Tag Archives: ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych

Wyrok sądu: Lufthansa musi zapłacić maltańskim biurom podróży za niedzielenie pomocy turystom

W kontekście obecnej sytuacji na Bliskim Wschodzie, w tym także problemów na linii organizatorzy turystyki – przewoźnicy lotniczy, warto wspomnieć o wyroku sądu maltańskiego z 22 stycznia 2026 r. w sprawie o sygn. Case 699 / 2024 – EXECUTIVE HOLIDAYS LTD (C25349) ET vs DEUTSCHE LUFTHANSA AG.

Dlaczego wyrok jest istotny w obecnych okolicznościach? Co do istoty dotyczył on problemu jaki również i obecnie występuje.

W sprawie tej sąd nakazał przewoźnikowi lotniczemu (Lufthansa) zapłatę ponad 28 tys. euro odszkodowania dwóm maltańskim organizatorom („biurom podróży”) w związku z kosztami jakie ci organizatorzy ponieśli po odwołaniu lotu w wyniku strajku pilotów we wrześniu 2022 roku.

Odwołany lot z Hamburga do Frankfurtu spowodował, że 31 pasażerów zostało bez pomocy na lotnisku. Spośród 42 osób tylko 11 otrzymało alternatywne połączenia, a przewoźnik nie zapewnił im nawet zakwaterowania podczas oczekiwania.

Biura podróży musiały samodzielnie pokryć koszty noclegów, wyżywienia i nowych lotów, a Lufthansa nie odpowiedziała na ich wezwania o zwrot tych kosztów.

Sąd uznał, że przewoźnik nie wywiązał się ze swoich obowiązków wynikających z przepisów UE – rozporządzenia nr 261/2004. W takich okolicznościach powinien zapewnić pasażerom alternatywny transport, odpowiednią opiekę oraz rekompensatę. Dodatkowo stwierdzono, że w tych okolicznościach strajk pracowników nie był „nadzwyczajną okolicznością”, która zwalnia linię z odpowiedzialności. Uzupełniająco można dodać, że taka nadzwyczajna okoliczność nawet gdyby była, to zwolniłaby przewoźnika jedynie od obowiązku wypłaty zryczałtowanego odszkodowania, a nie z pozostałych wyżej wspomnianych obowiązków.

W efekcie Lufthansa została zobowiązana do zwrotu pełnej kwoty poniesionych kosztów wraz z odsetkami.

W kontekście obecnej sytuacji na Bliskim Wschodzie o wyroku tym słusznie wspomina Klara Dvorakowa. Wcześniej informację o tym wyroku przekazała Jacqueline Tanti Dougall – prezydent International Forum of Travel of Tourism Advocates, której członkiem jest również Klara Dvorakowa.

Informacja o wyroku w „Times Malta” (tutaj).

Co sprawa ta oznacza dla polskich organizatorów turystyki? Choć oczywiście wyrok ten nie jest wiążący dla polskich sądów, to jednak argumenty, które zostały w sprawie tej przedstawione pokazują, że w przypadku gdy polscy organizatorzy turystyki ponieśli tego rodzaju koszty to powinni rzetelnie ocenić swoje szanse i możliwości odzyskania takich środków od linii lotniczej, co wymaga oczywiście analizy wszystkich istotnych okoliczności konkretnej sytuacji.

dr Piotr Cybula, radca prawny, członek International Forum of Travel and Tourism Advocates

Parlament Europejski poparł zmianę dyrektywy 2015/2302 w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych

W czwartek 12 lipca Parlament Europejski zatwierdził zmiany przepisów dyrektywy 2015/2302 w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych. Kolejnym krokiem będzie przyjęcie zmian przez Radę. Następnie tekst zostanie opublikowany w Dzienniku Urzędowym i wejdzie w życie. Państwa członkowskie UE będą miały 28 miesięcy od daty wejścia w życie na transpozycję nowych przepisów do prawa krajowego oraz kolejne 6 miesięcy na rozpoczęcie stosowania nowych przepisów.

Poniżej zamieszczam komunikat PE:

„W czwartek posłowie do PE zatwierdzili zmienione przepisy dotyczące imprez turystycznych, zwiększające ochronę podróżnych, dzięki wnioskom wyciągniętym z pandemii i głośnych bankructw.

Zaktualizowana dyrektywa, która została już wstępnie uzgodniona z państwami członkowskimi UE, wyjaśnia, które wycieczki i usługi można uznać za imprezę turystyczną, wprowadza przepisy dotyczące korzystania z voucherów i określa warunki, na jakich klienci mogą bezpłatnie anulować plany podróży.

Definicja imprezy turystycznej

Nowe przepisy powinny ułatwić ustalenie, które kombinacje usług turystycznych stanowią pakiet. Decyduje o tym przede wszystkim moment i sposób rezerwacji kombinacji usług. Na przykład w przypadku zakupu online, gdzie powiązane procesy rezerwacji umożliwiają łączenie usług oferowanych przez różnych przedsiębiorców, będą one uznawane za pakiet, jeśli pierwszy przedsiębiorca przekaże dane osobowe podróżnego pozostałym przedsiębiorcom, a umowa na wszystkie usługi zostanie zawarta w ciągu 24 godzin.

Jeśli organizator podróży zaproponuje klientowi rezerwację dodatkowych usług, klient musi zostać poinformowany, jeśli nie byłyby one częścią pakietu z wcześniej zarezerwowanymi usługami.

