Tag Archives: ochrona konsumenta

Projekt nowelizacji ustawy o usługach turystycznych – reforma zabezpieczenia finansowego organizatorów turystyki

Na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji 1 marca 2016 r. pojawił się projekt nowelizacji ustawy o usługach turystycznych wraz z uzasadnieniem.

Głównym celem projektu jest wprowadzenie II filara w zakresie zabezpieczenia klientów na wypadek niewypłacalności organizatorów turystyki. Ma to być Turystyczny Fundusz Gwarancyjny w ramach Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Projekt dostępny jest: tutaj.

„Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa członkowskiego UE za nieprawidłową implementację dyrektywy konsumenckiej a art. 417 (1) k.c.” – referat na konferencji „Współczesne wyzwania prawa konsumenckiego”

W dniach 15-17 września b.r. będę miał przyjemność uczestniczyć w konferencji pt. Współczesne wyzwania prawa konsumenckiego. Konferencja ta organizowana jest przez Katedrę Prawa Cywilnego i Gospodarczego Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie w ramach cyklicznych zjazdów katedr prawa uczelni ekonomicznych.

W programie konferencji uwzględniony został także mój referat pt. Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa członkowskiego UE za nieprawidłową implementację dyrektywy  konsumenckiej a art. 417 (1) k.c. Problem stanowiący przedmiot tego referatu pojawia się m.in. w sprawach odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa w związku z niezapewnieniem polskim konsumentom standardu ochrony na wypadek niewypłacalności biur podróży wymaganego przez Unię Europejską. Pełnomocnicy Skarbu  Państwa Ministra Finansów i Ministra Sportu i Turystyki w tego rodzaju postępowaniach konsekwentnie twierdzą, że nie jest możliwe zasądzenie odszkodowania od Skarbu Państwa bez uprzedniego uzyskania tzw. prejudykatu, tj. stwierdzenia w innym postępowaniu, że polskie przepisy w tym zakresie są niezgodne z prawem unijnym.

Na konferencji tej przedstawione zostaną co najmniej trzy referaty, które powinny zainteresować każdego zainteresowanego problemami prawa turystycznego:

1) Dr K. Marak, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu,
Harmonizacja maksymalna projektowanej dyrektywy turystycznej i możliwe odstępstwa od tak wyznaczonego poziomu harmonizacji
2) Dr hab. J. Gospodarek, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie,
Status prawny pasażera jako konsumenta w świetle prawa UE i polskiego
3) Dr D. Ambrożuk, Uniwersytet Szczeciński, Rola regulaminów przy przewozie osób

Decyzja Prezesa UOKiK w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez biuro podróży Nowa Itaka (kara w wysokości 2 747 931 zł)

Wyłączanie odpowiedzialności za kilkunastogodzinne opóźnienia wylotów i brak zwrotów pieniędzy za niewykorzystany program — to niektóre z zakwestionowanych przez Prezes UOKiK postanowień stosowanych przez spółkę Nowa Itaka. Urząd nakazał zaniechanie stosowania zakwestionowanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i nałożył na spółkę karę w wysokości ponad 2,7 mln zł 

[Warszawa, 13 czerwca 2011 r.] Opolska spółka Nowa Itaka organizuje imprezy turystyczne za pośrednictwem oddziałów na terenie całego kraju pod marką Itaka. W wyniku przeprowadzonej przez Urząd kontroli stwierdzono, że organizator nie podawał rzetelnych i pełnych informacji, m.in. na temat zgłaszania nieprawidłowości podczas trwania imprezy turystycznej. Ponadto w stosowanych wzorcach umownych znalazło się m.in. sześć postanowień wpisanych do rejestru klauzul niedozwolonych.

