Tag Archives: UOKiK

Usługi turystyczne – zmiana przepisów (komunikat prasowy UOKiK na temat ostatniej nowelizacji ustawy o usługach turystycznych)

Nowe zasady składania reklamacji, większa ochrona konsumentów na wypadek niewypłacalności organizatora, a także kary dla nieuczciwych pilotów wycieczek –  to niektóre zmiany w ustawie o usługach turystycznych, które wchodzą dziś w życie

[Warszawa, 17 września 2010 r.] W Polsce działa ponad 3077 organizatorów turystyki i pośredników turystycznych. Specyfika umów o świadczenie usług turystycznych sprowadza się do sytuacji, w której konsument płaci ufając, że kupowana dziś usługa spełni jego oczekiwania w przyszłości, przede wszystkim będzie wykonana zgodnie z zawartą umową. Z doświadczeń i wieloletniej praktyki Urzędu wynika, że może dochodzić do różnego rodzaju naruszeń, dlatego przepisy określające warunki świadczenia usług turystycznych powinny zapewniać konsumentom możliwie największy stopień bezpieczeństwa i pewności należytego wykonania tych usług. Wchodząca dziś w życie nowelizacja ustawy o usługach turystycznych wprowadza nowe zasady, które są ważne zarówno dla organizatorów turystycznych, jak i konsumentów.

Jednym z powodów wprowadzenia nowych rozwiązań był niewystarczająco skuteczny system zabezpieczeń finansowych na rzecz klientów. Wchodzące dziś w życie przepisy nakładają na organizatorów imprez turystycznych obowiązek zapewnienia konsumentom, na wypadek swojej niewypłacalności – pokrycia kosztów powrotu z imprezy do miejsca wyjazdu, zwrotu wpłat za imprezę w całości lub w odpowiedniej części, jeśli nie dojdzie do jej realizacji. Do tej pory przepisy nie dawały stuprocentowej gwarancji odzyskania przez klientów bankrutującej firmy turystycznej całości dokonanych wpłat, dopuszczając proporcjonalne obniżenie zwrotów wpłat, gdyby suma obowiązkowej gwarancji bankowej czy ubezpieczeniowej okazała się niewystarczająca.

Ustawa określa ponadto co powinna zawierać reklamacja i w jakim terminie należy ją złożyć. Zgodnie z wchodzącym w  życie dziś prawem reklamacja musi wskazywać uchybienia w sposobie wykonania umowy, którą klient zawarł z organizatorem imprezy turystycznej oraz określać nasze żądanie. Na złożenie reklamacji mamy 30 dni od zakończenia imprezy. Jest to istotna zmiana dla konsumentów – do tej pory nie było jasnych wytycznych mówiących o tym, co powinna zawierać reklamacja, ponadto przepisy nie precyzowały czasu na jej złożenie.

Warto podkreślić, że podobnie jak dotychczas, obowiązek przyjmowania zastrzeżeń co do jakości usług mają również piloci wycieczek. W przypadku nieprawidłowości występujących w trakcie imprezy konsument powinien niezwłocznie zawiadomić o tym organizatora.

Ponadto zmianie nie ulegają terminy obowiązujące organizatora turystyki dotyczące rozpatrzenia reklamacji. Jeżeli biuro podróży nie ustosunkuje się do reklamacji na piśmie w ciągu 30 dni od dnia zakończenia imprezy lub złożenia skargi – gdy jest składana po zakończeniu wycieczki – uważa się, że uznało ono roszczenie za uzasadnione.

Korzystne dla klientów biur podróży może być rozszerzenie obowiązków pilota wycieczki o wskazywanie turystom lokalnych atrakcji a także udzielanie im podstawowych informacji praktycznych i krajoznawczych dotyczących odwiedzanego kraju i miejsca.