Vouchery

Zaktualizowana dyrektywa wprowadza zasady dotyczące korzystania z bonów (voucherów), które były powszechnie stosowane podczas pandemii. Konsumenci będą mieli prawo odmówić przyjęcia bonu i zażądać zwrotu kosztów w ciągu 14 dni. Vouchery mogą być ważne maksymalnie przez 12 miesięcy, a klienci muszą otrzymać zwrot kosztów za wszelkie całkowicie lub częściowo niewykorzystane i nieważne vouchery. Firmy nie mogą ograniczać wyboru usług turystycznych dla posiadaczy voucherów.

Opłaty za anulowanie podróży

Zgodnie z obowiązującymi przepisami klienci mogą anulować swoje plany podróży bez ponoszenia opłat za anulowanie lub kar, jeśli w miejscu docelowym podróży wystąpią nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności. Teraz zostanie to rozszerzone na nieuniknione i nadzwyczajne zdarzenia, zarówno te mające miejsce w miejscu wyjazdu, jak i te, które mogą mieć znaczący wpływ na podróż. Ustalenie, czy okoliczności są wystarczająco poważne, aby uzasadnić bezpłatne anulowanie, będzie dokonywane indywidualnie dla każdego przypadku. Oficjalne zalecenia dotyczące podróży mogą służyć jako wskazówki w tym zakresie.

Terminy rozpatrywania skarg i dokonywania zwrotów kosztów

W przypadku otrzymania skargi dotyczącej usługi organizatorzy wycieczek będą musieli potwierdzić jej otrzymanie w ciągu 7 dni i udzielić uzasadnionej odpowiedzi w ciągu 60 dni. W przypadku upadłości organizatora wycieczki klienci będą musieli otrzymać zwrot kosztów za odwołane usługi z gwarancji na wypadek niewypłacalności w ciągu 6 miesięcy (9 miesięcy w przypadku bardzo złożonych upadłości). Standardowy 14-dniowy termin zwrotu kosztów za odwołanie podróży pozostanie bez zmian.

Parlament przyjął dyrektywę 537 głosami za, 2 przeciw, przy 24 wstrzymujących się.

Cytat

Po głosowaniu sprawozdawca Alex Agius Saliba (S&D, MT) powiedział: „Zaktualizowane przepisy będą chronić konsumentów w przypadku problemów z zorganizowaną wycieczką. W przypadku nadzwyczajnych okoliczności, które mają wpływ na jakąkolwiek część podróży, podróżni będą mogli ją anulować i otrzymać pełny zwrot kosztów. Akceptacja bonów przez konsumentów pozostanie dobrowolna, a konsumenci będą mogli zamiast tego zażądać zwrotu pieniędzy. Biura podróży będą miały obowiązek odpowiadać na skargi w ciągu 60 dni, a solidna ochrona przed niewypłacalnością zapewni, że w przypadku upadłości straty finansowe nie zostaną przeniesione na rodziny”.

Kolejne kroki

Rada musi teraz również formalnie przyjąć przepisy. Tekst zostanie następnie opublikowany w Dzienniku Urzędowym i wejdzie w życie. Państwa członkowskie UE będą miały 28 miesięcy od daty wejścia w życie na transpozycję nowych przepisów do prawa krajowego oraz kolejne 6 miesięcy na rozpoczęcie stosowania nowych przepisów”.

Tekst dostępny jest: tutaj (na razie w języku angielskim)

Komunikat w sprawie uruchomienia wypłat z Turystycznego Funduszu Pomocowego w związku z sytuacją na Bliskim Wschodzie

Ministerstwo Sportu i Turystyki w związku z sytuacją na Bliskim Wschodzie 4 marca 2026 r. zamieściło na swojej stronie internetowej poniższy komunikat informujący o uruchomieniu Turystycznego Funduszu Pomocowego. Jak ogłosiło „W chwili obecnej wsparcie dotyczy imprez turystycznych, które miały rozpocząć się w okresie od 28 lutego 2026 r. do 27 marca 2026 r.” co ma znaczenie w kontekście rozliczeń między organizatorami turystyki a podróżnymi.
 

„W związku z sytuacją na Bliskim Wschodzie uruchamiamy wypłaty z Turystycznego Funduszu Pomocowego.

Grafika z granatowym tłem i dużym napisem: "Komunikat Ministerstwa Sportu i Turystyki".

Minister Sportu i Turystyki, w porozumieniu z Ministrem Finansów i Gospodarki, uznał, że w związku z wybuchem działań zbrojnych w części państw Bliskiego Wschodu wystąpiły tzw. nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności w rozumieniu ustawy o imprezach turystycznych.
 
Dotyczy to następujących państw:

  • Arabia Saudyjska, 
  • Bahrajn, 
  • Iran, 
  • Izrael, 
  • Jordania, 
  • Katar, 
  • Kuwejt, 
  • Liban, 
  • Oman, 
  • Palestyna oraz 
  • Zjednoczone Emiraty Arabskie. 

W związku z tym możliwe jest uruchomienie środków z Turystycznego Funduszu Pomocowego na zwroty dla podróżnych za imprezy turystyczne, które nie odbyły się lub nie odbędą się z powodu tej sytuacji. 

W chwili obecnej wsparcie dotyczy imprez turystycznych, które miały rozpocząć się w okresie od 28 lutego 2026 r. do 27 marca 2026 r.
 