Wątpliwości Prezes UOKiK wzbudziło m.in. postanowienie zgodnie, z którym konsument nie miał prawa domagać się rekompensaty za opóźnienia rozpoczęcia imprezy turystycznej, które były krótsze niż 12 godzin. Tymczasem zgodnie z prawem każde opóźnienie wiąże się z wykonaniem umowy w sposób nienależyty, co dla klienta może oznaczać prawo do ubiegania się o stosowną rekompensatę. Biuro podróży ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy i nie może jej wyłączyć na podstawie postanowień w niej zawartych. Wyjątek stanowią sytuacje spowodowane: działaniem lub zaniechaniem samego klienta, niemożliwym do przewidzenia działaniem osoby trzeciej albo siłą wyższą. Wielkość rekompensaty za opóźnienia związane z rozpoczęciem imprezy turystycznej jest każdorazowo określana przez strony umowy.

Wśród stosowanych przez opolską spółkę praktyk, które zakwestionowała Prezes Urzędu znalazło się także zastrzeganie, że biuro podróży nie zwraca ceny niewykorzystanych przez klienta elementów programu imprezy np. wycieczek. Oznaczało to, że w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie zrealizował części umowy, oszczędzając w ten sposób wpłaconą przez klienta kwotę, ten ostatni nie miał możliwości dochodzenia zwrotu należnych mu pieniędzy za niezrealizowaną część usługi. Cena imprezy turystycznej jest wynikiem zsumowania opłat za poszczególne świadczenia realizowane na rzecz klienta. Zgodnie z prawem, gdy jedno lub kilka z tych świadczeń nie zostaną zrealizowane lub zostaną zrealizowane tylko częściowo, konsument może domagać się rekompensaty od organizatora imprezy turystycznej.

Za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Prezes UOKiK nałożyła na przedsiębiorcę karę w łącznej wysokości 2 747 931 zł. Decyzja nie jest prawomocna, przedsiębiorcy przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Źródło: komunikat prasowy UOKiK

Decyzja dostępna jest tutaj.

UOKiK zakwestionował praktykę niepodawania na stronie internetowej informacji identyfikujących przedsiębiorcę

Brak na stronie internetowej m.in. informacji identyfikujących sprzedającego bilety – to praktyka zakwestionowana przez Prezes UOKiK. Opolski przedsiębiorca zmienił swoją praktykę.

Prowadzi on internetową sprzedaż biletów na wydarzenia kulturalne i rozrywkowe, odbywające się w Polsce i zagranicą. Wątpliwości UOKiK wzbudziło niepodanie wymaganych przez prawo informacji na stronie internetowej, tj. imienia, nazwiska, adresu, a także numeru NIP.

Zgodnie z prawem, jeśli przedsiębiorca świadczy usługi drogą elektroniczną musi wyraźnie i jednoznacznie poinformować odwiedzającego stronę internetową o swoich danych. W ten sposób kontrahent może sprawdzić wiarygodność przedsiębiorcy jeszcze przed zawarciem umowy, a także łatwo dowiedzieć się, gdzie złożyć ewentualną reklamację już po zakupie biletów.

Prezes UOKiK uznała, że opolski przedsiębiorca naruszył zbiorowe interesy konsumentów. Przedsiębiorca zaprzestał stosowania kwestionowanych praktyk i uzupełnił brakujące dane na witrynie internetowej. Decyzja nie jest ostateczna, przysługuje od niej odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Źródło: strona internetowa UOKiK

Decyzja Prezesa UOKiK dostępna jest tutaj.

Przegląd literatury (cz. 2). UOKiK o możliwych tzw. potrąceniach ryczałtowych

W pierwszym raporcie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który został opublikowany po kontroli organizatorów turystyki (2003 r.), podjęty został m.in. problem tzw. potrąceń ryczałtowych. Wielu organizatorów turystyki w przypadku rezygnacji klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej po zawarciu umowy zastrzegało (i zastrzega), że nastąpi „potrącenie” określonej kwoty. Obecnie w tej kwestii mamy w miarę jasne orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwestionujące taką możliwość (zastrzegania „ryczałtowych potrąceń”). Ciekawą wypowiedź na ten temat znaleźć można we wskazanym raporcie, który w dalszym ciągu widnieje na stronie internetowej UOKiK. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów dopuścił w nim taką możliwość, ale pod warunkiem, że nie jest ona „rażąco wygórowana”. W raporcie tym czytamy:

Nałożenie na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązku zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego – art. 3853 pkt 17 k.c.

