Ustawa o usługach turystycznych a zasady techniki prawodawczej (cz. 2). Problemy z fleksją.

Tym razem będzie o art. 3 ustawy o usługach turystycznych. Przepis ten zawiera definicje kilkunastu pojęć występujących w ustawie. Już w wersji pierwotnej nie był on – z punktu widzenia odmiany występujących tam pojęć – konsekwentny, i tak zostało do dziś (mimo kilkunastu nowelizacji ustawy).

Obecnie, po rozpoczynającym ten przepis stwierdzeniu, że „Przez użyte w ustawie określenia należy rozumieć (…)” część definiowanych pojęć podawana jest w mianowniku (np. przedsiębiorca), a inna część w bierniku (np. przedsiębiorcę). Poniżej załączam treść całego przepisu. Ta nieprawidłowość nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Jest to jedynie sprawa „elegancji ustawy”, która powinna być już dawno zauważona i skorygowana.

dr Piotr Cybula

Art. 3. Przez użyte w ustawie określenia należy rozumieć:

1)  usługi turystyczne – usługi przewodnickie, usługi hotelarskie oraz wszystkie inne usługi świadczone turystom lub odwiedzającym;

2)  impreza turystyczna – co najmniej dwie usługi turystyczne tworzące jednolity program i objęte wspólną ceną, jeżeli usługi te obejmują nocleg lub trwają ponad 24 godziny albo jeżeli program przewiduje zmianę miejsca pobytu;

3)  wycieczka – rodzaj imprezy turystycznej, której program obejmuje zmianę miejsca pobytu jej uczestników;

4)  organizowanie imprez turystycznych – przygotowywanie lub oferowanie, a także realizacja imprez turystycznych;

5)  organizator turystyki – przedsiębiorca organizujący imprezę turystyczną;

6)  pośrednik turystyczny – przedsiębiorca, którego działalność polega na wykonywaniu, na zlecenie klienta, czynności faktycznych i prawnych związanych z zawieraniem umów o świadczenie usług turystycznych;

7)  agent turystyczny – przedsiębiorca, którego działalność polega na stałym pośredniczeniu w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych na rzecz organizatorów turystyki posiadających zezwolenia w kraju lub na rzecz innych usługodawców posiadających siedzibę w kraju;

7a)  przewodnik turystyczny – osobę zawodowo oprowadzającą turystów lub odwiedzających po wybranych obszarach, miejscowościach i obiektach, udzielającą o nich fachowej informacji oraz sprawującą nad turystami lub odwiedzającymi opiekę w zakresie wynikającym z umowy;

7b)  pilot wycieczek – osobę towarzyszącą, w imieniu organizatora turystyki, uczestnikom imprezy turystycznej, sprawującą opiekę nad nimi i czuwającą nad sposobem wykonania na ich rzecz usług oraz przekazującą podstawowe informacje, dotyczące odwiedzanego kraju i miejsca;

8)  usługi hotelarskie – krótkotrwałe, ogólnie dostępne wynajmowanie domów, mieszkań, pokoi, miejsc noclegowych, a także miejsc na ustawienie namiotów lub przyczep samochodowych oraz świadczenie, w obrębie obiektu, usług z tym związanych;

9)  turysta – osobę, która podróżuje do innej miejscowości poza swoim stałym miejscem pobytu na okres nieprzekraczający 12 miesięcy, dla której celem podróży nie jest podjęcie stałej pracy w odwiedzanej miejscowości i która korzysta z noclegu przynajmniej przez jedną noc;

10)  odwiedzający – osobę, która podróżuje do innej miejscowości poza swoim stałym miejscem pobytu, dla której celem podróży nie jest podjęcie stałej pracy w odwiedzanej miejscowości oraz niekorzystającą z noclegu;

11)  klient – osobę, która zamierza zawrzeć lub zawarła umowę o świadczenie usług turystycznych na swoją rzecz lub na rzecz innej osoby, a zawarcie tej umowy nie stanowi przedmiotu jej działalności gospodarczej, jak i osobę, na rzecz której umowa została zawarta, a także osobę, której przekazano prawo do korzystania z usług turystycznych objętych uprzednio zawartą umową;

12)  (uchylony);

13)  (uchylony);

14)  przedsiębiorca – przedsiębiorcę i przedsiębiorcę zagranicznego w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807);

15)  UIAGM – Międzynarodową Federację Stowarzyszeń Przewodników Górskich UIAGM/IVBV/IFMGA, skupiającą i weryfikującą narodowe stowarzyszenia przewodników wysokogórskich całego świata.