Odstąpienie od umowy przez podróżnego lub rozwiązanie umowy przez organizatora turystyki – w przypadku wyjazdów realizowanych na terytorium wskazanych państw lub z przesiadką/międzylądowaniem na ich terytorium – może nastąpić w terminie od 28 lutego do 27 marca 2026 r. 

Wnioski o wypłatę z Turystycznego Funduszu Pomocowego podróżni oraz organizatorzy turystyki mogą składać do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego od 5 marca 2026 r., nie później niż w ciągu 14 dni od dnia poinformowania o odstąpieniu od umowy lub jej rozwiązaniu”.

„Przewodnictwo górskie w Polsce – perspektywy” – konferencja (Kraków, 17-18.10.2025 r.)

W dniach 17-18 października 2025 r. w Krakowie odbywa się konferencja pt. „Przewodnictwo górskie w Polsce – perspektywy”, organizowana przez PTTK i COTG PTTK. Podczas drugiego dnia konferencji będę miał przyjemność przedstawić referat pt. „Impreza turystyczna obejmująca usługę przewodnika górskiego w świetle prawa polskiego”. W programie konferencji kilka innych referatów również porusza wątki prawne. Poniżej zamieszczam program oraz informację o transmisji on line.

Transmisja:

Piotr Cybula

Zwrot ceny w przypadku rezygnacji przez klienta z uwagi na zmianę umowy to nie wszystko

Zwłaszcza w okresie wakacyjnym klienci biur podróży zostają czasem informowani o zmianach umowy. Mają one różnych charakter. Z prawnego punktu widzenia istotne jest odróżnienie:

  1. zmian nieznacznych – w ich przypadku jeśli organizator zastrzegł to w umowie, to może je wprowadzać w sposób jednostronny, jedynie w odpowiedni sposób informując o nich klientów;
  2. zmian, które nie są nieznaczne – w ich przypadku klient ma kilka uprawnień, w tym m.in. może zrezygnować z umowy.

W praktyce czasami powstają spory co do tego, czy wskazywane przez organizatora turystyki zmiany są nieznaczne, czy też mają inny charakter, co zasługuje na odrębny wpis. W tym miejscu chciałbym odnieść się jedynie do sytuacji, gdy organizator informuje klienta o takich zmianach, co do których nie kwestionuje on tego, że nie są one nieznaczne i wyraźnie wskazuje, że klient może odstąpić od umowy za zwrotem wszystkich wpłat. W takich sytuacjach zwrot ceny dla klienta może nie być satysfakcjonujący. Jeśli ktoś np. zawarł pół roku wcześniej umowę o imprezę turystyczną, to cena podobnych wycieczek np. w wakacje może być już znacznie wyższa, a dodatkowo wybór innego miejsca może być dość ograniczony.

O czym w takich przypadkach biura podróży często nie informują? Ano o tym, że w takiej sytuacji klient jest uprawniony nie tylko do zwrotu całości wpłaty, ale również do odszkodowania i zadośćuczynienia. To oczywiście nie oznacza, że w każdym takim przypadku klient powinien takie odszkodowanie lub zadośćuczynienie otrzymać, to bowiem zależy od okoliczności (w szczególności od tego, czy można mówić o jego szkodzie majątkowej i niemajątkowej)

Weźmy po uwagę wspomniany przykład – jeśli pół roku temu 5. osobowa rodzina wykupiła wycieczkę do Grecji za 16.000,00 zł, to obecnie tego typu wycieczka o takich samych lub zbliżonych parametrach może kosztować np. 21.000,00 zł. Jeśli rodzina będzie zmuszona w takich okolicznościach wykupić wycieczkę, to różnica w cenie będzie stanowiła szkodę majątkową i będzie można domagać się od organizatora, który chciał zmienić umowę, w takim zakresie odszkodowania. Oczywiście trzeba jeszcze uzasadnić, że zakup takiej innej wycieczki za wyższą cenę był sensowny i uzasadniony (wskazane parametry, brak innych podobnych wycieczek w niższej cenie, w tym również zastępczej imprezy turystycznej oferowanej przez tego organizatora itd.).

Jeśli w tej sytuacji organizator o zmianie i możliwości rezygnacji informuje np. 3 dni przed rozpoczęciem imprezy, to nie ulega wątpliwości, że w takiej sytuacji rodzina zamiast spokojnie przygotowywać się do wyjazdu jest w dość stresującej sytuacji, nie wiedząc gdzie ostatecznie spędzi wakacje i jest zmuszona szukać innej alternatywy. W tej sytuacji używając nomenklatury ustawy rodzinę spotyka pewna krzywda i może domagać się jej naprawienia w postaci zadośćuczynienia.

Podstawa tego rodzaju roszczeń to art. 46 ust. 6 zd. 3 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Przepis ten odnosi się m.in. do sytuacji gdy klient rezygnuje z umowy o uwagi na wskazane zmiany, które nie są nieznaczne. Zgodnie z nim „przepisy art. 50 ust. 2-8 stosuje się odpowiednio”. To oznacza, że zastosowanie takie znajduje m.in. art. 50 ust. 2 tej ustawy zgodnie z którym „Podróżnemu przysługuje odszkodowanie lub zadośćuczynienie za poniesione szkody lub krzywdy, których doznał w wyniku niezgodności”.

