Nowy system zabezpieczenia przed wakacjami?

Na stronie internetowej Ministerstwa Sportu i Turystyki pojawiła się kolejna zapowiedź w sprawie turystycznego funduszu gwarancyjnego:

Dawid Lasek poinformował, że na finiszu jest nowelizacja ustawy o usługach turystycznych. Przewiduje utworzenie drugiego filaru zabezpieczeń dla polskich turystów wyjeżdżających za granicę w postaci turystycznego funduszu gwarancyjnego. Rząd chce by ta ustawa weszła w życie jeszcze przed wakacjami.

Czy system ten obejmie już klientów, którzy wcześniej zawarli z biurami podróży umowy?

Informacja o szczególnych zagrożeniach powinna być na piśmie

Na jednym z portali internetowych przeczytałem dzisiaj, że z ustawy o usługach turystycznych nie wynika obowiązek udzielania informacji o „szczególnych zagrożeniach” w formie pisemnej.  Chodzi o obowiązek wskazany w art. 13 ust. 2 ustawy o usługach turystycznych:

Organizator turystyki jest obowiązany poinformować klienta o szczególnych zagrożeniach życia i zdrowia na odwiedzanych obszarach oraz o możliwości ubezpieczenia z tym związanego. Dotyczy to także zagrożeń powstałych po zawarciu umowy.

Wydaje się jednak, że przy tym stwierdzeniu pominięty został art. 13 ust. 3 a, który przewiduje, iż „Informacje, o których mowa w ust. 1-3” (a więc także powyższej informacji) na piśmie.

Kiedy ruszą prace nad implementacją nowej dyrektywy turystycznej?

Podobno w Niemczech kończą się już prace nad implementacją nowej dyrektywy turystycznej. Prof. Ernst Führich zapytał mnie dzisiaj „a jak Warszawa”? I kolejny raz naszła mnie refleksja, że w Polsce prace nad implementacją nowej dyrektywy chyba na dobre jeszcze się nie zaczęły. A przynajmniej o nich nie słyszałem.

Wdrożyć tę dyrektywę nie będzie łatwo. Przyjęcie przepisów to dopiero pewien etap. W szczególności przedsiębiorcy powinni mieć odpowiedni czas na zapoznanie się z nimi i dostosowanie swojej praktyki. Czy na to wszystko wystarczy czasu?

Sytuacje, gdy Polska opóźnia się z wdrożeniem dyrektyw unijnych, nie należą do rzadkości. Oby w tym przypadku tak nie było. Powinniśmy wyciągać wnioski z popełnianych błędów.

 

50 wygrana sprawa przeciwko Skarbowi Państwa w związku z niewypłacalnością biura podróży

Wczoraj przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia zakończyła się kolejna sprawa, w której jako pełnomocnik reprezentuję klientów niewypłacalnych biur podróży w sprawach o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa. Jest to już pięćdziesiąta sprawa, która zakończyła się korzystnym wyrokiem (nie licząc wyroku Sądu Okręgowego, o którym wspominam poniżej). Sąd nałożył na Skarb Państwa obowiązek zapłaty klientowi biura podróży odszkodowania w wysokości prawie 8 tys. zł, zobowiązując jednocześnie do pokrycia kosztów procesu.

Sprawy te związane są z przypadkami niewypłacalności biur podróży z lat 2012-1013. Szczególny mechanizm ochrony klientów biur podróży na wypadek niewypłacalności biur został przewidziany w art. 7 dyrektywy 90/314 w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek.

Jak pisałem wielokrotnie w tym miejscu, nasze Państwo nie zapewniło klientom niewypłacalnych biur podróży ochrony na poziomie wymaganym przez prawo unijne. Wielokrotnie zdarzało się, że klienci nie otrzymywali pełnego zwrotu przedpłat. Zdarzały się przypadki, gdy środków na te zwroty w ogóle nie było, ponieważ środki z gwarancji zostały w całości skonsumowane na transport klientów do kraju, którzy już wyjechali.