Nowe przepisy mogą ułatwić rozpoczęcie działalności nowym podmiotom bowiem ograniczają niektóre formalne wymogi obciążające przedsiębiorców zajmujących się organizacją imprez turystycznych. Zniesione zostały m.in. wymagania odnośnie odpowiedniego wykształcenia i doświadczenia zawodowego potrzebnych do kierowania działalnością przedsiębiorstwa turystycznego oraz jego jednostek organizacyjnych.

Z kolei surowiej niż do tej pory traktowani będą przedsiębiorcy turystyczni, którzy wprowadzają klientów w błąd, co do uprawnień zatrudnianych przez siebie przewodników i pilotów. Na mocy nowelizacji przepisów o usługach turystycznych tego rodzaju zachowania traktowane są jako wykroczenie i podlegają karze ograniczenia wolności lub grzywny. Takiej samej karze podlegają również przewodnicy turystyczni lub piloci – sami wprowadzający w błąd, co do swoich kompetencji.

UOKiK od wielu lat stale monitoruje rynek turystyczny. Efektem działań Urzędu jest m.in. wpisanie do rejestru klauzul niedozwolonych wielu postanowień krzywdzących konsumentów. Obecnie w rejestrze jest 708 klauzul dotyczących usług turystycznych na 2019 wszystkich uznanych przez sąd za niedozwolone.  W tym roku do UOKiK napłynęło ponad 50 skarg na działalność biur podróży. Konsumenci skarżyli się głównie na nienależyte wykonanie umowy, w tym niski  standard hotelu – warunki techniczne, higieniczne oraz obsługę i wyżywienie. Ponadto zgłaszali zbyt długie oczekiwanie na lotniskach – zmiana godzin rozpoczęcia lub powrotu z wycieczki, a także nieprofesjonalnie jej prowadzenie – pośpiech, brak wiedzy pilotów, niewykonanie programu itp.

Jednocześnie UOKiK przypomina, że w razie pojawienia się problemów prawnych w związku z zawarciem umowy z organizatorem usług turystycznych, jej obsługą lub wypowiedzeniem konsumenci mogą liczyć na pomoc miejskich i powiatowych rzeczników konsumentów czy organizacji pozarządowych – Federacji Konsumentów, Stowarzyszenia Konsumentów Polskich. Bezpłatne porady udzielane są również pod numerem telefonu  800 800 008. Poradnictwo w Polsce jest finansowane m.in. ze środków UOKiK.

Źródło: http://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=2231

Kierunki rozwoju konkurencji i ochrony konsumentów na rynkach przewozów kolejowych w Polsce – raport UOKiK

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów opublikował raport pt. Kierunki rozwoju konkurencji i ochrony konsumentów na rynkach przewozów kolejowych w Polsce.

Odnośnie praw pasażerów UOKiK wskazuje, że:

Właściwa organizacja rynku kolejowego, w tym pożądana konkurencja znacząco poprawi sytuację pasażerów. Niska jakość świadczonych obecnie usług jest głównie spowodowana złym stanem infrastruktury. UOKiK postuluje działania zapewniające pasażerom skuteczniejsze egzekwowanie praw im przysługujących. Ponadto popiera działania mające rozwiązać kluczowe problemy –  integrację taryf i rozkładów jazdy różnych przewoźników, a także zmiany przepisów, które zwiększą prawa pasażera w sytuacji opóźnienia lub odwołania pociągu. Niezwykle istotne jest również stosowanie przepisów prawa unijnego, które kładą szczególny nacisk na uprawnienia osób niepełnosprawnych w transporcie kolejowym.

Raport, komunikat prasowy oraz zaproszenie na debatę dotyczącą sytuacji na kolei w dniu 3 września 2010 r. dostępne są na stronie: http://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=2205

UOKiK analizuje rynek przewozów kolejowych od kilku lat.  W ciągu sześciu lat prowadził 66 postępowań badających działania spółek należących do grupy PKP. Ponadto efektem prowadzonych analiz jest 9 decyzji w sprawie naruszenia interesów konsumentów na rynku kolejowych przewozów pasażerskich, a także kwestionujących m.in. praktyki przeciwdziałające rozwojowi konkurencji na rynku przewozów towarowych. Urząd również monitoruje pomoc publiczną udzielaną spółkom należącym do grupy PKP. 