Podsumowując: jeśli organizator turystyki wprowadza do umowy zmiany, które nie są nieznaczne, to klient może od umowy odstąpić za zwrotem całości ceny. Co więcej, klient może żądać również odszkodowania lub zadośćuczynienia, w wysokości zależnej od okoliczności. Takie odszkodowanie może w szczególności pozwolić klientowi na wyrównanie ceny innej podobnej wycieczki, która np. z uwagi na sezon wakacyjny obecnie może być droższa niż objęta pierwotnie zawartą umową. A do tego wspomniany stres i możliwość żądania zadośćuczynienia.

dr Piotr Cybula, radca prawny, prawoturystyczne.com

Pożary a prawa klientów biur podróży (z informacją o dwóch wyrokach sądów)

Zdarza się, że po zawarciu umowy o udział w imprezie turystycznej z biurem podróży, a przed rozpoczęciem imprezy turystycznej, w miejscu imprezy turystycznej lub bliskim sąsiedztwie pojawiają się pożary. Pojawia się wówczas pytanie jakie prawa w takiej sytuacji mają podróżni. Niektórzy klienci są zainteresowani rezygnacją z umowy, a inny jej zmianą (np. terminu). Generalnie każda taka sytuacja powinna być oceniana indywidualnie. W zależności od rozmiaru i skutków pożarów prawa te mogą być zróżnicowane.

O prawach klientów w takich sytuacjach już wielokrotnie pisałem w tym miejscu. Wspominałem także o dwóch prawomocnych wyrokach sądów, w których reprezentowałem klientów bur podróży, w których sądy zasądziły dla klientów zwrot całości zapłaconej przez nich ceny w związku z rezygnacją z wycieczki, w sytuacji gdy biura podróży kwestionowały prawo klientów do takiego zwrotu.

O tym kiedy w takich sytuacjach podróżny może zrezygnować z umowy za zwrotem całości wpłat mogą Państwo przeczytać we wpisach: Kiedy pożary mogą stanowić podstawę do bezkosztowego odstąpienia od umowy z biurem podróży? oraz Zmiany warunków pobytu z uwagi na pożary a możliwość bezkosztowej rezygnacji z umowy. Sytuację, gdy biuro podróży kwestionuje takie prawo klienta omawiam we wpisie: Co zrobić jeśli biuro podróży kwestionuje prawo klienta do bezkosztowej rezygnacji z uwagi na pożary?

O dwóch wspomnianych wyrokach sądów mogą Państwo przeczytać we wspomnianym już wpisie Kiedy pożary mogą stanowić podstawę do bezkosztowego odstąpienia od umowy z biurem podróży? oraz we wpisie Pożary na wyspie Kos – Sąd Rejonowy w Krakowie o możliwości bezkosztowego odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej. W pierwszej z tych spraw sąd w uzasadnieniu wskazał, że:

W istotę imprezy turystycznej wpisuje się wypoczynek, będący następstwem realizacji usług przez organizatora, a nie ciągła troska o własne zdrowie i życie, obawa o ryzyko dotarcia lub wzniecenia pożaru blisko miejsca pobytu, zamknięcia ośrodka, konieczności ewakuacji, o warunki powrotu do domu i poniesienie kosztów z tym związanych. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy obrazuje jak dynamicznie i gwałtownie zmieniała się sytuacja pożarowa na terenie Grecji, w tym w miejscu do którego miał nastąpić przylot (Ateny), a następnie pobyt (wyspa Eubea). Obawy powodów, które to opisali w swych zeznaniach, znajdowały swe podstawy w doniesieniach medialnych i informacjach, jakie były przekazywane przez przedstawicieli władz publicznych.

Nie sposób stwierdzić, że dynamicznie rozwijająca się sytuacja pożarowa w wielu miejscach na raz w Grecji, w tym przede wszystkim objęcie pożarami wyspy Eubea i Aten, spalenie setek budynków i domów mieszkalnych, lasów, gajów oliwnych, przerwy w dostawie prądu i wody, ograniczenia ruchu na drogach czy ewakuacja ludności, w tym z wyspy Eubea, pozostawały bez wpływu na możliwość realizacji zaplanowanej usługi turystycznej (…).

Nadmienić przy tym należy, że również władze polskie przestrzegały przez pobytem w Grecji, w tym przede wszystkim w Attyce i na wyspie Eubea. Zachęcały do rezygnacji z podróży do Grecji, a do tych obywateli, którzy przebywali już w Grecji apelowano o zachowanie szczególnej ostrożności oraz śledzenie i bezwzględne stosowanie się do zaleceń przekazywanych przez lokalne służby porządkowe.

W ocenie Sądu wszystkie opisane powyżej okoliczności przesądzają o tym, że oświadczenie o odstąpieniu od umowy na podstawie (…) i zarazem art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych złożone 05 sierpnia 2021 roku było skuteczne i powodowało rozwiązanie umowy. W związku z tym strona pozwana zobowiązana była do zwrotu tego, co powodowie świadczyli na jej rzecz (…). Pozwana, jako organizator turystyki, na podstawie art. 47 ust. 6 ustawy o imprezach turystycznych i zarazem pkt (…), zobowiązana była w przypadku odstąpieniu od umowy na podstawie art. 47 ust. 4 tej ustawy (…) dokonać zwrotu wpłat dokonanych przez podróżnych z tytułu imprezy turystycznej, w terminie 14 dni od dnia rozwiązania umowy o udział w imprezie turystycznej (…)”.

