Author Archives: Piotr Cybula

Niektórzy z organizatorów turystyki w ramach swojej polityki cenowej stosują tzw. „gwarancję niezmienności ceny„. Czasami jest ona już wliczona w cenę imprezy turystycznej, a czasami organizatorzy turystyki żądają z tego tytułu zapłaty dodatkowej kwoty (przeważnie kilkanaście lub kilkadziesiąt złotych). W obydwu przypadkach organizatorzy traktują ją jako element promocyjny oferty.

Znaczenia „gwarancji niezmienności ceny” nie można zrozumieć bez odniesienia się do zasad dotyczących podwyższenia ceny przez organizatora turystyki. Przyjrzyjmy się więc przepisom, które to regulują.

W pierwsze kolejności należy zauważyć, że w ograniczonych granicach organizatorzy turystyki mogą wprowadzić do umowy możliwość podwyższenia ceny do 8% ceny imprezy turystycznej w sposób jednostronny. A zatem, jeżeli spełnione są poniższe „warunki” organizator turystyki może podwyższyć cenę imprezy turystycznej w ten sposób, a podróżny ma obowiązek dopłacić wskazaną przez niego kwotę. Jeśli w takich okolicznościach podróżny chciałby odstąpić od umowy, to musi liczyć się z poniesieniem kosztów rezygnacji z wyjazdu, przeważnie dość wysokich.

Wskazane „warunki” zostały określone w art. 45 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych:

Po pierwsze, możliwość zastrzeżenia w umowie podwyższenia ceny jest dopuszczalna wyłącznie w przypadku gdy organizator jednocześnie zastrzega możliwość obniżenia ceny (z powodu takich samych okoliczności jak w przypadku podwyższenia ceny, gdy zmiana ceny idzie w przeciwnym kierunku). Umowa powinna określać w jaki sposób będą obliczane zmiany ceny. Mimo że wyraźnie w ustawie wspomina się o obniżeniu ceny, to w praktyce nie spotkałem się jeszcze na gruncie ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usług turystycznych z przypadkiem obniżenia ceny we wskazany sposób przez organizatora turystyki. Nie słyszałem też o takim przypadku w żadnym innym państwie Unii Europejskiej, gdzie obowiązują również takie same zasady w związku z dyrektywą 2015/2302.

Po drugie, podwyższenie cen jest możliwe wyłącznie jako bezpośredni skutek zmiany:

1) ceny przewozów pasażerskich wynikających ze zmiany kosztów paliwa lub innych źródeł zasilania;

2) wysokości podatków lub opłat od usług turystycznych objętych umową o udział w imprezie turystycznej, nałożonych przez podmioty, które nie biorą bezpośredniego udziału w realizacji imprezy turystycznej, w tym podatków turystycznych, opłat lotniskowych lub opłaty za wejście na pokład i zejście na ląd w portach oraz na lotniskach;

3) kursów walut mających znaczenie dla danej imprezy turystycznej.

Po trzecie, cena ustalona w umowie o udział w imprezie turystycznej nie może być podwyższona w okresie 20 dni przed datą rozpoczęcia imprezy turystycznej.

Po czwarte, organizator turystyki powinien powiadomić podróżnego na trwałym nośniku, w sposób jasny i zrozumiały, o zmianie ceny oraz uzasadnić podwyżkę a także wskazać sposób jej obliczenia.

Biorąc pod uwagę wskazany wyżej termin, do którego można podwyższyć w ten sposób cenę imprezy turystycznej, poważne wątpliwości budzi punkt zawarty w Regulaminie promocji „Gwarancja niezmienności ceny – Lato 2020 Last Minute” – I etap stosowanym przez TUI Poland. Organizator ten wskazywał, że „Gwarancja ta oznacza, że cena imprezy turystycznej zarezerwowanej w okresie Promocji nie ulegnie zmianie do dnia wyjazdu zgodnie z pkt 4.1 Warunków Imprez Turystycznych. Dotyczy to sytuacji, gdyby wzrósł kurs walut, koszty transportu lub opłaty lotniskowe czy portowe – cena zarezerwowanych wakacji zostaje bez zmian” (podkreślenie P.C.). Skoro ustawa wyraźnie wskazuje na możliwość podwyższenia ceny w ten sposób najpóźniej do 21 dnia przed rozpoczęciem imprezy turystycznej, to w późniejszym czasie do rozpoczęcia imprezy organizatora turystyki cena imprezy podwyższona być już nie może i bezprzedmiotowe jest w tym zakresie udzielania gwarancji „do dnia wyjazdu”. W tym zakresie podróży płacił za coś, co miał już zapewnione na podstawie ustawy.

