przycisk TO/GA, który uaktywnił „Flight Guidance Control System” (FGCS). Od tej chwili załoga wykonywała lot na podstawie wskazań FGCS. Zgodnie z wytycznymi kontroli ruchu lotniczego, piloci wykonali zakręt w prawo i wykonali ponownie podejście i tym razem pełne lądowanie na RWY33″.

Według Komisji przyczynami zdarzenia były:

„1) Nieprawidłowe wykonanie procedur „Bounced Landing Recovery” oraz „Go-Around”.
2) Spóźniona reakcja Pilota Monitorującego na błędy popełnione przez Pilota Lecącego w trakcie przyziemienia i przejścia na drugi krąg”.

Komisja sformułowała dla przewoźnika następujące zalecenia dotyczące bezpieczeństwa:

Zalecenie nr 2019/4685-1
Zrewidować program szkolenia symulatorowego dotyczący treningu w zakresie wykonywania procedur: „Bounced Landing Recovery”.

Zalecenie nr 2019/4685-2
Zrewidować program szkolenia symulatorowego dotyczący treningu w zakresie wyprowadzania samolotu z przeciągnięcia na małej wysokości.

Zalecenie nr 2019/4685-3
Wprowadzić obowiązkowe informowanie kapitana przez drugiego pilota o małym doświadczeniu na danym typie – jeśli nalot wynosi mniej niż 500 godzin, drugi pilot powinien być traktowany jako niedoświadczony.

Zalecenie nr 2019/4685-4
Wprowadzenie ograniczenia lądowania z bocznym wiatrem dla drugich pilotów z małym doświadczeniem: 1/2 maksymalnej wartości składowej bocznej dla danego typu statku powietrznego.

Raport dostępny jest: tutaj.

TSUE o lotach repatriacyjnych zorganizowanych jako środek pomocy konsularnej w świetle rozporządzenia 261/2004 o prawach pasażerów linii lotniczych

W wyroku z 8 czerwca 2023 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że lot repatriacyjny zorganizowany jako środek pomocy konsularnej w czasie pandemii Covid-19 nie stanowi zmiany planu podróży, która powinna zostać zaoferowana pasażerowi, którego lot został odwołany, przez obsługującego przewoźnika lotniczego.

Poniżej zamieszczam wydany w tej sprawie komunikat prasowy TSUE:

„Śmierć all-inclusive. Jak Polacy umierają na wakacjach”

Choć nie jest to publikacja prawnicza, to również i w tym kontekście bardzo ciekawie zapowiada się publikacja pt. „Śmierć all-inclusive. Jak Polacy umierają na wakacjach” autorstwa Magdy Mieśnik i Piotra Mieśnika:

Wydawca książki tak ją przedstawia:

Pakując paszport i słomkowy kapelusz, pamiętaj, że…

śmierć nie bierze urlopu.

Rozgwieżdżone niebo nad Madagaskarem, na huśtawce czwórka przyjaciół – Karolina, Radek, Marzena i Bartek. Nagle słyszą trzask – belka łamie się pod ciężarem wczasowiczów. Do Polski wrócą już we trójkę.

„Nic się nie martw, wszystko jest ok, świetnie się bawię i żadna krzywda mi się nie dzieje” – pisał Bruno do swojej mamy Aliny w mailu wysłanym z Doliny Parwati. Młody mężczyzna zaginął siedem lat temu. I podobnie jak w przypadku innych zniknięć na tym terenie – nie ma absolutnie żadnych świadków. Czy ta indyjska dolina słusznie nazywana jest Doliną Cieni?

Danuta i Marek zaginęli w wąwozie Samaria. Polaków dałoby się odnaleźć szybciej, gdyby pilot wycieczki od razu zgłosił ich zaginięcie i wraz z rezydentem z hotelu nie składał fałszywych zeznań. Po śmierci rodzeństwa opiekunowie turystów nadal zatrudnieni byli w biurze podróży.

Poznaj trzynaście historii o śmierci, kalectwie, nieuczciwych biurach podróży, leniwych rezydentach i bezradnych konsulach.

Rajskie plaże, open bar, muśnięte słońcem ciała, niezapomniane przygody

– z tym kojarzą nam się wakacje.

Może należy łączyć je także z niebezpieczeństwem i śmiercią?

Premiera książki jest zaplanowana na 12 lipca. Więcej informacji: tutaj.