W takich sprawach najważniejsze jest życie i bezpieczeństwo. Warto jednak pamiętać o swoich prawach i dokonać ich rzetelnej oceny, w czym – jak sądzę – pomocne mogą być powyższe wpisy. Tym bardziej, że czasami biura podróży dokonują w tym zakresie wadliwej oceny i klientowi pozostaje droga sądowa.

dr Piotr Cybula, radca prawny

Organizator turystyki może odpowiadać za odwołanie wycieczki (wyrok SR w Krakowie)

Dzisiaj (4.06.2025 r.) Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy wydał wyrok w sprawie odwołania wycieczki przez organizatora turystyki. Istota sporu sprowadzała się do tego, czy organizator turystyki jest zobowiązany do zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku odwołania przez niego wycieczki na kilkanaście dni przed rozpoczęciem imprezy turystycznej.

Powódki zawarły z organizatorem turystyki umowę o imprezę turystyczną do jednego z krajów Ameryki Północnej. Umowa została zawarta około pół roku przed rozpoczęciem imprezy turystycznej. Impreza miała się odbyć w kwietniu. W sposób dość przypadkowy powódki kilkanaście dni przed rozpoczęciem imprezy turystycznej dowiedziały się o jej odwołaniu. Zadzwoniły do agenta turystycznego i zapytały o możliwość zmiany wariantu ubezpieczenia. Przy okazji dowiedziały się właśnie o odwołaniu tej imprezy.

Następnie powódki po kilku dniach zawarły z tym organizatorem umowę o inną imprezę turystyczną, w zbliżonym terminie, która dla powódek stanowiła w tych okolicznościach najsensowniejszą alternatywę. Z uwagi na brak sensownej propozycji wyjazdu do wspomnianego kraju z Ameryki Północnej, powódki zawarły umowę o wyjazd do jednego z państw Azji zachodniej. Powódki zostały postawione przed ponowną koniecznością dokonania wyboru, a co do zasady ceny na krótko przed wyjazdem są niższe niż kilka miesięcy wcześniej (mówiąc w pewnym uproszczeniu).

W związku z zaistniałą sytuacją powódki wystąpiły następnie do organizatora z reklamacją. Organizator jedyne co powódkom zaproponował to bon w łącznej kwocie 500 zł. Powódki uznały, że kwota ta nie jest adekwatna do okoliczności i wystąpiły na drogę sądową.

W sprawie tej było bezsporne, że organizator odwołał imprezę turystyczną w czasie, gdy nie był uprawniony do bezkosztowego odwołania. Zgodnie z art. 47 ust. 5 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych: „Organizator turystyki może rozwiązań umowę o udział w imprezie turystycznej i dokonać pełnego zwrotu podróżnemu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez dodatkowego odszkodowania lub zadośćuczynienia” jeżeli do tego odwołania dochodzi w określonym w przepisie czasie, który w tej sprawie nie został dochowany. Jeśli z przepisu tego wynika, że w przypadku dochowania tego terminu odszkodowanie lub zadośćuczynienie się nie należy, to jeszcze nie oznacza, że w pozostałych przypadkach jest ono zawsze należne. To zależy od spełnienia ogólnych przesłanek odpowiedzialności, a więc w tym przypadku m.in. odpowiedniego wykazania, że powódki poniosły szkodę majątkową (co może być podstawą do zasądzenia odszkodowania) oraz szkodę niemajątkową (co może być podstawą do przyznania zadośćuczynienia, z uwagi na specyfikę umowy o udział w imprezie turystycznej.

Orzekając w tej sprawie sąd uznał, że powódki poniosły zarówno szkodę majątkową, jak i szkodę niemajątkową.

W zakresie szkody majątkowej sąd uznał, że powódki w zaistniałych okolicznościach biorąc pod uwagę całokształt okoliczności powinny być uprawnione do zwrotu różnicy w cenach obu wycieczek, która w tym przypadku dla każdej z powódki wyniosła (różnica) ponad 2.700 zł.

W zakresie szkody niemajątkowej sąd uznał, że powódki ją poniosły w związku z sytuacją w której zostały postawione na skutek odwołania w tak krótkim czasie imprezy turystycznej. Na tej podstawie sąd zasądził dla każdej z powódek zadośćuczynienie w wysokości ok. 1.000 zł.

Uwzględniając zasądzone w 100% koszty procesu a także odsetki sąd zasądził od organizatora dla każdej z powódek kwotę ponad ok. 5.000 zł. Przypomnę, że pierwotnie w odpowiedzi na reklamację organizator zaproponował bon w wysokości 10 razy mniejszej i to łącznie dla obydwu powódek.

Sprawa ta pokazuje, że organizatorzy turystyki w przypadku niedochowania terminu uprawniającego ich do odwołania imprezy turystycznej bez odszkodowania i zadośćuczynienia powinni się liczyć z realną odpowiedzialnością w tym zakresie względem klientów. Z drugiej strony klienci powinni mieć świadomość swoich praw w takich przypadkach, nie są bezsilni i mogą dochodzić w takich sytuacjach odpowiedzialności związanej z odszkodowaniem i zadośćuczynieniem, na tyle, na ile jest to sensownie uzasadnione w danych okolicznościach. Przykładowo jeśli ktoś na wiele miesięcy przed imprezą turystyczną zawiera umowę w bardzo dobrej cenie, to w sytuacji takiego odwołania może być zmuszony do alternatywnego zawarcia umowy z ceną znacznie wyższą. Jak wynika z tego orzeczenia, w zależności od okoliczności sprawy organizator może być zmuszony do pokrycia tej różnicy, a ponadto zapłaty zadośćuczynienia za poniesiona przez klienta szkodę niemajątkową związaną np. z dodatkowym stresem na skutek zaistnienia takiej sytuacji.