Jeżeli zmiana ceny przekracza 8%, zmiana ceny może nastąpić jedynie stosownie do art. 46 wspomnianej ustawy. W takim przypadku podróżny ma inne, szersze, uprawnienia:

Po pierwsze, organizator turystyki może jednocześnie zaoferować podróżnemu zastępczą imprezę turystyczną, w miarę możliwości o tej samej lub wyższej jakości.

Po drugie, w powiadomieniu, o którym mowa powyżej organizator turystyki w sposób jasny, zrozumiały i widoczny informuje podróżnego m.in. o rozsądnym terminie, w którym podróżny poinformuje organizatora o swojej decyzji oraz o odstąpieniu od umowy o udział w imprezie turystycznej za zwrotem wszystkich wniesionych wpłat i bez obowiązku wniesienia opłaty za odstąpienie od umowy w przypadku braku odpowiedzi podróżnego w tym terminie terminie.

Po trzecie, podróżny w terminie wyznaczonym przez organizatora turystyki informuje go, że:

1)     przyjmuje proponowaną zmianę umowy o udział w imprezie turystycznej albo

2)     odstępuje od umowy o udział w imprezie turystycznej za zwrotem wszystkich wniesionych wpłat i bez obowiązku wniesienia opłaty za odstąpienie, albo

3)     odstępuje od umowy o udział w imprezie turystycznej oraz przyjmuje zastępczą imprezę turystyczną.

Po czwarte, w przypadku gdy umowa o udział w imprezie turystycznej zostanie rozwiązana we wskazanych przypadkach, organizator turystyki nie później niż w terminie 14 dni od dnia rozwiązania umowy o udział w imprezie turystycznej zwraca wpłaty dokonane przez podróżnego lub w jego imieniu. Oczywiście w takiej sytuacji podróżny nie jest zobowiązany do wniesienia opłaty za odstąpienie od umowy. Co więcej, może on żądać odszkodowania lub zadośćuczynienia za poniesione szkody lub krzywdy na zasadach określonych przez art. 50 ust. 2-8.

Podsumowując powyższe uwagi należy podkreślić, że zgodnie z obowiązującymi przepisami możliwości jednostronnego podwyższenia ceny przez organizatora turystyki są dość ograniczone. Podróżny jest w tym przypadku chroniony dość szeroko. Nie odradzam zupełnie dopłat za tego rodzaju gwarancje, ale zalecam robić to w sposób świadomy, aby zdawać sobie w większym stopniu sprawę z tego co tak na prawdę „kupujemy”. Nigdy nie będzie to zresztą wiedza pełna, w szczególności wiele zależy od tego, jakie umowy organizator ma z podwykonawcami (mogą one przewidywać, że ryzyko podwyższenia ceny we wskazanych okolicznościach ciąży na organizatorze lub na podwykonawcy). Ze swojego doświadczenia organizator często wie, jakie są realne możliwości wystąpienia okoliczności uzasadniających podwyższenie ceny. Czy taką informacją będzie chciał się podzielić, jeśli oferuje odpłatny produkt za „gwarancję niezmienności ceny”? Odpowiedź pozostawiam każdemu Czytelnikowi.

Piotr Cybula

Do Senatu trafił projekt ustawy o zmianie ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej. Ustawa ma na celu zapewnienie gminom nadmorskim znajdującym się w obszarze pasa nadbrzeżnego szerszego wpływu na sposób gospodarowania pasem technicznym, w obrębie którego znajdują się plaże. Projekt stwarza podstawę prawną do wykorzystywania przez gminę pasa technicznego znajdującego się w granicach tej gminy, dla celów rekreacyjnych, turystycznych, sportowych oraz kulturalnych, z zachowaniem wymogów bezpieczeństwa i ochrony środowiska.