Wynikiem prowadzonego przez Urząd od maja br. postępowania wyjaśniającego sytuację na kolei, jest raport Kierunki rozwoju konkurencji i ochrony konsumentów na rynkach przewozów kolejowych w Polsce. Prezentuje on podstawowe obszary, które wymagają zmian w celu polepszenia sytuacji w tym sektorze oraz rekomendacje Urzędu.

Zapewnienie konkurencji – zmiany własnościowe

Najważniejsza dla rozwoju konkurencji na rynku przewozów kolejowych jest jego struktura. Grupa PKP skupia zarówno zarządcę infrastruktury – PKP PLK, jak i przewoźników – m.in. PKP Cargo, PKP Intercity, co stwarza niebezpieczeństwo dyskryminowania podmiotów znajdujących się poza grupą. Dlatego sugerowane przez Urząd zmiany odnoszą się głównie do zapewnienia możliwości konkurowania pomiędzy wszystkimi przewoźnikami kolejowymi.

Umożliwi to przede wszystkim całkowite własnościowe oddzielenie zarządcy infrastruktury od przewoźników. Powstanie niezależnego podmiotu zarządzającego dostępem do torów zapobiegnie faworyzowaniu podmiotów działających w obrębie grupy PKP.  Przykładowo – stawki opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej mogą zawierać ukryte preferencje dla niektórych przewoźników kolejowych. Konieczne jest wprowadzenie jasnych i przejrzystych zasad ustalania tych stawek oraz zapewnienie pełnej niezależności od przewoźników kolejowych ustalającemu je podmiotowi.

Wyodrębniony zarządca powinien przejąć wszystkie elementy infrastruktury zarządzane obecnie przez inne spółki z grupy PKP i pozostać w rękach państwa. W opinii autorów raportu prywatyzacja takiego podmiotu byłaby niewskazana ze względu na strategiczne znaczenie infrastruktury kolejowej dla bezpieczeństwa kraju, a także na zachowanie przez państwo możliwości pełnej kontroli równego traktowania przewoźników. Jest to konieczne również dlatego, że opłaty za dostęp do linii kolejowych należą dziś w Polsce do najwyższych w Europie. Rolą regulatora rynku – Urzędu Transportu Kolejowego – powinno być ustalanie stawek za dostęp do infrastruktury na poziomie zapewniającym rozwój konkurencji.

Bariery wejścia na rynek – obowiązek posiadania taboru

UOKiK zwraca również uwagę na bariery wejścia na rynek przewozów kolejowych.  Obecnie obowiązujące regulacje prawne wymagają od przedsiębiorców uczestniczących w przetargach na świadczenie usług kolejowych posiadanie taboru jeszcze przed decyzją o wygraniu kontraktu.  Dla potencjalnych konkurentów grupy PKP problemem mogą być przede wszystkim wysokie koszty związane z koniecznością zakupu taboru i jednocześnie obowiązek posiadania go, zanim jeszcze zostaną dopuszczeni do infrastruktury.

Zdaniem Urzędu, koncepcją wartą rozważenia w takiej sytuacji jest dofinansowanie taboru kolejowego, np. w ramach pomocy regionalnej lub skorzystanie z rozwiązania zastosowanego w Wielkiej Brytanii, gdzie bezpośrednim właścicielem taboru są specjalne spółki, a przedsiębiorcy uczestniczący w przetargach o świadczenie usług publicznych nie muszą posiadać wagonów ani lokomotyw. Warto wspomnieć, że w podobny sposób działa obecnie województwo kujawsko-pomorskie, gdzie na rynku przewozów pasażerskich działa podmiot prywatny Arriva RP.  Spółka ta zdecydowała się świadczyć usługi właśnie dzięki temu, że samorząd województwa postanowił wydzierżawić zwycięzcy przetargu 13 szynobusów.