W powyższej sprawie reprezentowałem powódki, wyrok jest nieprawomocny.

dr Piotr Cybula, radca prawny

„Spotkanie Liderów Turystyki”

W czwartek 24 kwietnia 2025 r. „Rzeczpospolita” organizuje „Spotkanie Liderów Turystyki”. W programie konferencji są również aspekty prawne – Paweł Niewiadomski (prezes PIT) przedstawi referat pt. „„Bój to jest nasz (nie)ostatni”. O niełatwych negocjacjach branży turystycznej z ciałami Unii Europejskiej w sprawie rewizji dyrektywy turystycznej i ciągle niepewnym ich wyniku„, interesująco w tym kontekście zapowiada się również debata touroperatorów pt. „Czy polskim biurom podróży wystarczy samolotów, żeby na wakacje polecieli wszyscy chętni Polacy?”.

Program konferencji:

09:30 Początek rejestracji

10:00 Poranna kawa na tarasie (VI piętro) muzeum Fabryka Czekolady E. Wedel

11:00 Oficjalne rozpoczęcie (sala na III piętrze)

Powitanie i krótkie wprowadzenie dyrektora muzeum Fabryka Czekolady E.Wedel Roberta Zydla

11:15 „Bój to jest nasz (nie)ostatni”

O niełatwych negocjacjach branży turystycznej z ciałami Unii Europejskiej w sprawie rewizji dyrektywy turystycznej i ciągle niepewnym ich wyniku opowie prezes Polskiej Izby Turystyki i członek zarządu Europejskiej Organizacji Związków Biur Podróży Unii Europejskiej (ECTAA) Paweł Niewiadomski.

11:45 „Biura podróży na ścieżce do kolejnych rekordów – turystyka wyjazdowa w świetle wyników największych biur podróży”

Analizę i Ranking Biur Podróży 2025 przedstawi prezes Instytutu Badań Rynku Turystycznego Traveldata Andrzej Betlej.

12:30 Pokaz Mistrza Czekolady Wojciecha Turosa połączony z degustacją… czegoś, czego jeszcze chyba nie próbowaliście

13:00 Przerwa kawowa

13:30 Debata touroperatorów „Czy polskim biurom podróży wystarczy samolotów, żeby na wakacje polecieli wszyscy chętni Polacy?”

Uczestnicy:

  • Piotr Henicz, wiceprezes biura podróży Itaka Holdings 
  • Maciej Szczechura, prezes biura podróży Rainbow
  • Dominika Jurkowska, wiceprezes biura podróży Anex Tour Poland
  • Marcin Małysz, prezes biura podróży Exim Tours
  • Piotr Woś, wiceprezes biura podróży eSky.pl
  • Marcin Wujec, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Agentów Turystycznych

Moderowanie:

  • Filip Frydrykiewicz, redaktor serwisu turystyka.rp.pl

14:45 „Turystyka+ – nowe narzędzie dla branży turystycznej”

Prezentacja prezesa Głównego Urzędu Statystycznego Marka Cierpiała-Wolana

15:00 Przerwa obiadowa

15:30 „Sochan, Niewiadoma, Hurkacz, Jędrzejczak… – jak pracowało się z gwiazdami polskiego sportu w kampanii promującej polską turystykę?”

Podsumowanie działań Polskiej Organizacji Turystycznej

16:00 „Nowa strategia szansą polskiej turystyki?”

Prezentacja sekretarza stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Piotra Borysa i debata z przedstawicielami branży turystycznej

17:00 Zakończenie konferencji

Strona organizatora: „Rzeczpospolita”.

Zapowiedź projektu zmian regulacji dotyczącej zabezpieczenia finansowego organizatorów turystyki

14 kwietnia 2025 r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawiła się informacja o Projekcie ustawy o zmianie ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych oraz ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Projekt jest planowany do przyjęcia przez Radę Ministrów w III kwartale b.r.