Inicjatorem projektu jest szef nadzwyczajnej senackiej komisji ds. klimatu Stanisław Gawłowski.

Projekt dostępny jest na stronie Senatu (tutaj).

W związku z ostatnią sytuacją w Turcji pojawia się pytanie, czy osoby, które zawarły z organizatorami turystyki umowę o udział w imprezie turystycznej mogą od tej umowy odstąpić.

Generalnie jak w przypadku każdej umowy o imprezę turystyczną można od niej odstąpić. Kluczowa jest natomiast kwestia tego, czy zaistniałe okoliczności uprawniają podróżnego do bezkosztowego odstąpienia od umowy, a więc, czy może on od umowy odstąpić i żądać zwrotu całości dokonanej wpłaty.

Możliwość bezkosztowego odstąpienia od umowy przez podróżnego uregulowana została w art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie.

A zatem, aby udzielić odpowiedzi na wskazane pytanie, należy w przypadku każdej wycieczki indywidualnie ocenić, czy można mówić o wystąpieniu nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności i czy mają one znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Przy czym przez nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności należy rozumieć (art. 4 pkt 15):

sytuację pozostającą poza kontrolą strony powołującej się na taką sytuację, której skutków nie można było uniknąć, nawet gdyby podjęto wszelkie rozsądne działania.

W opublikowanym w czwartek (29.07) przez MSZ komunikacie czytamy:

Placówka w Ankarze oraz Konsulat Honorowy w Antalyi pozostają w stałym kontakcie z miejscowymi służbami i rezydentami biur turystycznych. Według informacji otrzymanych od lokalnych służb w tej chwili sytuacja jest pod kontrolą i nie ma bezpośredniego zagrożenia, jednak nie należy wykluczać ryzyka rozprzestrzeniania się ognia.

Już chociażby w świetle tego komunikatu trudno obecną sytuacji w Turcji traktować jako upoważniającą każdego podróżnego do bezkosztowego odstąpienia od umowy. Jak wyżej wspomniałem, w przypadku każdej wycieczki należy indywidualnie i obiektywnie ocenić, czy w jej przypadku zachodzą okoliczności wskazane w art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Jeśli zachodzą, to podróżny może od umowy odstąpić bezkosztowo, tj. za zwrotem wszystkich wpłaconych środków.

Jeżeli okoliczności wskazane we wspomnianym przepisie nie występują, to wówczas organizator jest uprawniony do pobrania opłaty za rezygnację. W praktyce oznacza to, że podróżny najczęściej nie uzyska wszystkich wpłaconych środków. Organizatorzy turystyki mają dwie możliwości określania tych opłat.

Po pierwsze, mogą zrobić to w sposób ryczałtowy – zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy „W umowie o udział w imprezie turystycznej może zostać wskazana opłata za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej w wysokości zależnej od tego, w jakim czasie przed rozpoczęciem imprezy turystycznej doszło do odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej, od spodziewanych oszczędności kosztów oraz spodziewanego dochodu z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych. Opłata podlega potrąceniu z wpłaty dokonanej przez podróżnego”. Tego rodzaju opłaty najczęściej są określane w ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych stosowanych przez organizatorów turystyki.

Po drugie, jeśli organizator nie określa takiej opłaty w sposób ryczałtowy, to wówczas zastosowanie znajduje art. 47 ust. 2 zd. 2 ustawy: „W przypadku nieokreślenia w umowie o udział w imprezie turystycznej opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej wysokość tej opłaty odpowiada cenie imprezy turystycznej pomniejszonej o zaoszczędzone koszty lub wpływy z tytułu alternatywnego wykorzystania danych usług turystycznych. Na żądanie podróżnego organizator turystyki uzasadnia wysokość opłat za odstąpienie od umowy o udział w imprezie turystycznej”.