W listopadzie 2014 r. w sprawie przeze mnie prowadzonej Sąd Okręgowy w Warszawie wydał precedensowy wyrok, w którym zobowiązał Skarb Państwa do zapłaty poszkodowanemu klientowi pełnej kwoty nieotrzymanego przez niego zwrotu ceny z zabezpieczenia finansowego organizatora turystyki. Kolejne 50. spraw (znaczna większość) zakończyło się korzystnie przed Sądem Rejonowym. Wyroki te nie są prawomocne. Strona pozwana konsekwentnie w sprawach tych wnosi apelacje.

Korzystne wyroki dotyczyły niewypłacalności następujących biur podróży: Sky Club, Aquamaris, OK Travel Services, Oriac (Summerelse), Blue Rays, Alba Tour oraz Selectours&Telemac.

Piotr Cybula

Dwa referaty na Kongresie Turystyki Polskiej

Na zaplanowanym w Świdnicy w dniach 12 – 14 października 2016 r. Kongresie Turystyki Polskiej będę miał przyjemność wygłosić dwa referaty.
Pierwszy, pt. Czy konsument powinien odpowiadać za własne działania – jak jest uzasadniona granica prawnej ochrony jego interesów.

Drugi, pt. Zadania samorządu terytorialnego w świetle ustawy o usługach turystycznych – stan obecny i pytanie o przyszłość.

Pełny program Kongresu dostępny jest tutaj.

Pytanie prawne do Sądu Najwyższego w związku z gwarancją na wypadek niewypłacalności organizatora turystyki

Na stronie internetowej Sądu Najwyższego pojawiła się informacja o następującym pytaniu prawnym skierowanym do tego sądu:

Czy klient niewypłacalnego biura podróży może samodzielnie dochodzić w sporze z ubezpieczycielem zobowiązanym z tytułu umowy gwarancji ubezpieczeniowej „turystycznej” zawartej według wymagań załącznika Nr 2 do Rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 21 kwietnia 2011 r. w sprawie wzorów formularzy umowy gwarancji bankowej, umowy gwarancji ubezpieczeniowej oraz umowy ubezpieczenia na rzecz klientów, wymaganych w związku z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych (Dz.U. z 2011 r. Nr 88 poz. 499) zwrotu wpłat wniesionych tytułem zapłaty za imprezę turystyczną, w wypadku gdy z przyczyn dotyczących organizatora turystyki lub pośrednika turystycznego oraz osób, które działają w ich imieniu impreza turystyczna nie zostanie zrealizowana, czy też wyłączna czynna legitymacja na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2014 r. poz. 196 j.t.) przysługuje marszałkowi województwa?

Sprawa jest prowadzona pod sygnaturą III CZP 18/16.

Kolejki AD 2016

PKP Przewozy Regionalne, próba zakupu biletu przez internet kończy się otrzymaniem takiego komunikatu:

Operator systemu biletowego przeprasza i informuje, że z uwagi na dużą ilość kupujących konieczne jest oczekiwanie na zwolnienie miejsca w systemie.

„Sąd zapewnia ręczniki”

Pokoje są dwuosobowe (łoże małżeńskie, jedna kołdra). (…). Sąd zapewnia ręczniki. Z uwagi na trwający w Sądzie remont nie ma obecnie możliwości oglądania telewizji.

Źródło: ZARZĄDZENIE NR 41/2014-Adm. Dyrektora Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie: ustalenia zasad korzystania z pokoi gościnnych Sądu Rejonowego w Sopocie

Komisja Europejska: Gmina Zabierzów nie jest uprawniona do złożenia skargi dotyczącej zarzutu nielegalnej pomocy państwa lotnisku w Balicach

Na początku ubiegłego roku w mediach szeroko komentowana była wystosowana przez Gminę Zabierzów skarga do Komisji Europejskiej. Gmina złożyła taką skargę jako pierwsza w kraju. Zarzut dotyczył „nielegalnej pomocy publicznej” udzielanej – jak twierdziła gmina – przez nasze państwo lotnisku w Balicach. Ta nielegalna pomoc publiczna miała polegać na zwolnieniu przez państwo lotniska od płacenia podatku od nieruchomości.

Jak przekonywał prawnik gminy Polska miała obowiązek zgłoszenia do Brukseli zwolnienia od płacenia podatku do lipca 2007 roku, ten wymóg nie został spełniony, dlatego podatek gminie się należy.  Straty z tego tytułu Gmina Zabierzów szacuje na kilka milionów złotych rocznie, a z okresu siedmiu lat sprzed złożenia skargi nawet około 50 mln zł.