Cel projekt został przedstawiony w następujący sposób: „W związku z działaniami deregulacyjnymi i ułatwieniami dla przedsiębiorców prowadzonymi przez Rząd, podjęto się inicjatywy w obszarze turystyki. Przyczyną podjęcia prac w przedmiotowym zakresie jest przede wszystkim ułatwienie funkcjonowania organizatorom turystyki na rynku wobec trudności w pozyskaniu ochrony ubezpieczeniowej w ramach obligatoryjnych gwarancji (bankowej lub ubezpieczeniowej) wymaganych przepisami prawa. Potencjalne trudności w pozyskaniu ochrony ubezpieczeniowej w ramach obligatoryjnych gwarancji (bankowej lub ubezpieczeniowej) wymaganych przepisami prawa mogą stanowić istotne ograniczenie dla rozwoju polskich przedsiębiorców turystycznych.
Aktualnie gwarancja jako zabezpieczenie finansowe obejmuje ochroną wszystkie umowy o udział w imprezie turystycznej w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2211) oraz umowy o powiązane usługi turystyczne w rozumieniu art. 4 pkt 5 ww. ustawy, zawarte przez Zleceniodawcę z podróżnymi, w okresie obowiązywania gwarancji. Wymóg minimalnej sumy gwarancyjnej został skonstruowany tak, że ewentualne zawarcie kilku umów gwarancji prowadziłoby do zwielokrotnienia sumy gwarancyjnej, a nie podziału w ramach wymaganej przepisami minimalnej sumy gwarancyjnej.
Aby ułatwić przedsiębiorcom pozyskiwanie zabezpieczenia uzasadnionym wydaje się wprowadzenie możliwości, aby wymóg minimalnej sumy gwarancyjnej mógł być spełniany również poprzez zawarcie kilku umów, których łączna wartość będzie nie mniejsza niż wymagana minimalna suma gwarancyjna. Przepisy powinny również wymagać precyzyjnego informowania podróżnych o wszystkich zawartych umowach gwarancji oraz zasadach dochodzenia roszczeń.
Ponadto, w toku zawierania przez przedsiębiorców turystycznych wymaganych przepisami prawa umów o gwarancje ubezpieczeniową lub bankową, podmioty oferujące tego typu produkty finansowe niekiedy wymagają przedłożenia zabezpieczenia swoich potencjalnych wierzytelności. W niektórych przypadkach wymagane zabezpieczenie przyjmuje formę kaucji lub depozytu. Konieczność złożenia takich zabezpieczeń może stanowić znaczące obciążenie dla płynności przedsiębiorcy turystycznego, a przy braku takich środków stanowić ograniczenie dla rozwoju działalności. Aby ułatwić przedsiębiorcom pozyskiwanie gwarancji uzasadnionym wydaje się wprowadzenie możliwości wsparcia przedsiębiorców ze środków Turystycznego Funduszu Pomocowego (TFP) poprzez udzielanie częściowych poręczeń. Rozwiązanie to mogłoby wspierać przedsiębiorców pozwalając im na poprawę płynności i zdolności rozwoju. Jednocześnie przewidywane ustawowe kryteria ubiegania się o uzyskanie poręczenia jak również określanie wysokości poręczeń mając na względzie m.in. profil ryzyka podmiotu pozwolą unikać sytuacji skierowania wsparcia do podmiotów prowadzących działalność w sposób ryzykowny bądź niewywiązujących się z innych obowiązków prawnych.
W celu wprowadzenia opisanej zmiany proponuje się nowelizację przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 340, 1089, 1222, 1473, 1717 oraz z 2025 r. poz. 179)”.

Jak wynika z dostępnej informacji: „Istotą rozwiązań ujętych w projekcie jest:
1) wprowadzenie do ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych możliwości, aby wymóg minimalnej sumy gwarancyjnej mógł być spełniany przez przedsiębiorcę turystycznego również poprzez zawarcie kilku umów gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, których łączna wartość będzie nie mniejsza niż wymagana minimalna suma gwarancyjna, celem ułatwienia przedsiębiorcom pozyskiwania obligatoryjnego zabezpieczenia finansowego;
2) wprowadzenie obowiązku precyzyjnego informowania przez przedsiębiorców turystycznych podróżnych o wszystkich zawartych umowach gwarancji oraz zasadach dochodzenia roszczeń;
3) rozszerzenie ustawowego katalogu zadań Turystycznego Funduszu Pomocowego (TFP):

  • wprowadzenie możliwości udzielania wsparcia w postaci częściowego poręczenia na wypadek wymogu złożenia kaucji bądź depozytu przez przedsiębiorcę turystycznego jako zabezpieczenia gwarancji, celem poprawy płynności finansowej i zwiększenia zdolności rozwoju przedsiębiorców turystycznych;
  • wprowadzenie ustawowych kryteriów ubiegania się o skuteczne uzyskanie poręczenia oraz zasad określania jego wysokości mając na względzie profil ryzyka podmiotu ubiegającego się o udzielenie poręczenia, a także realizowanie przez niego obowiązków ustawowych wobec Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego;
  • zwiększenie limitu możliwego finansowania zwrotnego z Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego, o które może wystąpić Turystyczny Fundusz Pomocowy. Zmiana taka umożliwi sprawne pozyskanie finansowania przez TFP w przypadku, gdyby wystąpiły jednocześnie przesłanki dla uruchomienia pomocy przedsiębiorcom turystycznym w ramach dotychczasowych zadań TFP jak i obciążenie TFP dodatkowymi zadaniami w zakresie opisanych powyżej poręczeń”.

Tak na gorąco dwie uwagi:

  1. Według mojej wiedzy liczba organizatorów turystyki w Polsce w porównaniu do innych krajów UE jest bardzo duża, żeby nie powiedzieć ogromna. Pytanie więc, czy nasze państwo powinno wprowadzać dalsze ułatwienia w wejściu na ten rynek?
  2. Pytanie, czy nowe zadanie Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego nie spowoduje wzrostu składek na ten Fundusz i generalnie tego, że działalność Funduszu będzie obarczona znacznie większym ryzykiem.

Z pewnością pomysł ten wymaga przedyskutowania i ostrożnego podejścia.

Informacja o zapowiedzi dostępna jest: tutaj.

Czy organizator turystyki może wstrzymać się z wypłatą rekompensaty za opóźniony bagaż do czasu zajęcia ostatecznego stanowiska przez przewoźnika?