Organizacja przewozów pasażerskich ze środków publicznych

Obecnie większość kolejowych przewozów pasażerskich w Polsce jest traktowana jako usługi publiczne tzn. takie, których świadczenie bez rekompensaty nie opłacałoby się przewoźnikowi. Brak jednak precyzyjnego oddzielenia tras, które muszą być dofinansowane od tych, które mogą być świadczone komercyjnie. Przykładowo obowiązujące przepisy sugerują, że dotowane są wszystkie połączenia międzywojewódzkie, w których nie obowiązuje rezerwacja miejsc, bez rozróżnienia tras na wymagające wsparcia i nie. Sukces komercyjnych pociągów Interregio uruchamianych przez Przewozy Regionalne, które kursują na tych samych trasach co dotowane składy PKP Intercity pod marką TLK, wskazuje, że konieczne jest wprowadzenie jasnych zasad podziału tras na komercyjne i realizowane w ramach usług publicznych.  Zdaniem UOKiK niektóre połączenia mogą być na tyle dochodowe, że mogłyby być realizowane w warunkach konkurencji bez angażowania środków publicznych.  Oznacza to, że obecny sposób organizacji przewozów kolejowych ze środków publicznych może być nieefektywny.

Dlatego UOKiK postuluje w pierwszej kolejności wyznaczenie tras społecznie pożądanych, a następnie wydzielenie z nich tych, na których usługi nie mogą być realizowane w sposób komercyjny i ogłoszenie przetargów na trasy wymagające wsparcia państwa.

Rola regulatora rynku

UOKiK zwraca uwagę na słabą pozycję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego jako regulatora sektorowego na krajowym rynku przewozów kolejowych. Wąski zakres kompetencji i podporządkowanie Ministrowi Infrastruktury czynią z niego wykonawcę polityki tworzonej przez tego ostatniego, a nie samodzielny organ kreujący i realizujący własne cele. Zdaniem UOKiK Urzędowi Transportu Kolejowego powinna przypaść główna rola w procesie organizowania transportu kolejowego – począwszy od opracowywania wytycznych dotyczących budowania planów transportowych aż po ich egzekwowanie. Wobec zarządcy infrastruktury, regulator powinien dysponować środkami wymuszającymi równe traktowanie wszystkich przewoźników.

Skuteczniejsza ochrona pasażerów

Właściwa organizacja rynku kolejowego, w tym pożądana konkurencja znacząco poprawi sytuację pasażerów. Niska jakość świadczonych obecnie usług jest głównie spowodowana złym stanem infrastruktury. UOKiK postuluje działania zapewniające pasażerom skuteczniejsze egzekwowanie praw im przysługujących. Ponadto popiera działania mające rozwiązać kluczowe problemy –  integrację taryf i rozkładów jazdy różnych przewoźników, a także zmiany przepisów, które zwiększą prawa pasażera w sytuacji opóźnienia lub odwołania pociągu. Niezwykle istotne jest również stosowanie przepisów prawa unijnego, które kładą szczególny nacisk na uprawnienia osób niepełnosprawnych w transporcie kolejowym.

W związku z publikacją raportu UOKiK zaprasza 3 września na debatę dotyczącą sytuacji na kolei. Ilość miejsc jest ograniczona. Osoby chętne do udziału prosimy o zgłaszanie się mailem w terminie do 1 września, na adres: katarzyna.bereza@uokik.gov.pl lub telefonicznie 22 55 60 220.

