Tag Archives: ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych

„Zniżka za sinice nie należy się każdemu” – komentarz dla „Rzeczpospolitej” i sprostowanie

W opublikowanym w Rzeczpospolitej artykule pt. Zniżka za sinice nie należy się każdemu zamieszczony został równie mój komentarz.

Co do zasady nie widzę ani możliwości odstąpienia od umowy z hotelarzem z uwagi na pojawienie się nad Bałtykiem sinic, ani możliwości z tego powodu obniżenia „ceny”. Od momentu zawarcia umowy do jej rozpoczęcia mogą się pojawiać różne niekorzystne okoliczności, które – choć mogą wpłynąć negatywnie na możliwości planowanego wypoczynku – nie rodzą po stronie klienta uprawnienia do odstąpienia od umowy, czy obniżki „ceny” (jak np. pojawienie się niekorzystnej pogody). W przypadku sinic, które nad Bałtykiem nie są niczym nadzwyczajnym, plaże zamykane są zresztą co do zasady w sposób „punktowy”. W sytuacji zamknięcia najbliżej położonej turyści mogą skorzystać z innych. Odmienna ocena mogłaby np. zachodzić, gdyby w danej miejscowości plaża była zamknięta, a hotelarz zapewniał potencjalnego klienta, że z plażą nie ma żadnych problemów. Wówczas moglibyśmy mówić o wprowadzeniu w błąd i w konsekwencji możliwości uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, a także o odpowiedzialności odszkodowawczej czy obniżeniu ceny.

W artykule zaprezentowana została także wypowiedź, która wymaga sprostowania:

[Klient] W razie zastrzeżeń powinien zawiadomić sprzedawcę (organizatora) usługi turystycznej i sprawdzić w umowie zasady reklamacji. Ma na nią 30 dni od dnia zakończenia imprezy, ale może ją złożyć już w jej trakcie. Organizator imprezy ma z kolei 30 dni na odpowiedź, inaczej uważa się, że uznał reklamację.

W wypowiedzi tej pojawiają się zwroty „impreza” oraz „organizator”. Można więc odnieść wrażenie, że chodzi w tym przypadku o imprezy turystyczne „sprzedawane” przez organizatorów turystyki. W takim przypadku z trzech powodów należałoby uznać tę wypowiedź na niezgodną z obowiązującym prawem.

Po pierwsze, nie ma obecnie w ustawie o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych terminu na złożenie reklamacji.

Po drugie, w ustawie tej nie ma również określonego terminu na odpowiedź na reklamację klienta.

Po trzecie, nie ma też w tej ustawie przepisu określającego konsekwencje braku odpowiedzi na reklamację podróżnego – ani złożoną w terminie 30 dni, ani też w żadnym innym.

Powyższe zasady obowiązywały na gruncie ustawy o usługach turystycznych. Przepisy te jednak zostały uchylone z dniem 1 lipca 2018 r. w związku z wejściem w życie ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Ta ostatnia niestety znacznie pogorszyła sytuację podróżnego w omawianym aspekcie. Mocno ochronne wskazane wyżej zasady zostały ograniczone do takiego wymogu określenia w umowie informacji (art. 42 ust. 4 pkt 5):

na temat dostępnych wewnętrznych procedur rozpatrywania skarg oraz metod pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, o których mowa w ustawie z dnia 23 września 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich (Dz. U. poz. 1823), oraz odpowiednio podmiotów uprawnionych do prowadzenia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, którym podlega przedsiębiorca turystyczny, oraz na temat platformy internetowego systemu rozstrzygania sporów zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 524/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów konsumenckich oraz zmiany rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 i dyrektywy 2009/22/WE (rozporządzenie w sprawie ODR w sporach konsumenckich) (Dz. Urz. UE L 165 z 18.06.2013, str. 1)

Dodany za dyrektywą 2015/2302 przepis umożliwiający złożenie skargi również za pośrednictwem agenta turystycznego za pośrednictwem którego impreza została nabyta z pewnością jest pewnym ułatwieniem, ale i tak oceniając całościowo procedura reklamacyjna w świetle tej nowej ustawy jest dużo mniej korzystna niż w przypadku poprzednio obowiązujących przepisów ustawy o usługach turystycznych (co jest jedną z przyczyn, dla których nowej ustawy nie można oceniać jedynie jako polepszającej sytuację podróżnego).

