W pierwszej połowie 2022 r. szeroki rezonans społeczny wywołały informacje medialne o przestępstwach przeciwko wolności seksualnej popełnianych na pasażerkach przez kierowców taksówek „na aplikację”.
Do Biura RPO wpływają wnioski co do potrzeby podjęcia działań w celu, z jednej strony – zwiększenia bezpieczeństwa pasażerek, a z drugiej – zagwarantowania respektowania ich praw w zainicjowanych przez nie postępowaniach karnych.
We wnioskach podkreślano, że w przypadku pierwszego z takich zdarzeń, upublicznionego w lutym 2022 r., sprawca wskazany przez pokrzywdzoną jeszcze kilka miesięcy po tym przebywał na wolności i stanowił zagrożenie dla innych kobiet. Zwrócono także uwagę na niepokojącą skalę problemu dotyczącego kilkudziesięciu pokrzywdzonych w stosunkowo krótkim czasie.
Rzecznik uznaje za szczególne niepokojące liczne sygnały od pokrzywdzonych dotyczące niewłaściwego i lekceważącego traktowania ich przez funkcjonariuszy podczas zgłaszania przez nie tych przestępstw. Przytacza przykład kobiety, której wręcz sugerowano, że jest współwinna temu, co się stało.
Marcin Wiącek prosi komendanta głównego policji gen. insp. Jarosława Szymczyka o zbadanie prawidłowości reakcji funkcjonariuszy na zgłoszenia takich przestępstw oraz o poinformowanie o ustaleniach i ewentualnie podjętych działaniach.
Prokuratora Krajowego pyta zaś o liczbę i o stan postępowań przygotowawczych dotyczących przestępstw przeciwko wolności seksualnej na pasażerkach taksówek (lub przestępstw podobnych) prowadzonych w 2022 r.
Prosi ponadto o zbadanie tych spraw w trybie zwierzchniego nadzoru służbowego ze szczególnym uwzględnieniem, czy prawa pokrzywdzonych są należycie respektowane, także pod kątem sprawności i terminowości wykonywanych czynności – oraz o poinformowanie o wynikach tej analizy.
W związku z głośnym i tragicznym wypadkiem w Chorwacji wystąpiłem do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
W związku z pomocą udzielana przez nasze państwo poszkodowanym turystom w wypadku autokaru w Chorwacji w dniu 6 sierpnia 2022 r., zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie następujących informacji: 1) jakiego rodzaju pomoc została udzielona; 2) jaki jest koszt tej pomocy; 3) na jakiej podstawie prawnej pomoc ta została udzielona; 4) czy na tego rodzaju pomoc mogą liczyć również inne osoby w przyszłości, w przypadku wypadków za granicą.
Niedawno otrzymałem w tej sprawie odpowiedź:
wypadek polskiego autokaru w Chorwacji miał miejsce w dniu 6 sierpnia 2022 r. Jednocześnie wyjaśniam, że zgodnie z właściwością miejscową, natychmiastową niezbędną pomoc poszkodowanym zapewniła strona chorwacka.
Ze względu na skalę zdarzenia dotyczącą polskich obywateli, dużą liczba ofiar i poszkodowanych, w dniu wypadku – na polecenie Premiera Matusza Morawieckiego – do Chorwacji udała się delegacja kierowana przez Ministra Zdrowia Pana Adama Niedzielskiego. W skład tej delegacji weszli m.in. przedstawiciele Zespołu Pomocy Humanitarno-Medycznej (ZPHM) obsługiwanego przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, i w tym zakresie KPRM poniżej przedstawia następujące informacje.
Przedstawiciele ZPHM na miejscu zapoznali się stanem zdrowia osób poszkodowanych, przeprowadzając badania pacjentów i konsultując z chorwackimi lekarzami prowadzącymi rokowania, co do stanu zdrowia i możliwości transportu pacjentów do Polski. Tego dnia podjęto decyzję o transporcie 4 poszkodowanych do Polski.