TSUE: ograniczenie liczby licencji na świadczenie usług wynajmu prywatnych samochodów osobowych z kierowcą w aglomeracji Barcelony jest sprzeczne z prawem Unii

W wydanym przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroku z 8 czerwca 2023 r. (C-50/21) Trybunał orzekł, że ograniczenie liczby licencji na świadczenie usług wynajmu prywatnych samochodów osobowych z kierowcą w aglomeracji Barcelony jest sprzeczne z prawem Unii. Poniżej zamieszczam wydany w tej sprawie przez TSUE komunikat prasowy:

TSUE: przepisy krajowe zwalniające tymczasowo organizatorów z obowiązku pełnego zwrotu wpłat w wypadku rozwiązania umowy nie są zgodne z prawem Unii (imprezy turystyczne i pandemia COVID-19)

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniu 8 czerwca 2023 r. wydał wyroki w sprawie C-407/21 | UFC – Que choisir i CLCV oraz w sprawie C-540/21 | Komisja/Słowacja. Dotyczyły one terminu zwrotu przedpłat przez organizatorów turystyki dokonywanych w czasie pandemii, jak również wydawanych przez organizatorów turystyki voucherów. W czasie pandemii władze niektórych państw podejmowały w tym zakresie pewne działania, które nie znajdowały podstaw w dyrektywie 2015/2302, w szczególności prowadziły do wydłużenia terminu zwrotu przedpłat z 14 dni do znacznie dłuższego okresu (dotyczyło to takich sytuacji, gdy zwrot ten w świetle prawa był w ogóle zasadny). Przykładowo w naszym państwie ustawodawca okres ten wydłużył o dodatkowe 180 dni. W tym miejscu wielokrotnie wskazywałem, że stanowiło to naruszenie przepisów dyrektywy.

Trybunał orzekł, że przepisy krajowe zwalniające tymczasowo organizatorów z obowiązku pełnego zwrotu wpłat w wypadku rozwiązania umowy nie są zgodne z prawem Unii. Trybunał uściślił też, że „zwrot” należy rozumieć jako zwrot w formie pieniężnej. Prawodawca Unii nie przewidział możliwości zastąpienia obowiązku zapłaty świadczeniem w innej formie, na przykład w ramach oferty bonów, co nie wyłącza oczywiście dobrowolnego zaakceptowania przez podróżnego zwrotu w formie bonu.

Poniżej zamieszczam komunikat prasowy TSUE wydany w tych sprawach:

Nowe prawa pasażerów kolei

Od 7 czerwca 2023 r. mamy nowe zasady dotyczące praw pasażerów kolei. Poniżej zamieszczam informację ze strony Urzędu Transportu Kolejowego:

„Nowe zasady wypłacania odszkodowań za opóźniony pociąg i sprzedaży wspólnych biletów przez przewoźników, polepszenie sytuacji podróżnych z niepełnosprawnościami, zmiany w zasadach oferowania usługi przewozu rowerów – to tylko niektóre istotne zmiany, które wprowadza nowe rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Znowelizowane rozporządzenie obowiązuje od 7 czerwca 2023 r.”Nowe zasady wypłacania odszkodowań za opóźniony pociąg i sprzedaży wspólnych biletów przez przewoźników, polepszenie sytuacji podróżnych z niepełnosprawnościami, zmiany w zasadach oferowania usługi przewozu rowerów – to tylko niektóre istotne zmiany, które wprowadza nowe rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Znowelizowane rozporządzenie obowiązuje od 7 czerwca 2023 r.

Dotychczasowe rozporządzenie 1371/2007, dotyczące praw i obowiązków pasażerów, przestaje obowiązywać 7 czerwca 2023 r. i z tym dniem zastąpiło je rozporządzenie nr 2021/782. Jest to najbardziej kompleksowy akt prawny w zakresie praw i obowiązków pasażerów kolei stosowany bezpośrednio w całej Unii Europejskiej. Wprowadza on wiele zmian dla przedsiębiorstw kolejowych w zakresie obsługi podróżnych. Dodatkowe obowiązki powierzono nie tylko pasażerskim przewoźnikom kolejowym, lecz także zarządcom infrastruktury, zarządcom dworców, sprzedawcom biletów oraz operatorom turystycznym.

Najważniejsze zmiany dotyczą:

  • doprecyzowania zasad odpowiedzialności przewoźników kolejowych oraz możliwości jej wyłączenia w związku z opóźnieniami pociągów oraz utratą lub odwołaniem połączeń – siła wyższa,
  • skrócenia okresu, w którym powinno nastąpić zgłoszenie potrzeby asysty dla osoby z niepełnosprawnością lub o ograniczonej możliwości poruszania się,
  • wprowadzenia obowiązkowych szkoleń dla personelu kolejowego w zakresie obsługi osób z niepełnosprawnością i o ograniczonej możliwości poruszania się,
  • wzmocnienia uprawnień związanych z przewozem rowerów,
  • zasad sprzedaży wspólnych biletów oraz odpowiedzialności przedsiębiorstw kolejowych w związku z ich honorowaniem,
  • praw pasażerów w razie wypadku, który miał miejsce podczas korzystania z usług kolejowych i którego wynikiem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia lub utrata albo uszkodzenie bagażu,
  • rozpatrywania skarg.