Dodać też należy, że w tym przypadku zastosowania nie znajduje ogólny przepis art. 7a ustawy o prawach konsumenta, który wprowadził rozwiązanie opierające się na trzech wyżej wskazanych zasadach (30 dni na złożenie reklamacji, 30 dni na odpowiedź i przyjęcie, że przedsiębiorca uznał reklamację za uzasadnioną, jeśli w tym terminie nie udzielił odpowiedzi na reklamację). Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 8 ustawy o prawach konsumenta, ustawy te nie stosujemy do umowy o udział w imprezie turystycznej.

Piotr Cybula

Prof. Hanna Zawistowska: półkolonie nie są imprezą turystyczną i nie można za nie płacić bonem

Czy półkolonie są, czy nie są imprezą turystyczna? Ostatnio to pytanie jest żywo dyskutowane na forach internetowych w związku z ustawą o Polskim Bonie Turystycznym. Pojawiają się też na nie zróżnicowane odpowiedzi.

Jednoznaczne stanowiska zajęła w tej sprawie prof. Hanna Zawistowska. W opublikowanym dzisiaj artykule pt. Czy półkolonie można opłacić bonem turystycznym czytamy:

Ustawa o polskim bonie turystycznym ma bardziej chronić przedsiębiorców turystycznych przed skutkami kryzysu, niż wspierać finansowo rodziny. Półkolonie i jednodniowe wycieczki bez noclegu nie są imprezą turystyczną. Nie można więc za nie zapłacić bonem.

Pod nazwą „półkolonie” w praktyce mogą kryć się różne usługi. Już z tego powodu moim zdaniem ostateczna ocena powinna być zawsze wynikiem analizy konkretnego produktu. Przykładowo pojawia się pytanie, czy jeżeli podczas jednego dnia 10-dniowej półkolonii w programie będzie możliwość skorzystania z noclegu na polu namiotowym (nieobowiązkowa), to czy będzie to rzutowało na ostateczną ocenę? Wszak będziemy mieli już usługę noclegową i inne usługi turystyczne.

Czy karanie za sprzedaż imprezy turystycznej gdzie płatność została dokonana za pomocą BONU TURYSTYCZNEGO stanowiłaby naruszenie prawa unijnego?

W związku z ustawą o Polskim Bonie Turystycznym ostatnio wiele mówi się i pisze o handlu bonami turystycznymi. W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt, dotychczas nieporuszany i chyba nieuwzględniony w odpowiednio sposób przez ustawodawcę.

Załóżmy, że mamy taką sytuację. Dochodzi do zawarcia umowy o udział w imprezie turystycznej, 5-dniowej, z kosztem 1.000 zł, z płatnością za pomocą bonu w wysokości 500 zł. Po zawarciu umowy i dokonaniu całej płatności rodzice podejmują decyzję, że dziecko jednak nie wyjedzie. To rodzi pytanie co w takiej sytuacji można zrobić. W przypadku każdej imprezy turystycznej w grę wchodzi kilka możliwości:

1) rezygnacja z wycieczki z poniesieniem kosztów rezygnacji, które ostatecznie musi ponieść podróżny;

2) rezygnacja z wycieczki z poniesieniem kosztów rezygnacji w całości lub w znacznej części przez ubezpieczyciela (jeżeli sytuacja była objęta ubezpieczeniem na wypadek rezygnacji);

3) przeniesienie imprezy turystycznej na inną osobę, odpłatnie lub nieodpłatnie (w zależności od woli stron).

Ten ostatni przypadek, do którego ograniczę dalsze uwagi, został wyraźnie uregulowany w art. 43 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych:

1. Podróżny może bez zgody organizatora turystyki przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu umowy o udział w imprezie turystycznej uprawnienia, jeżeli jednocześnie osoba ta przejmuje wszystkie wynikające z tej umowy obowiązki.

2. Przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, o których mowa w ust. 1, jest skuteczne wobec organizatora turystyki, jeżeli podróżny zawiadomi go o tym na trwałym nośniku w rozsądnym terminie. Zawiadomienie złożone nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem imprezy turystycznej uważa się w każdym przypadku za złożone w rozsądnym terminie.