Powyższej uwagi należy uzupełnić o dwie kwestie. Po pierwsze, między podróżnymi a organizatorami czasami występują spory odnośnie do wysokości pobieranej opłaty na wypadek rezygnacji. Czasami kończą się one na drodze sądowej. Po drugie, nie ma żadnych przeszkód, aby strony zgodnie ustaliły inny sposób postępowania w takich sytuacjach, jeśli nie będzie to kosztem praw podróżnego określonych w ustawie. Przykładowo strony mogą określić inny termin odbycia imprezy. Jeśli jednak podróżny nie jest uprawniony do bezszkodowej rezygnacji, to wówczas takie działanie zależy wyłącznie od dobrej woli organizatora turystyki. Jego decyzja w praktyce jest często uwarunkowania jego możliwościami, uzależnionymi np. ustaleniami z podwykonawcami (przewoźnikiem czy hotelarzem), jak również możliwością znalezienia na dane miejsce innej osoby (co akurat w przypadku najbliższych wyjazdów do Turcji może być utrudnione).

Podsumowując – w niektórych przypadkach, tj. jeśli występują okoliczności wskazane w art. 47 ust. 4 ustawy podróżny może bezkosztowo odstąpić od umowy. W pozostałych przypadkach organizator turystyki jest uprawniony do pobrania opłaty z tytułu rezygnacji. Strony mogą porozumieć się w inny sposób, o ile nie nastąpi to z naruszeniem praw podróżnego określonych wspomnianą ustawą.

Piotr Cybula

Jakie to błędy?

1. „Dr Andrzeja Dudy” – po „dr” brakuje kropki.
2. „Dr Józefa Kupnego” – j.w.
3. „Mgr Pawła Hreniaka” – po „mgr” brakuje kropki
4. „Mgr inż. Stanisława Dobrowolskiego” – j.w.
5. „Ks. prał. dr Ryszarda Staszaka” – po „dr” brakuje kropki.

Łącznie pięć błędów interpunkcyjnych w prostej wydawałoby się informacji. Czy ktoś to wcześniej poważnie przeczytał?

Minęło już pięć lat, więc może najwyższy czas aby to poprawić?

Piotr Cybula

P.S. Jan zauważył Piotr Gryszel w komentarzu do niniejszego wpisu na Facebooku, obok wspomnianej tablicy wisi druga z informacją, że Prezydenta tam jednak w ogóle nie było (informacja o tym jest też np. w tym wpisie: Prezydent Andrzej Duda nie pojawi się jednak na Ślęży).

W dzisiejszej Rzeczpospolitej ukazał się artykuł K. Wójcik pt. Pandemię widać także w skargach turystów (s. A 11). Artykuł zawiera również mój komentarz do tytułowego problemu.

Większość spraw, którymi obecnie się zajmuje dotyczy rozliczeń w przypadku nieodbycia się imprezy turystycznej lub prawa do bezkosztowej rezygnacji z imprezy ze względu na pandemię. Organizator uważa, że klient nie mógł zrezygnować, klient jest innego zdania i mamy spór.

Generalnie rzecz biorąc w sporach z organizatorami turystyki potrzebne są zmiany systemowe. Niewielu turystów po niesatysfakcjonującej reklamacji składa pozew w sądzie. Właściwy jest sąd ze względu na siedzibę organizatora. Np. turyści mieszkający w Gdańsku nie chcą składać pozwu w sądzie w Opolu. Chodzi nie tylko o koszty, ale też o organizację całego przedsięwzięcia (np. może pojawić się konieczność zeznawania w sądzie w Opolu). Z drugiej strony te osoby, które decydują się na skierowanie sprawy na drogę sądową jak wynika z mojej praktyki najczęściej wygrywają.

Trudno też szukać pomocy w UOKiK, który od kilku lat niemal nie wydaje decyzji w sprawach o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w branży turystycznej. Skarg do UOKiK może więc ubywać ze względu na bierność tego urzędu.

Wskazany artykuł jest dostępny również on line (obecnie w odpłatnym dostępie): Mniej skarg od turystów do UOKiK-u i Europejskiego Centrum Konsumenckiego.

Piotr Cybula