Kara pieniężna dla TUI Poland sp. z o.o. w związku z nieudzieleniem w terminie informacji Prezesowi UOKiK

UOKiK przypomniał ostatnio o konieczności udzielania przez przedsiębiorców informacji i przekazywania dokumentów w związku z postępowaniami prowadzonymi przez Prezesa UOKiK. Od początku bieżącego roku Prezes UOKiK nałożył na ośmiu przedsiębiorców kary finansowe w związku z naruszaniem tego obowiązku. Wśród tych przedsiębiorców jest TUI Poland Sp. z o.o. W tym przypadku kara wyniosła 8.216 zł. Żądane informacje związane były z postępowaniem wyjaśniającym o sygn. RWA-400-7/07/KS, mającym na celu wstępne ustalenie, czy w związku ze świadczeniem usług dostępu do systemu rezerwacji Amadeus przez Amadeus Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy.

Decyzja Prezesa UOKiK (nr RWA –1/2010) jest dostępna na stronie: http://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=2172

UOKiK zachęca do występowania z pozwami zbiorowymi przeciwko biurom podróży

„Twój bank, deweloper lub biuro podróży stosowały w umowie postanowienie wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych? Poniosłeś z tego powodu stratę? Od 19 lipca dochodzenie roszczeń w takiej sytuacji może okazać się łatwiejsze – w życie wchodzą przepisy o pozwach grupowych”

Więcej: http://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=2145

Ponad 4 mln zł. kary dla Triady

[Warszawa, 9 października 2009 r.] Jak wynika z badań przeprowadzonych przez Pentor Research Interational, 30 proc. Polaków tegoroczny urlop planowało spędzić poza domem. Niemal co piąty z nich chciał wypoczywać za granicą. Najpopularniejsze jest nadal samodzielne organizowanie wakacyjnych wypadów – robi tak 64 proc. ankietowanych. Z pomocy biur podróży zamierzało skorzystać 10 procent.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stale monitoruje rynek organizatorów turystyki. Efektem jest 10 decyzji wydanych w ostatnim czasie przez Prezes UOKiK m.in. wobec: Api Travel, Biura Turystycznego Lena, Biura Turystycznego ZNP Logostour, Biura Podróży Tęcza, Pegas Touristik, Sports-Tourist oraz Selectours & Telemac. Zarzuty stawiane przedsiębiorcom dotyczą przede wszystkim stosowania w umowach klauzul niezgodnych z prawem oraz naruszania przepisów ustawy o usługach turystycznych. Jedna z decyzji dotyczy praktyk biura podróży Triada.

Zgodnie z ustawą koszt imprezy, po podpisaniu umowy przez konsumenta, nie może ulec zmianie. Wyjątek stanowi jedynie sytuacja, kiedy kontrakt wyraźnie to przewiduje i to w ściśle określonych przypadkach: wzrost kursów walut, kosztów transportu oraz podatków, opłat urzędowych, lotniskowych czy przeładunkowych w portach morskich. Ponadto każda taka zmiana musi być udokumentowana przez organizatora turystyki. Gdy nie zgadzamy się na dopłatę mamy prawo do odstąpienia od umowy bez ponoszenia kosztów. Jeśli już zapłaciliśmy za wycieczkę – biuro podróży jest zobowiązane zwrócić całą kwotę. W toku postępowania Prezes Urzędu ustaliła, że Triada nie wywiązywała się z tych obowiązków w momencie podniesienia kosztów wyjazdu.

Operator turystyki informował o podwyższeniu ceny imprezy ze względu na wzrost kosztów transportu, uniemożliwiając konsumentowi odstąpienie od umowy z jednoczesnym zwrotem całej wpłaconej przez niego kwoty. Ponadto do przesyłanego swoim klientom pisma biuro nie dołączało żadnych dokumentów, które potwierdzałyby zasadność podniesienia ceny imprezy. Triada informowała jedynie, że podwyżka związana jest ze zwiększeniem cen przelotów przez przewoźnika lotniczego. Zgodnie z ustawą podnosząc cenę wycieczki biuro podróży musi przedstawić dokumenty, np. w postaci kopii odpowiednich pism, które będą uzasadniały wzrost kosztów naszego wyjazdu.