Klauzule biura podróży Level sp. z o.o. w rejestrze klauzul niedozwolonych

11 kwietnia 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpisał do rejestru klauzul niedozwolonych następujące klauzule stosowane przez biuro podróży Level sp. z o.o.:

Numer wpisu: 2249
Data wpisu: 2011-04-11
„Level” Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach
„Jeżeli cena wzrośnie powyżej 10 %, klient ma prawo odstąpić od umowy bez ponoszenia kosztów w terminie 3 dni od zawiadomienia”

Numer wpisu: 2250
Data wpisu: 2011-04-11
„Level” Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach
„W przypadkach rezygnacji z imprezy przez Uczestnika z przyczyn nie leżących po stronie Biura Podróży […] Uczestnika obciążają następujące koszty:
– 10 % ceny imprezy, jeżeli rezygnacja nastąpiła w terminie do 30 dni przed datą rozpoczęcia imprezy,
– 20 % ceny imprezy przy rezygnacji w imprezie w okresie 29-21 dni przed datą rozpoczecia imprezy,
– 50 % ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-8 dni przed datą rozpoczęcia imprezy,
– 90 % ceny imprezy przy rezygnacji w okresie krótszym niż 8 dni przed datą rozpoczęcia imprezy.”

Numer wpisu: 2251
Data wpisu: 2011-04-11
„Level” Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach
„Biuro podróży nie będzie dokonywało zwrotu wartości świadczeń, które nie zostały w części lub w całości wykorzystane z przyczyn leżących po stronie uczestnika, jak np. spóźnienie się na zbiórkę, awaria środka transportu przy imprezach z dojazdem własnym, dłuższy niż przeciętny czas idywidualnego przekraczania granic, skrócenie pobytu, rezygnacja z części lub z całości imprezy z przyczyn innych niż określone w pkt II.2. powyższe odnosi się również do przypadku, gdy władze graniczne poszczególnych krajów nie wyrażą zgody na wjazd do danego kraju z powodów sobie wiadomych, na które biuro Podróży nie ma wpływu”

Numer wpisu: 2252
Data wpisu: 2011-04-11
„Level” Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach
„Uczestnicy zobowiązani są do pokrycia kosztów ewentualnie wyrządzonych przez siebie szkód w trakcie trwania imprezy w miejscu ich powstania.”

Klauzule biura podróży Piast Tourist w rejestrze klauzul niedozwolonych

11 kwietnia 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpisał do rejestru klauzul niedozwolonych następujące klauzule stosowane przez Biuro Podróży Piast Tourist:

Numer wpisu: 2248
Damian Seweryn – Biuro Podróży „Piast-Tourist” w Legnicy
„W wyjątkowych przypadkach Biuro rezerwuje sobie możliwość i prawo zmiany programu i zakwaterowania w innych hotelach, pensjonatach względnie ośrodkach wypoczynkowych o równorzędnym lub wyższym standardzie”

Numer wpisu: 2247
Data wpisu: 2011-04-11
Damian Seweryn – Biuro Podróży „Piast-Tourist” w Legnicy
„Niewykorzystanie któregokolwiek ze świadczeń w ustalonym terminie nie upoważnia Państwa do otrzymania zwrotu części opłaty w Biurze”

Europejskie Centrum Konsumenckie zaprasza na wykład otwarty o prawach konsumentów pt. „Majówka w Europie: podróże i zakupy”

Europejskie Centrum Konsumenckie serdecznie zaprasza 20 kwietnia 2011 r. (środa) o godz. 12.00 na wykład otwarty z cyklu „Prawa Konsumenta w Unii Europejskiej” pt.: „Majówka w Europie: podróże i zakupy”.