W dniu 10 sierpnia br. po konsultacjach ze stroną chorwacką odbył się lot specjalny w celu przewiezienia do Polski 10 rannych. Przelot wojskowym samolotem CASA, o którym mowa we wskazanym przez Pana linku został zrealizowany na podstawie przepisów art. 12 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o Zespole Pomocy Humanitarno-Medycznej w ramach limitu nalotu przysługującemu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. W omawianym przypadku koszty związane z transportem rannych do Polski pokrywa ubezpieczyciel wycieczki.
Przedstawiciele ZPHM zostali skierowani do działań ratunkowo-ewakuacyjnych decyzją Premiera Mateusza Morawieckiego, na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o Zespole Pomocy Humanitarno-Medycznej.
Zgodnie ustawą o Zespole Humanitarno-Medycznym, zadaniem Zespołu jest m.in. prowadzenie akcji ratunkowo-ewakuacyjnych obywateli RP będących ofiarami wypadków i innych zdarzeń nagłych, w tym akcje transportowo-medyczne związane z zapewnieniem przewozu z terytorium innego państwa.
Ponieważ nie uzyskałem odpowiedzi na wszystkie postawione pytania, dzisiaj wystąpiłem o przesłanie informacji uzupełniającej. C.d.n.
20 września br. (wtorek) o godzinie 11:30 Rzecznik Finansowy zaprasza na bezpłatne webinarium pt. „Likwidacja szkód z ubezpieczeń podróży – najczęstsze problemy”.
Podczas webinarium ekspert RF Marek Kurowski – główny specjalista w Wydziale Klienta Rynku Ubezpieczeniowo-Emerytalnego – omówi na podstawie wniosków o interwencję Rzecznika Finansowego najczęstsze problemy pojawiające się podczas likwidacji szkód z tytułu ubezpieczenia kosztów leczenia, rezygnacji z podróży, utraty bagażu, NNW czy opóźnienia lotów.
W dniach 6-8 grudnia 2022 r. odbędzie się w Łodzi X Gremium Ekspertów Turystyki. W tym roku będzie pod hasłem „Przyszłość turystyki – turystyka przyszłości”. Więcej informacji o wydarzeniu na stronie organizatora: www.gremium.forumturystyki.pl
15 września 2022 r.Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów organizuje webinar dla konsumentów pt. „Turysta mądry po szkodzie„. Szczegóły poniżej. Link do wydarzenia: https://www.infoliniakonsumencka.pl/live/?
W związku z pandemią Covid-19 niektórzy organizatorzy turystyki proponowali podróżnym za niezrealizowane imprezy turystyczne vouchery, które miały charakter terminowy. Podróżni mogli je wykorzystać w określonym czasie. Nie wszyscy zdążyli. W takich sytuacjach niektórzy organizatorzy turystyki stali na stanowisku, że wpłacone środki „przepadają”.
Już w maju poprzedniego roku zwracałem uwagę, że więcej argumentów przemawia za tym, że organizatorzy turystyki środki takie powinni jednak zwrócić klientowi. W opublikowanym w „Rzeczpospolitej” artykule red. Katarzyny Wójcik pt. Biura podróży – turyści nie wiedzą czy mogą rezygnować z voucherów zamieszczony został mój następujący komentarz:
W związku z pandemią część podróżnych mogła odstąpić od umowy za pełnym zwrotem wpłaconej organizatorowi turystyki ceny. Niektóre osoby zdecydowały się jednak na akceptację voucherów. Z obowiązujących przepisów nie wynika jednak wyraźnie, co się dzieje, jeśli taki voucher w przewidzianym czasie nie został wykorzystany.
Można twierdzić, że środki „przepadają”. Podróżny ich nie odzyska, chociaż wcześniej mógł domagać się zwrotu i to w sytuacji, gdy wybór vouchera często podyktowany był chęcią pomocy będącym w trudnej sytuacji organizatorom turystyki. W sumie więc rzecz nie jest taka oczywista, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Więcej argumentów zdaje się przemawiać za tym, że podróżni powinni otrzymać od organizatorów zwrot wpłaconych środków.