3. Jeżeli przeniesienie uprawnień i przejęcie obowiązków, o których mowa w ust. 1, będzie wiązać się dla organizatora turystyki z dodatkowymi kosztami, żądając ich zapłaty ma on obowiązek wykazać je podróżnemu. Koszty te muszą być zasadne i nie mogą przekraczać rzeczywistych kosztów poniesionych przez organizatora turystyki na skutek przeniesienia umowy o udział w imprezie turystycznej.

4. Za nieuiszczoną część ceny imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany podróżnego uczestniczącego w imprezie turystycznej, podróżny i osoba przejmująca jego uprawnienia odpowiadają solidarnie.

Także jeżeli płatność nastąpiła we wskazany wyżej sposób za pomocą bonu turystycznego ustawodawca nie może wyłączyć tego uprawnienia. Powyższy przepis ustawy stanowi implementację w Polsce art. 9 dyrektywy 2015/2302 w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych. Gdyby ustawodawca polski ograniczył tę możliwość wówczas naruszyłby dyrektywę. Tym bardziej z oczywistych względów nie można nikogo karać za realizację uprawnień wynikających z dyrektywy.

Trzeba jeszcze odpowiedzieć na pytanie, czy w takim przypadku pierwotna płatność za pomocą bonu nie powinna zostać zwrócona. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o PBN:

W przypadku gdy przedsiębiorca turystyczny lub organizacja pożytku publicznego nie zrealizuje usługi hotelarskiej lub imprezy turystycznej, niezwłocznie dokonuje zwrotu płatności przyjętej za pomocą bonu na rachunek bankowy Polskiej Organizacji Turystycznej, zwanej dalej „POT”, oddzielnie dla każdego bonu, podając w tytule przelewu numer tego bonu.

W takim jednak przypadku realizacja następuje, ale na rzecz innej osoby a o tym przepis nie wspomina. Gdyby jednak taki podmiot musiał liczyć się z tym, że będzie musiał w powyższej sytuacji zwrócić wpłatę dokonaną za pomocą bonu turystycznego, to pogarszałoby to jego sytuację, bo okazywałoby się, że całość lub część ceny imprezy turystycznej zapłacona za pomocą bonu turystycznego nie została uregulowana. Z uwagi na potrzebę uwzględnienia jego interesów oraz wspomniany art. 9 dyrektywy trudno byłoby uznać taką możliwość za prawidłową.  Podstaw do zwrotu tej płatności nie dają też art. 15 oraz art. 23 ustawy o PBT, gdzie mowa jest o przypadkach, kiedy świadczenie w formie bonu powinno zostać zwrócone.

Zamiast więc „sprzedawać bon”, gdyby przyjąć za trafną powyższą proponowaną interpretację (która wymagać będzie dalszej weryfikacji) można byłoby najpierw zawrzeć umowę o imprezę turystyczna dla osoby uprawnionej do bonu turystycznego, a następnie przenieść uprawnienia wynikające z tej umowy na inną osobę, oczywiście odrębnie uzgadniając z nią „warunki”. Ani ustawa ani dyrektywa nie odnoszą się w jakim czasie od zawarcia umowy o udział w imprezie turystycznej może nastąpić. W takim przypadku nie byłoby podstaw do karania za takie czynności, skoro stanowiłoby to realizację uprawnienia wynikającego z unijnej dyrektywy.

Zaznaczam z góry, że problem wymaga dalszego pogłębienia. W tym miejscu tylko go zaznaczam. Być może w praktyce dominująca będzie odmienna interpretacja.

Piotr Cybula

„Prawne i praktyczne aspekty turystyki i rekreacji” – konferencja (Katowice,14.10.2020 r.)

Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa planuje organizację konferencji na temat: Prawne i praktyczne aspekty turystyki i rekreacji, która odbędzie się w Katowicach w dniu 14 października 2020 r.

Organizatorzy określili następujące jej cele:

– omówienie problemów pojawiających się na tle stosowania przepisów prawnych mających zastosowanie w turystyce i rekreacji oraz ich skutków prawnych w praktyce;

– dyskusja nad funkcjonowaniem przepisów przyjętych w wyniku implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych;

– dyskusja nad ekonomicznymi skutkami wprowadzonych regulacji, funkcjonowaniem Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego oraz systemem zabezpieczeń finansowych organizatorów turystyki;