Kolej dostępna

Od 7 czerwca 2023 r. do 24 godzin przed wyjazdem skrócony został czas wymagany do zgłoszenia potrzeby uzyskania pomocy/asysty w podróży przez osoby z niepełnosprawnością lub o ograniczonej sprawności ruchowej. Do tej pory obowiązywało zgłoszenie z minimum 48-godzinnym wyprzedzeniem. Państwa członkowskie mogą wydłużyć okres powiadomień dotyczących potrzeby pomocy w podróży do maksymalnie 36 godzin przed odjazdem pociągu. Okres przejściowy, w którym możliwe będzie stosowanie wydłużonego czasu zgłoszenia asysty, potrwa maksymalnie do 30 czerwca 2026 roku. Polska nie zdecydowała się na taki okres przejściowy, co oznacza przyjęcie rozwiązania bardziej korzystnego dla tej grupy podróżnych

Istotną zmianą w zakresie prawnych wymagań dotyczących dostępności transportu kolejowego dla osób z niepełnosprawnością jest także wprowadzenie obowiązku szkoleń pracowników przedsiębiorstw kolejowych w zakresie obsługi oraz komunikacji z osobami z niepełnosprawnością.

Wspólny bilet

Nowe rozporządzenie nakłada także na przedsiębiorstwa kolejowe obowiązek oferowania na swoje połączenia biletów bezpośrednich (definiowanych jako wspólne bilety), z zastrzeżeniem, że przedsiębiorstwa kolejowe powinny współpracować ze sobą w celu oferowania wspólnych biletów na podróże z przesiadkami obejmujące połączenia więcej niż jednego przewoźnika.

Wygodniej z rowerem do pociągu

Nowe przepisy przewidują, że zamawiając nowy tabor lub zlecając jego istotną modernizację przedsiębiorstwa kolejowe uwzględniają obowiązek zapewnienia w nim miejsc do przewozu rowerów. Wówczas każdy pociąg zestawiony z takiego taboru powinien mieć minimum 4 miejsca na rowery. Jednak dla miejskich, podmiejskich, regionalnych i międzynarodowych usług kolejowych obowiązek ten wchodzi w życie od 7 czerwca 2025 r.

Siła wyższa i opóźnienie pociągu

Przewoźnicy kolejowi (w Polsce dotyczy to tylko połączeń dalekobieżnych) nadal zobowiązani są do wypłaty rekompensaty 25% ceny biletu w przypadku przyjazdu do stacji docelowej z opóźnieniem 60-119 min i 50% w przypadku opóźnienia pociągu 120 min i więcej. Jednak nowelizacja umożliwia przewoźnikowi niewypłacenie odszkodowania, jeśli opóźnienie spowodowane jest siłą wyższą, wyłączną winą podróżnego lub osoby trzeciej –klęską żywiołową, wypadkiem z udziałem osoby postronnej itp. Są to rozwiązania podobne do obowiązujących np. w transporcie lotniczym.

Możliwe wyłączenia obowiązywania nowych przepisów

Nowe rozporządzenie unijne, podobnie jak poprzednie, przewiduje możliwość wprowadzenia przez państwa członkowskie wyłączeń ze stosowania jego wybranych przepisów w odniesieniu do niektórych rodzajów przewozów. Takie ograniczenia dla naszego kraju zapisano w art. 3a ustawy o transporcie kolejowym (w brzmieniu obowiązującym od 7 czerwca 2023 r.). Wyłączenia dla pasażerów pociągów miejskich, podmiejskich, regionalnych i międzynarodowych do stacji poza Unią Europejską nie dotyczą jednakże kwestii:

  • zasad zawierania umów przewozu, przekazywania informacji o przewozach i dostępności biletów,
  • odpowiedzialności przedsiębiorstw kolejowych wobec pasażerów oraz za ich bagaż,
  • niedyskryminujących warunków umów i taryf,
  • zwrotu kosztów biletu oraz zmiany trasy w przypadku zakłóceń w przewozie,
  • prawa przewozu, informacji oraz warunków pomocy osobom z niepełnosprawnością i osobom o ograniczonej możliwości poruszania się,
  • bezpieczeństwa pasażerów, rozpatrywania skarg oraz monitorowania norm jakości usług.

Niezależnie od wprowadzanych zmian, tak samo jak w przypadku poprzedniego rozporządzenia dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym, Prezes UTK został przez polskiego ustawodawcę organem wyznaczonym do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów rozporządzenia 2021/782/UE oraz odpowiedzialnym za ich egzekwowanie.

Prezes UTK chcąc właściwe przygotować przedsiębiorców kolejowych do wdrożenia znowelizowanych praw i obowiązków pasażerów kolei, w ramach Akademii Bezpieczeństwa Kolejowego, zorganizował szkolenia poświęcone nowym przepisom. W trakcie warsztatów omówiono m.in. najważniejsze zmiany i etapy wdrożenia nowego aktu prawnego.

W ramach nadzoru nad przestrzeganiem praw pasażerów Prezes UTK będzie weryfikował dostosowanie się przewoźników do zmian wynikłych z nowego rozporządzenia, w tym aktualizacji informacji dla podróżnych publikowanych na ich stronach internetowych, w pociągach oraz na stacjach”.

Podstawa prawna:

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/782 z dnia 29 kwietnia 2021 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L 172 z 17.05.2021, str. 1)  

art. 3a ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 602, z późn. zm.) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. poz. 967)