(…) Biuro Podróży ITAKA, które reprezentuję, stało na stanowisko, że voucher niewykorzystany w okresie ważności, ulega przepadkowi i nie ma możliwości zamiany go na gotówkę. Trudno było zajmować inne stanowisko, skoro wynikało to z samej ustawy. Tu nadmienię, że takie sytuacje były incydentalne i staraliśmy się rozwiązywać je z korzyścią dla klientów.
Dzisiaj pojawiła się informacja o podejmowanych w tej sprawie działaniach UOKiK. Wynika z niej, że również UOKiK stanął na stanowisku, że podróżni w takiej sytuacji powinni otrzymać zwrot środków za niewykorzystane vouchery („bony turystyczne”). Jedyne czego można żałować to to, że informacja o tym pojawiła się tak późno – problem ten pojawił się już ponad rok temu.
W opublikowanym komunikacie na swojej stronie internetowej UOKiK wskazał, że:
Działania Prezesa UOKiK objęły dziesięć biur podróży: Best Reisen Group, Coral Travel Poland, Ecco Holiday, Exim, Grecos Holiday, Konsorcjum Polskich Biur Podróży Trade&Travel Company, L.T.M. Luxury Travel Management, Nowa Itaka, Orient Travel, Rainbow Tours, TOP Touristik, TUI Poland, a także przedsiębiorców współpracujących z tymi spółkami. W ramach postępowań wyjaśniających oraz wystąpień udało się bez konieczności podejmowania sformalizowanych działań administracyjnych zmienić praktyki biur podróży. W przypadku działań Orient Travel Urząd ustalił, że nie przekazywali konsumentom voucherów uregulowanych w ustawie covidowej, natomiast L.T.M. Luxury Travel Managemet wydało tylko kilka na wyraźne życzenie klientów, bez dodatkowych warunków odnośnie ich realizacji.
– Przeanalizowaliśmy warunki umów, regulaminy oraz wytyczne stosowane przez biura podróży. Sprawdziliśmy jak informowały konsumentów, a także jak w praktyce realizowały wydane podczas epidemii COVID-19 vouchery. Wezwaliśmy dziesięciu z dwunastu badanych przedsiębiorców do zaniechania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i usunięcia skutków ich stosowania. Dzięki otwartej postawie przedsiębiorców udało się usunąć niezgodne z prawem postanowienia. Konsumenci mają prawo otrzymać zwrot środków finansowych za niewykorzystany voucher turystyczny – wyjaśnia Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Badane biura podróży uznały zastrzeżenia Prezesa UOKIK i dobrowolnie usunęły zapisy wprowadzające konsumentów w błąd oraz niedozwolone postanowienia wzorów umów. Spółki zobowiązały się także do zwrotu niewykorzystanych wartości voucherów po upływie terminu ważności lub w każdym czasie na życzenie klienta.
W przypadku wątpliwości natury prawnej zachęcamy do korzystania z darmowych porad konsumenckich świadczonych przez miejskich i powiatowych rzeczników konsumentów.
Stanowisko UOKiK jest więc w tej sprawie jasne – w przypadku niewykorzystanego vouchera w takich sytuacjach podróżny powinien otrzymać zwrot wpłaconej organizatorowi kwoty. Jeśli podróżni nie otrzymali takich zwrotów, moim zdaniem co do zasady mogą o to wystąpić.
Tak wygląda opis jednodniowej wycieczki po Kijowie proponowanej przez „Visit Ukraine”:
This tour is ideal for guests visiting Kyiv for the first time. In just one day, you can fully understand this city – see all the most famous places, as well as hidden atmospheric courtyards that tourists do not know about. We will drink coffee in the old part of the city, admiring the architecture of the 19th century, visit ancient cathedrals, admire the picturesque views of Kyiv from above, enjoy incredibly delicious local food, shop at the market with products of Ukrainian craftsmen, learn the background of traditions.