Taka sytuacja. Podróżny wybrał się z organizatorem turystyki na imprezę turystyczną. Podróżny doleciał na miejsce imprezy turystycznej, jego bagaż nie. Na bagaż musiał czekać kilka dni. Większość wyjazdu musiał się obyć bez niego. W zaistniałych okolicznościach podróżny musiał dokonał zakup podstawowych produktów (głównie ubrań i kosmetyków). Poniósł szkodę majątkową, a dodatkowo krzywdę w postaci niemożliwości uczestnictwa w imprezie turystycznej w zaplanowany sposób (z uwagi na brak bagażu).

W praktyce powstaje pytanie, do kogo podróżny powinien się kierować w takiej sytuacji z roszczeniami. W praktyce często się niestety zdarza, że organizator w taki sposób próbuje „przekierować” podróżnego do przewoźnika tak jakby to tylko on mógł tę odpowiedzialność ponosić. Tego rodzaju informacje moim zdaniem bardzo często wprowadzają podróżnych w błąd, noszą znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwych praktyk rynkowych oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Oczywiście co do zasady podróżny może w takiej sytuacji najczęściej zasadnie wystąpić również do przewoźnika, ale czasem zasadne będzie wystąpienie (również) właśnie do organizatora turystyki. Po pierwsze, organizator turystyki może ponosić szerszą odpowiedzialność niż ponosi ją przewoźnik. Po drugie, kontakt z przewoźnikiem może być dość utrudniony (takie przypadki niestety nie należą do rzadkości).

W tych okolicznościach wątpliwości budzą również informacje zamieszczane przez niektórych organizatorów turystyki na ich stronach internetowych, w tym w warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych. Podobnie w tym przypadku, można odnieść wrażenie, że w niektórych przypadkach jest to próba „przekierowania” podróżnego z jego reklamacją do przewoźnika.

Na problem ten w tym miejscu zwracałem uwagę już wiele razy (np.: SR w Łodzi: organizator turystyki odpowiada względem podróżnego za opóźniony bagaż). Wspominam o nim tytułem wstępu w związku z problemem, z którym zetknąłem się niedawno. Otóż po złożeniu w takich okolicznościach reklamacji przez podróżnego organizator ten odpisał, że:

  • odpowiedzialność za bagaż w tracie realizacji transportu spoczywa na przewoźniku
  • organizator turystyki odpowiada za podwykonawców, ale wysokość wypłaconej rekompensaty związanej z przelotem ulega obniżeniu o koszty wypłacone przez przewoźnika
  • do czasu zajęcia ostatecznego stanowiska przez linię lotniczą organizator wstrzymuje się z wypłatą ewentualnych rekompensat.

I powstaje pytanie, czy taka praktyka organizatora turystyki jest dopuszczalna w świetle ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Moim zdaniem nie. Wynika to z poniższych przyczyn:

Po pierwsze, zgodnie z art. 48 ust. 1 u.i.t. „Organizator turystyki ponosi odpowiedzialność za wykonanie usług turystycznych objętych umową o udział w imprezie turystycznej, bez względu na to, czy usługi te mają być wykonane przez organizatora turystyki, czy przez innych dostawców usług turystycznych”.

Po drugie, w konkretnych okolicznościach faktycznych oprócz odpowiedzialności organizatora turystyki podróżnemu mogą przysługiwać również roszczenia względem podwykonawców, np. względem przewoźnika lotniczego. Jednak to, że można mówić o takiej odpowiedzialności w żaden sposób oznacza, że odpowiedzialność organizatora nie jest aktualna do czasu zajęcia stanowiska przez taki podmiot. Do takiej interpretacji nie ma żadnych podstaw w obowiązujących przepisach prawnych.

Po trzecie, jak się wydaje, podstawą prawną takiego stanowiska organizatora wydaje się być art. 50 ust. 7 u.i.t. (przepis ten podobnie jak i organizator wskazuje na „obniżenie” rekompensaty o koszty wypłacone przez przewoźnika”). Przepis ten jednak w żaden sposób nie może być podstawą do przedstawionej przez organizatora interpretacji. Przepis ten nawet w żaden sposób nie zobowiązuje podróżnego do wystąpienia do przewoźnika, a nawet gdyby podróżny to zrobił, to w sytuacji gdy żadnej rekompensaty od przewoźnika do czasu rozpatrzenia przez organizatora turystyki reklamacji by nie otrzymał, organizator turystyki w żaden sposób nie może powstrzymywać się z rozpatrzeniem takiej reklamacji. Przepis art. 50 ust. 7 u.i.t. wyraźnie wskazuje: „w przypadku skorzystania przez podróżnego z obniżenia ceny lub odszkodowania (…)”. Skoro podróżny takiej gratyfikacji od przewoźnika nie otrzymał, to organizator nie może w tym zakresie wstrzymywać się z rozpatrzeniem reklamacji podróżnego.

Po czwarte, przeciwko takiemu stanowisku organizatora przemawia również przepis art. 50 ust. 2 u.i.t., z którego wynika, że „Organizator turystyki niezwłocznie wypłaca odszkodowanie lub zadośćuczynienie”.

Podsumowując: co do zasady organizator turystyki nie ma prawa do wstrzymania się z wypłatą ewentualnej rekompensaty do czasu zajęcia stanowiska przez przewoźnika lotniczego (oczywiście jeśli reklamacja wraz z uzasadnieniem pozwala w pozostałym zakresie na ocenę zasadności reklamacji). Takie stanowisko organizatora turystyki jest nie tylko niezgodne z przepisami ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych, ale może być także uznane za nieuczciwą praktykę rynkową oraz praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumenta w rozumieniu wskazanych wyżej ustaw.

Piotr Cybula