Wójt gminy Elżbieta Burtan przekonywała, że gmina uznała, że pomoc jest nielegalna, bo nie została zatwierdzona przez Komisję. W przypadku podzielenia tego stanowiska gmina liczyła na odszkodowanie.

Próbując odszukać informacje na temat tej skargi w mediach, można byłoby pomyśleć, że Komisja tę skargę dalej rozpatruje. Tak jednak nie jest. Komisja wysłała do gminy pismo z 29 lipca 2015 r. w którym wskazała, że Gmina Zabierzów nie jest uprawniona do złożenia takiej skargi. Informacja ta jak na razie nie przedostała się szerzej do mediów. Mając na uwadze precedensowy charakter sprawy warto do sprawy powrócić i wskazać jakie argumenty skłoniły Komisję do podjęcia takiej decyzji.

Po pierwsze, Komisja zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 659/1999 formalne skargi mogą składać jedynie zainteresowane strony. Zgodnie z orzecznictwem w celu wykazania takiego statusu konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku konkurencyjnego między beneficjentem a podmiotem wnoszącym skargę. Interesy te muszą być wyrażone w sposób bezpośredni i indywidualny.

Po drugie, w ocenie Komisji Gmina Zabierzów w swojej skardze nie wykazała, że nie istnieje taki konkurencyjny związek między Gminą Zabierzów a beneficjentami rzekomej pomocy państwa. Gmina nie wykazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie objętym skargą. Natomiast przedmiotowe zwolnienie z podatków m charakter ogólnokrajowy i nie dotyczy konkretnie/indywidualnie Gminy Zabierzów.

Po trzecie, w tych okolicznościach Komisja uznała, że gmina nie kwalifikuje się w tym przypadku jako zainteresowana strona i w konsekwencji skargi gminy nie można traktować jako formalnej skargi w rozumieniu art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 659/1999.

Piotr Cybula

Sprawę skargi przedstawiono m.in. w następujących artykułach i audycjach:
Gość Niedzielny – Zabierzów pisze do Brukseli

Prof. M. Nesterowicz o wyroku zasądzającym odskodowanie od Skarbu Państwa w związku z niewypłacalnością organizatora turystyki

W 5. wydaniu podręcznika prof. Mirosława Nesterowicza pt. Prawo turystyczne (Wolters Kluwer, Warszawa 2016) pojawiła się informacja o wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wydanym w sprawie w której miałem przyjemność reprezentować powoda.

Prof. Nesterowicz wskazuje (s. 29), że:

Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r. (V Ca 594/14, niepubl.) uznał, że właściwa implementacja art. 7 dyrektywy [90/314] powinna zapewniać, na wypadek niewypłacalności organizatora podróży (wycieczek), dostateczne zabezpieczenie umożliwiające nie tylko pokrycie kosztów sprowadzenia do kraju konsumenta, lecz także zwrot nadpłaconych pieniędzy (w tym także tym osobom, które w ogóle z kraju nie wyjechały). W braku prawidłowej sumy gwarancyjnej zapewniającej odpowiednią ochronę prawną turystów odpowiedzialność wobec osób, które doznały szkody, ponosi Minister Finansów (Skarb Państwa) na podstawie art. 417 (1) part. 1 k.c. ze względu na nieprawidłowo wdrożoną do prawa polskiego dyrektywę. W danej sprawie Sąd zasądził na rzecz powodów kwotę 5478, której nie otrzymali z gwarancji biura.

Warto jednak dodać, że:

  1. wyrok ten został wydany 28 listopada 2014 r. (a nie 18 listopada 2014 r.);
  2. w sprawach tego rodzaju obecnie najczęściej zapadają wyroki wobec Skarbu Państwa – Ministra Finansów i Ministra Sportu i Turystyki; mimo wydania wskazanego wyżej wyroku później ukształtowała się dominująca praktyka uznawania, że organem właściwym do reprezentowania Skarbu Państwa jest nie tylko Minister Finansów, ale także Minister Sportu i Turystyki.