Since the beginning of the war, the capital of the country has been the main target of the Russian invaders, which they planned to capture in 3 days. Even without resorting to a terrible journey through the once destroyed puppet satellite cities of Kyiv and villages, after traveling through its streets you understand what an inexpressible misfortune befell our land. It is useless to list the areas in which residential buildings, commercial real estate and infrastructure facilities, schools, kindergartens were destroyed by missiles: these consequences were visible everywhere. You can see the results of the shelling of the shopping center in the Podolsky district, damage to the Holocaust Memorial Center „Babi Yar” and the TV tower near the metro station „Dorohozhychi”, the mutilated facade of the theater „Kyiv Malaya Opera” on Degtyarevskaya. In addition, as a result of the bombardment of the city by the invaders, they also ended up in the radioactive waste disposal site of the Kyiv branch of the Radon Association. In Kyiv, the city authorities and volunteers urgently resorted to the protection of sculptures and monuments, architectural structures of great historical and cultural significance for the planet as a whole. In particular, protective structures were erected around the monuments to St. Vladimir on the slopes of the Dnieper, Bohdan Khmelnitsky, Petro Sahaydachny, Taras Shevchenko and Mikhail Grushevsky (near the University). The Samson Fountain, the sculptural composition on Mikhailovskaya Square (Princess Olga, Andrew the First-Called and the educators Cyril and Methodius), the monument to Dante Alighieri and the monument and column of Magdeburg Law were protected with sandbags. And you will not see the stained-glass windows of the Funicular, famous for their beauty – they are covered with shields. Also, the construction of roadblocks and defensive fortifications, especially on the outskirts of the city, has become a familiar feature of the capital’s landscape: concrete blocks, sandbags and anti-tank hedgehogs.
Opisy innych propozycji na tej stronie dostępne są: tutaj. Generalnie na świecie władze odradzają podróży do Ukrainy. Przykładowo polski MSZ informuje:
W związku z działaniami zbrojnymi na Ukrainie MSZ odradza wszelkie podróże na Ukrainę. Obywatele polscy, którzy przebywają na Ukrainie, powinni natychmiast opuścić jej terytorium.
O wycieczkach turystycznych w Ukrainie organizowanych w obecnym czasie wojny zrobiło się głośno za sprawą artykułu: This travel company wants tourists to visit Ukraine right now. Bardzo krytycznie w tej sprawie wypowiedział się prof. Ernst Führich, który stwierdził, że organizacja takich wyjazdów jest niemoralna.
Od kilku dni za sprawą artykułu pt. Zrzut ścieków w pobliżu Hotelu Arłamów głośno jest o sprawie Hotelu Arłamów. Choć artykuł ukazał się 11 sierpnia 2022 r., do dnia dzisiejszego nie ma w tej sprawie oficjalnego upublicznionego stanowiska tego hotelu. Przypomnę, że przedsiębiorca prowadzący ten obiekt w przekazywanych informacjach podkreśla jego proekologiczne rozwiązania.
„W dniu 10.05.2022 r. przeprowadzono na terenie Hotelu Arłamów S.A, Arłamów 1, 38-700 Ustrzyki Dolne, przegląd pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu. W trakcie przeglądu ustalono m.in. niezgodność zapisów ww. pozwolenia wodnoprawnego ze stanem rzeczywistym w zakresie schematu oczyszczania ścieków bytowych wprowadzanych do potoku bez nazwy, jak również przeprowadzono wizję w terenie wylotu odprowadzanych ścieków. W obrębie ww. wylotu nie zlokalizowano innych źródeł zanieczyszczenia. W chwili obecnej w przemyskim Zarządzie Zlewni procedowanie jest postępowanie w zakresie zmiany pozwolenia wodnoprawnego.
W związku z obawą, że podczas dużego obłożenia hotelu klientami oczyszczalnia może nie funkcjonować prawidłowo, pracownicy Zarządu Zlewni w Przemyślu i Nadzoru Wodnego przeprowadzili w niedzielę 14.08.2022 wizję terenową. Potwierdzono odprowadzanie ścieków, których parametry najprawdopodobniej nie odpowiadają określonym w pozwoleniu wodno prawnym. Aby to jednoznacznie stwierdzić na miejsce został wezwany WIOŚ i pobrał próbki wody z potoku powyżej i poniżej wylotu z oczyszczalni. Wyniki będą znane w ciągu najbliższych kilku dni. Równocześnie o sytuacji powiadomiono WCZK. Administrator hotelu został zobligowany do natychmiastowego odcięcia wylotu i zapewnienia alternatywnego odbioru ścieków np. przy użyciu wozów asenizacyjnych. Dodatkowo koryto cieku wodnego ma zostać oczyszczone z pozostałości osadów.