Cieszy fakt, ze jeszcze w trakcie postępowania Triada zmieniła inną zakwestionowaną przez Urząd praktykę – w umowach konsumenci mogą już dzisiaj znaleźć godzinę wyjazdu i powrotu z imprezy turystycznej. Obowiązek podawania tych informacji nakłada ustawa o usługach turystycznych.

Za stosowanie nieuczciwych praktyk Prezes Urzędu nałożyła na przedsiębiorcę karę w wysokości 4 231 179 zł.  Decyzja nie jest ostateczna, przysługuje od niej odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Jednocześnie UOKiK przypomina turystom, którzy nie są zadowoleni z jakości świadczonych usług, że mają możliwość dochodzenia swoich praw. Niewywiązywanie się przedsiębiorcy z kontraktu,  niższy standard hotelu niż przewidywała umowa czy zmieniony program wyjazdu, to nadal jedne z najczęstszych problemów konsumentów korzystających z usług biur podróży. Jak wynika z danych Stowarzyszenia Konsumentów Polskich, które zajmuje się obsługą bezpłatnej infolinii konsumenckiej 0 800 800 008 – co czwarta skarga związana z turystyką dotyczyła właśnie takich problemów. Warto pamiętać, że o wszelkich nieprawidłowościach napotkanych w trakcie imprezy turystycznej powinniśmy niezwłocznie poinformować rezydenta, pilota lub innego przedstawiciela biura podróży. Ponadto zgodnie z prawem jeżeli impreza została zorganizowana w sposób odbiegający od ustalonego w umowie, możemy po jej zakończeniu złożyć reklamację u organizatora turystyki. Jeżeli nie ustosunkuje się on do reklamacji na piśmie w terminie 30 dni od dnia zakończenia imprezy turystycznej, a w wypadku zgłoszenia jej dopiero po zakończeniu imprezy turystycznej – w terminie 30 dni od złożenia, uważa się, że uznał reklamację za uzasadnioną”.

Źródło: informacja prasowa UOKiK (www.uokik.gov.pl/pl/120/art641.html).

PIT vs. Prezes UOKiK

Ostatnio Polska Izba Turystyki zarzuciła Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów naruszenie dobrego imienia organizatorów turystyki, których dane zostały ujawnione przed zakończeniem postępowania w sprawie kontroli wzorców umownych. Zostały one opublikowane w raporcie z kontroli organizatorów turystyki. Do problemu tego odniósł się dr. Ireneusz C. Kamiński (adiunkt w Zespole Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Instytutu Nauk Prawnych PAN, wykładowca na Uniwersytecie Jagiellońskim, ekspert Rady Europy w dziedzinie swobody wypowiedzi oraz prawa mediów, współpracownik i konsultant wielu organizacji). W jego ocenie „tak czynności kontrolne podjęte w ramach postępowania wyjaśniającego, jak i późniejsza publikacja wyników kontroli w postaci Raportu, miały oparcie w przepisach prawa. Postępowanie wyjaśniające, które ma wstępny charakter, nie wymagało zastosowania przepisów i gwarancji procesowych powiązanych z „właściwymi” postępowaniami kończonymi decyzją administracyjną. UOKiK był uprawniony do ujawnienia wyników swojej kontroli nie tylko ze względu na reguły ustawowe (ustawa o dostępie do informacji), ale i zasady konstytucyjne, które stanowią normatywny fundament takich reguł oraz określają sposób dokonywania ich wykładni. Zarzuty postawione przez PIT trzeba więc w konsekwencji uznać za nieuzasadnione”.

Szersza argumentacja zostanie przedstawiona w artykule dr. Ireneusza C. Kamińskiego pt. „Kilka uwag w sprawie sporu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Polskiej Izby Turystyki”, który ukaże się wkrótce w jednym z czasopism naukowych poświęconych turystyce.