Organizatorzy wskazują, że powyższe aspekty są szczególnie istotne w dobie znacznych „zawirowań” na rynku usług turystycznych, w szczególności kryzysu spowodowanego pandemią wirusa COVID-19, czy też upadłością największego na świecie biura podróży („Thomas Cook”). Ponadto, celem konferencji jest omówienie zagadnień dotyczących regulacji i statusu prawnego oraz aspektów praktycznych dotyczących zawodów związanych z usługami turystycznymi, m.in. takich jak przewodnicy górscy i turystyczni oraz piloci wycieczek, a także status prawny innych zawodów związanych z szeroko pojętą turystyką, rekreacją i sportem: instruktor narciarski, instruktor wspinaczki górskiej, instruktor wspinaczki skałkowej, itp. Wymienione zagadnienia mają szczególne znaczenie w kontekście dyskusji toczących się wokół Europejskich Ram Kwalifikacji (ERK) oraz Białej Księgi Regulacji Systemu Promocji Turystycznej w Polsce.
Więcej informacji i przygotowywanej w związku z nią monografii na stronie Organizatora: tutaj.

Komisja Europejska odmawia udostępnienia korespondencji w sprawie ustawy przedłużającej termin zwrotu wpłat klientom („180 dni”)

Niedawno pisałem o tym, że Ministerstwo Rozwoju odmówiło mi odpowiedzi na takie pytania:

Działając w oparciu o przepisy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o:

1. Udzielenie informacji, czy Komisja Europejska skierowała do władz Polski jakiekolwiek pisma dotyczące przepisów odnoszących się do imprez turystycznych, które zostały ostatnio przyjęte przez Polskę, a które dotyczyły sytuacji związanej z koronawirusem.

2. W przypadku otrzymania takich pism, proszę o ich udostępnienie wraz z udzielonymi odpowiedziami (oraz ewentualną dalszą korespondencją w tej sprawie).

Z podobnym wnioskiem wystąpiłem również do Komisji Europejskiej i podobnie otrzymałem odmowną odpowiedź. Mogą się z nią Państwo zapoznać: tutaj.

Komisja Europejska pisze, że publiczne ujawnienie żądanych dokumentów mogłoby wpłynąć negatywnie na dialog między Komisją Europejską a Polską, który wymaga klimatu zaufania. Ponadto zwraca uwagę, że miałoby to też negatywny wpływ na możliwości prowadzenia przez Komisję Europejską negocjacji z Polską, w sposób wolny od nacisków zewnętrznych, w celu polubownego rozstrzygnięcia sporu.

A gdzie w tym wszystkim są prawa konsumentów?

„Obozy sportowe dla dzieci i młodzieży a ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych” – nowy artykuł

W publikacji pt. Sport i turystyka w perspektywie nauk społecznych: tradycja i współczesność, przygotowanej pod redakcją Marii Zowisło i Jerzego Kosiewicza, ukazał się mój artykuł na temat: Obozy sportowe dla dzieci i młodzieży a ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (zagadnienia wybrane).

Artykuł w wersji elektronicznej dostępny jest: tutaj.

SiT.

Ministerstwo Rozwoju odmawia odpowiedzi na pytanie o wystąpienie Komisji Europejskiej do władz Polski

Niedawno wystąpiłem do Departamentu Turystyki Ministerstwa Rozwoju z taką prośbą:

Działając w oparciu o przepisy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o:

1. Udzielenie informacji, czy Komisja Europejska skierowała do władz Polski jakiekolwiek pisma dotyczące przepisów odnoszących się do imprez turystycznych, które zostały ostatnio przyjęte przez Polskę, a które dotyczyły sytuacji związanej z koronawirusem.

2. W przypadku otrzymania takich pism, proszę o ich udostępnienie wraz z udzielonymi odpowiedziami (oraz ewentualną dalszą korespondencją w tej sprawie).

Dzisiaj otrzymałem odpowiedź, a ściślej informację, że Ministerstwo Rozwoju nie udzieli mi odpowiedzi. Pełny tekst odpowiedzi dostępny jest: tutaj.

Komisja Europejska i vouchery: „nie zawahamy się podjąć środków, jeżeli dane państwo członkowskie nie zastosuje się szybko”

W związku ze skierowanym przeze mnie zapytaniem do Komisji Europejskiej, dzisiaj otrzymałem poniższą informację z biura rzecznika prasowego Komisji Europejskiej:

Komisja jest w pełni świadoma presji, jaką epidemia koronawirusa wywołała w unijnym sektorze podróży i turystyki. Potrzebne są pragmatyczne rozwiązania, które respektują prawa podróżnych i zapewniają pewien stopień elastyczności branży turystycznej.

