Stosownie do art. 10 ustawy o usługach turystycznych Minister Finansów jest zobowiązany do określenia odnośnie zabezpieczenia finansowego biur podróży (w drodze rozporządzenia):
1) minimalnej wysokości sumy gwarancji bankowej oraz ubezpieczeniowej, uwzględniając zakres i rodzaj działalności wykonywanej przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych oraz termin i wysokość przyjmowanych przedpłat;
2) szczegółowego zakresu ubezpieczenia obowiązkowego, termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności pod uwagę specyfikę wykonywanej działalności oraz jej zakres (w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw turystyki, po zasięgnięciu opinii Polskiej Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia).
Po ostatnich licznych przypadkach niewypłacalności biur podróży nikogo chyba nie trzeba przekonywać, że stosowanie w praktyce tych przepisów nie zapewnia konsumentom ochrony na poziomie wynikającym z dyrektywy 90/314 (art. 7), z uwzględnieniem już bogatego orzecznictwa ETS. Ta nieodpowiednia ochrona wynika z dwóch okoliczności: 1) klienci biur podróży nie otrzymują pełnych zwrotów wpłaconych kwot tytułem przedpłat; 2) termin wypłat zdarza się że jest bardzo odległy (ponad rok od przypadków niewypłacalności).
W związku z powyższą sytuacją wystąpiłem do Ministerstwa Finansów z prośbą o wyjaśnienie pojawiających się tu wątpliwości. Otrzymałem poniższą opinię.
(…) odnosząc się do zarzutu „wadliwości” rozporządzeń Ministra Finansów należy wskazać, iż rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie minimalnej wysokości sumy gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej wymaganej w związku z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych (Dz. U. Nr 238, poz. 1584) oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia na rzecz klientów w związku z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych (Dz. U. Nr 252, poz. 1690), wyznaczają jedynie minimalne wysokości sumy gwarancji bankowej i ubezpieczeniowej oraz minimalne wysokości sumy gwarancyjnej ubezpieczenia.
W związku z powyższym, zawarte w ww. rozporządzeniach regulacje nie uniemożliwiają zawierania umów gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej oraz umów ubezpieczenia na rzecz klientów, z wyższymi niż wskazane w ww. rozporządzeniach sumami.
To prawda, że rozporządzenia nie ograniczają zawierania przedsiębiorców w zawieraniu umów na wyższe kwoty, ale obowiązkiem naszego państwa jest zapewnienie tych minimalnych kwot na poziomie wynikającym z konieczności prawidłowej implementacji w prawie polskim art. 7 dyrektywy 90/314. Jeżeli wysokość tego zabezpieczenia określona jest w rozporządzeniach Ministra Finansów, to kształtując ich treść Minister Finansów powinien uwzględniać tę okoliczność.
Rzecz jest o tyle istotna, że z dotychczasowego orzecznictwa ETS wynika, że państwo członkowskie w przypadku nieprawidłowego wdrożenia tych przepisów ponosi względem konsumentów odpowiedzialność odszkodowawczą. Biorąc pod uwagę przypadku ostatnich niewypłacalności biur podróży może to oznaczać odpowiedzialność w wysokości kilkunastu a nawet kilkudziesięciu milionów złotych. Treść udzielonej odpowiedzi budzi wątpliwości, czy MF znany jest ten problem. Trudno podejrzewać, aby w tym przypadku chodziło o celowe działanie polegające na narażaniu państwa polskiego na odszkodowania, które łącznie mogą wynosić wiele milionów złotych. Czy zatem niewiedza?
W świetle powyższego trudno stanowisko Ministerstwa Finansów określić inaczej niż zaskakujące. Wskazując na te wątpliwości wystąpiłem do MF o ponowne odniesienie się do tego problemu. Jak wcześniej wskazywałem na blogu, czekam też na pozostałe stanowiska: Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Ubezpieczonych oraz Europejskiego Centrum Konsumenckiego.
dr Piotr Cybula, radca prawny
PRAWO TURYSTYCZNE 