W dniu 15 sierpnia, celem potwierdzenia realizacji w/w wskazań, pracownicy PGW WP wspólnie z WIOŚ dokonali ponownej wizji terenowej. Odpływ został ograniczony, a ścieki z oczyszczalni odbierane są wozem asenizacyjnym i na bieżąco wywożone do innej oczyszczalni. Ponadto administracja hotelu wynajęła cysternę, którą dowodzi czystą wodę. Wodą tą płukany jest odpływ z oczyszczalni.
Ma to ma celu realizację nałożonego w dniu wczorajszym obowiązku oczyszczenia koryta z pozostałych osadów ściekowych. Niezwłocznie zostaną podjęte kolejne niezbędne czynności formalno prawne”.
Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w związku z niedawnym wypadkiem autokaru w Chorwacji opublikował komunikat dotyczący skierowania sprawy do organów ścigania. W komunikacie tym znajduje się również takie stwierdzenie:
(…) podmiot, który nie widnieje w rejestrze działa niezgodnie z przepisami prawa oraz nie podlega planowym kontrolom organizatorów turystyki, które dają gwarancję jakości oferowanych usług.
Z powyższym twierdzeniem w żaden sposób nie można się zgodzić. Kontrole prowadzone przez marszałków województw mają bardzo precyzyjnie, a jednocześnie wąsko ujęty zakres. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych:
Minister właściwy do spraw turystyki oraz marszałek województwa są upoważnieni do kontroli prowadzonej przez przedsiębiorcę turystycznego działalności, w zakresie:
1) zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 24 ust. 2;
2) zgodności wykonywanej działalności z uzyskanym wpisem do rejestru;
3) przestrzegania warunków wykonywania działalności określonych ustawą, w szczególności w zakresie wysokości zabezpieczenia finansowego oraz wnoszenia składek na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny;
4) zgodności wykonywanej działalności z zawartymi umowami agencyjnymi;
5) przestrzegania wobec podróżnych obowiązków informacyjnych, o których mowa w rozdziale 6.
Większość sporów między organizatorami podróżnych a podróżnymi dotyczy takich kwestii jak: standard hotelu, opóźnienia w przewozie, brak w programie wycieczek, itp., itd. Spory te mają charakter cywilnoprawny. W tym zakresie w zasadzie kontrole prowadzone przez marszałków województw nie mają żadnego znaczenia i tym bardziej nie mogą stanowić „gwarancji jakości wykonywanych usług”.
Patrząc na to szerzej, to nie jest tak, że mamy „dobre” biura podróży, działające w pełni „legalnie” i „złe” podmioty działające w szarej strefie. Wpis do rejestru organizatorów turystyki nie daje żadnej „gwarancji”, że organizator np. nie próbuje bezpodstawnie uchylić się od odpowiedzialności odszkodowawczej, np. związanej z odpowiedzialnością za podwykonawców. Zgodnie z art. 48 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych: „Organizator turystyki ponosi odpowiedzialność za wykonanie usług turystycznych objętych umową o udział w imprezie turystycznej, bez względu na to, czy usługi te mają być wykonane przez organizatora turystyki, czy przez innych dostawców usług turystycznych? A jak często w praktyce spotykamy się z twierdzeniami organizatorów turystyki, że jeśli chodzi o sprawy przelotu, to reklamacje powinny być kierowane do przewoźników a nie do organizatorów turystyki?
Podsumowując: wpis do rejestru organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych wbrew twierdzeniu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego nie daje żadnej „gwarancji jakości”. To nieporozumienie w świetle w.w. ustawy, jak i praktyki organizatorów turystyki.
PRAWO TURYSTYCZNE 