W ramach przyjętego pakietu dot. turystyki Komisja przedstawiła rekomendacje w zakresie voucherów, po to, aby ta forma refundacji stała się bardziej atrakcyjna i wiarygodna dla konsumentów.

Wzywamy teraz do przyjęcia skoordynowanego podejścia między państwami członkowskimi, biurami podróży i liniami lotniczymi. Widzimy, że państwa członkowskie stosują przepisy w różny sposób. Komisja obecnie przygląda się tej sprawie. Przepisy UE są jasne i musimy zapewnić spójne i sprawiedliwe podejście w całej UE.

Komisja – komisarze Vălean i Reynders – wyślą do wszystkich państw członkowskich pisma w sprawie voucherów, aby zapewnić przestrzeganie przepisów w zakresie praw pasażerów i podróży zorganizowanych.

Pisma te są dostosowane do specyfiki każdego państwa członkowskiego. Mimo iż pisma te nie prowadzą formalnie do wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wyraźnie wskazują, że nie zawahamy się podjąć środków, jeżeli dane państwo członkowskie nie zastosuje się szybko.

Będę musiał jeszcze raz napisać, bo w istocie rzeczy nie otrzymałem odpowiedzi na poniższe pytanie:

Jedna ze stacji radiowych zamieściła dzisiaj informację o zarzutach Komisji Europejskiej odnośnie do niezgodności polskich przepisów wydłużających terminy zwrotu wpłat klientom o dodatkowe 180 dni, wskazując nawet na termin do kiedy powinno nastąpić dostosowanie (2 czerwca).

Z uwagi na znaczenie sprawy dla branży turystycznej, jak również opiniotwórczy charakter medium (RMF FM) uprzejmie proszę o informację, czy takie zarzuty ze strony Komisji Europejskiej pojawiły się.

Podaję link do artykułu: https://www.rmf24.pl/raporty/raport-koronawirus-z-chin/najnowsze-fakty/news-zwrot-gotowki-w-ciagu-14-dni-za-odwolana-wycieczke-polska-ma,nId,4494887

Vouchery to jedno, a wprowadzone przez naszego ustawodawcę dodatkowych 180 dni na zwroty całości wpłat przez organizatorów turystyki to drugie.

Piotr Cybula

Zalecenie Komisji w sprawie bonów oferowanych pasażerom i podróżnym jako alternatywa dla zwrotu pieniędzy za odwołane imprezy turystyczne i usługi transportowe w kontekście pandemii COVID-19

13 maja 2020 r. Komisja wydała ZALECENIE (UE) 2020/648 z dnia 13 maja 2020 r. w sprawie bonów oferowanych pasażerom i podróżnym jako alternatywa dla zwrotu pieniędzy za odwołane imprezy turystyczne i usługi transportowe w kontekście pandemii COVID-19. Zostało ono opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 14 maja 2020 r. (L 151/10).

Zalecenie dostępne jest: tutaj.

 

RMF FM: Komisja Europejska kwestionuje dodatkowe 180 dni na zwrot przedpłat i wzywa Polskę do zmiany prawa do 2 czerwca

W tym miejscu wielokrotnie wskazywałem, że wprowadzenie dodatkowych 180 dni na zwrot przedpłat podróżnym w przypadku odstąpienia od umowy na podstawie art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych oraz odwołania imprezy turystycznej przez organizatora turystyki na podstawie art. 47 ust. 5 narusza prawo unijne. Z art. 12 dyrektywy 2015/2302 w sposób jednoznaczny wynika, że zwrot wpłaty w takiej sytuacji powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od odstąpienia czy odwołanie.

Jak podaje dzisiaj RMF FM:

Polska ma czas do 2 czerwca, żeby się dostosować do unijnych zasad, które w ciągu 14 dni gwarantują klientom zwrot pieniędzy za odwołaną wycieczkę (…).

Wiele wskazuje więc na to, że podróżni dostaną więc wcześniej wskazane zwroty. Czekamy teraz na stanowisko i działania Ministerstwa Rozwoju oraz polskiego ustawodawcy.

Pomagać trzeba, ale trzeba to robić rozsądnie, aby nie powodować dodatkowych problemów.

Piotr Cybula