ECK poradzi (np. w przypadku planowanego wyjazdu na uroczystości beatyfikacyjne do Rzymu, ślub księcia Williama lub po prostu długi weekend w Europie):

– Jak przygotować się do wyjazdu (potrzebne dokumenty, ograniczenia na lotnisku, zasady przekraczania granic)?

– Jakie masz prawa w sytuacji opóźnienia lotu i jak radzić sobie, gdy pojawią się problemy z zakwaterowaniem?

– Do kogo napisać reklamację, jeśli autokar lub pociąg były spóźnione?

– Co robić, a czego unikać, gdy dotrzesz na miejsce?

– Jak dochodzić swoich praw po powrocie – gdy linie lotnicze zagubiły bagaż, hotel był niezgodny z zapewnieniami a zakupione pamiątki okazały się markowymi bublami?

Wykład odbędzie się w siedzibie Centrum Informacji Europejskiej ul. Kruczej 38/42 w Warszawie. Wstęp wolny. Istnieje możliwość uzyskania certyfikatu uczestnictwa.

Dodatkowe informacje: EUROPEJSKIE CENTRUM KONSUMENCKIE, tel. 22 55 60 118.

Przegląd literatury (cz. 1). Prof. Mirosław Nesterowicz o potrzebie poprawy poziomu ochrony klientów biur podróży

Niniejszym wpisem rozpoczynam cykl przeglądu literatury z zakresu prawa turystycznego. W tym miejscu chciałbym zamieszczać poglądy przedstawiane nie tylko w pracach o charakterze naukowym, ale także z pracy codziennej i branżowej. Mam czasami wrażenie, że niektóre z nich ulegają szybkiemu zapomnieniu, a czasem mogą być przydatne w aktualnie toczonej dyskusji. Niektóre z nich z pewnością można uznać za kontrowersyjne i dyskusyjne.

W pierwszej kolejności chciałbym przypomnieć pogląd prof. Mirosława Nesterowicza odnośnie ochrony klientów biur podróży. Został on wypowiedziany pod ogłoszeniu stanu niewypłacalności biura podróży Open Travel Group w roku 2006 (M. Nesterowicz, Prawo powinno lepiej chronić klientów biur podróży, Rzeczpospolita z 10 października 2006 r., s. C4):

(…) obecny stan prawny powinien zostać poprawiony. Trzeba zatem:

– przywrócić koncesje dla biur podróży,

– sprawować na bieżąco i efektywnie kontrolę nad ich działalnością, najlepiej przez Polską Izbę Turystyki lub przy jej współudziale,

– wprowadzić obowiązkową przynależność do Polskiej Izby Turystyki,

– sprawić, by gwarancje bankowe lub ubezpieczeniowe albo umowa ubezpieczenia pokrywały także odpowiedzialność cywilną biur podróży.

Zapraszam więc do lektury kolejnych wpisów i udziału w dyskusji o tych propozycjach.

dr Piotr Cybula

Apartamenty a pensjonaty – nieuczciwa konkurencja?

Ostatnio w prasie głośno zrobiło się w związku z działalnością „apartamentów„.  Przedsiębiorcy prowadzący tego rodzaju działalność często nie prowadzą jej w ramach świadczenia usług hotelarskich, tylko jako „zwykły” wynajem. Rodzi to pewne konsekwencje. Przede wszystkim jest korzystniejsze ze względów podatkowych. Ciekawy artykuł na ten temat opublikowany został ostatnio w Gazecie Wrocławskiej.

Piotr Cybula

Zasada winy czy ryzyka? Na jakiej zasadzie organizator turystyki odpowiada względem klienta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy (polemika)?

Z dużym zaskoczeniem przeczytałem dzisiaj na stronie bloga Prawo i Turystyka wpis pt. Odszkodowanie za nienależyte wykonanie zobowiązania – odpowiedzialność kontraktowa organizatora turystyki. Jego autorem jest Maciej Czarski. We wpisie tym znajduje się m.in. następujący fragment:

Odpowiedzialność za nienależyte wykonanie zobowiązania ukształtowana została na zasadzie winy. Sposób sformułowania art. 471 wyraża domniemanie, że nienależyte wykonanie zobowiązania nastąpiło na skutek okoliczności za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Powoduje to przeniesienie ciężaru dowodowego na organizatora – to nie turysta musi wykazać winę organizatora, lecz organizator aby zwolnić się z odpowiedzialności musi udowodnić, że nie ponosi winy. Stawia to organizatora w zdecydowanie niekorzystnej pozycji, ponieważ jako przedsiębiorca i profesjonalista ma on bardzo małe szanse na udowodnienie braku winy po swojej stronie (…)

Wynika z niego, że organizator turystyki ponosi względem klienta odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o imprezę turystyczną w oparciu o zasadę winy, przy czym mamy tu domniemanie winy organizatora turystyki. Z twierdzeniem takim trudno się zgodzić. W rzeczywistości odpowiedzialność organizatora turystyki za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy względem klienta oparta jest o zasadę ryzyka. Wynika to z art. 11a ustawy o usługach turystycznych, który – w pewnym zakresie – ma charakter lex specialis względem art. 471 kodeksu cywilnego. W art. 11a wskazane zostały tzw. przesłanki egzoneracyjne, a więc przesłanki, których wystąpienie w przypadku odpowiedzialności opartej o zasadę ryzyka powoduje ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności. Nie jest to odpowiedzialność oparta o zasadę winy. Organizator turystyki nie może się z niej uwolnić przez wykazanie, że nie ponosi winy za wystąpienie szkody.Teza wpisu na wskazanym blogu nie jest więc trafna.

dr Piotr Cybula


Zmiany przepisów dotyczących zabezpieczenia finansowego biur podróży – sukces czy porażka?

W dwutygodniku e-Rynek Podróży (2011, nr 7, s. 24-25) ukazał się przygotowany przeze mnie artykuł pt. Zmiany przepisów dotyczących zabezpieczenia finansowego biur podróży – sukces czy porażka?

W artykule przedstawiam problematykę nowelizacji ustawy o usługach turystycznych z kwietnia ubiegłego roku w zakresie zabezpieczenia  finansowego biur podróży, zwłaszcza z punktu widzenia zgodności nowego rozwiązania z dyrektywą 90/314 w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek.

Artykuł dostępny jest na stronie internetowej czasopisma.

dr Piotr Cybula

Czy uchwała SN stanie się skuteczną bronią przed stowarzyszeniami zaskarżającymi „klauzule niedozwolone”?

W dwutygodniku e-Rynek Podróży (2011, nr 6, s. 17) ukazał się przygotowany przeze mnie artykuł pt. Czy uchwała SN stanie się skuteczną bronią przed stowarzyszeniami zaskarżającymi „klauzule niedozwolone”? Artykuł został opracowany w oparciu o wcześniejszy wpis na blogu. Jest on dostępny na stronie internetowej czasopisma.

dr Piotr Cybula

„I po sezonie”, czyli jak Ministerstwo Sportu i Turystyki ułatwia młodym ludziom wejście na rynek pracy (kazus pilotów wycieczek)

Zgodnie z nowelizacją ustawy o usługach turystycznych z kwietnia ubiegłego roku, nowe rozporządzenie w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek powinno pojawić się nie później niż trzy miesiące po wejściu w życie ustawy o usługach turystycznych, co nastąpiło w połowie 17 września.

Gdyby we właściwym czasie rozporządzenie zostało przyjęte, nowi kandydaci na pilotów wycieczek nie mieliby większych problemów z ukończeniem kursu i zdaniu egzaminu jeszcze przed sezonem wakacyjnym.

Rozporządzenie zostało opublikowane dopiero w Dzienniku Ustaw z 18 marca tego roku, a więc ponad trzy miesiące od wymaganego terminu. Weszło w życie z dniem ogłoszenia.

Zgodnie z §9 ust. 2 tego rozporządzenia, kurs dla kandydatów na wycieczek powinien trwać nie krócej niż 4 miesiące. Z praktycznego punktu widzenia oznacza to dla nowych kursantów możliwość pracy podczas wakacyjnego sezonu dopiero w roku 2012. I po sezonie…
dr Piotr Cybula