Stwierdzono w około 80% zbadanych wzorców.

Uczestnik ma prawo zrezygnować z wycieczki (odstąpić od umowy) w każdej chwili, zarówno przed rozpoczęciem podróży, jak i w jej trakcie. Jeżeli nastąpiło to z powodu okoliczności leżących po stronie biura podróży (np. zmiana istotnych warunków umowy, jak cena, termin, miejsce pobytu i standardu zakwaterowania, srodka transportu, trasa wycieczki, program), konsumentowi należy się zwrot pełnej wpłaconej ceny bez żadnych potrąceń

(…). Problem pojawia się w sytuacji, gdy konsument odstępuje od umowy z powodu okoliczności leżących po jego stronie.Niezależnie od tego czy są to okoliczności zawinione przez konsumenta, czy też nie, jest on zobowiązany do zapłaty umówionego wynagrodzenia. Z reguły biura podróży zastrzegają potrącenia z dokonanych wpłat za wycieczkę. Wysokość potrąceń zależy od terminu rezygnacji z wycieczki. Jest to rodzaj kary umownej, zastrzeżonej na przypadek niewykonania zobowiązania przez uczestnika. Jednakże wysokość tej „kary”, zazwyczaj jest rażąco wygórowana.

Kwestionowane zapisy o tym charakterze są sformułowane poprzez postanowienia typu:

„W przypadku rezygnacji uczestnika w imprezie Biuro zwraca dokonane przez niego wpłaty pomniejszone o koszty manipulacyjne w kwocie 100 zł. od osoby oraz 90% ceny imprezy przy terminie rezygnacji 15-10 dni, 100% ceny imprezy mniej niż 10 dni od daty rozpoczęcia imprezy”.

Treść ww. postanowień narusza interes ekonomiczny konsumenta umożliwiając organizatorowi turystyki potrącanie kwot, które przewyższają faktycznie poniesione przez organizatora koszty imprezy turystycznej, co stanowi niedozwoloną klauzulę umowną okresloną w art. 3853 pkt 17 kodeksu cywilnego.

Zapis mówiacy o tym, że uczestnik zobowiązany jest do pokrycia kosztów rezygnacji w wysokości 100 % kosztów ceny imprezy stanowi pewnego rodzaju standard obowiązujący na rynku turystycznym. Co prawda, ustawa o usługach turystycznych przewiduje ubezpieczenie od kosztów rezygnacji lub przerwania uczestnictwa w imprezie turystycznej, jednakże warunki tego ubezpieczenia na ogół nie są zbyt korzystne, gdyż zawierają liczne ograniczenia oraz zwrot tylko części poniesionych kosztów, a jednocześnie pociągają za sobą dodatkowe koszty konsumenta. Liczne skargi konsumentów potwierdzają problem dotyczący stosowania bardzo wysokiego „odstępnego” w sytuacji rezygnacji z usługi przez konsumenta. W umowach, które zostały przeanalizowane, „potrącenia” (jak to określają organizatorzy) wynoszące 100 % są pobierane w sytuacji „rezygnacji” między 7 lub 8 dniem przed rozpoczęciem imprezy turystycznej, ale także w okresie dłuższym niż 14 dni przed rozpoczęciem imprezy.

W związku z tym, należy rozważyc zmianę postanowień umownych w następujący sposób. Należałoby skrócic ww. terminy do np. 3 dni przed rozpoczęciem imprezy lub zachowując powyższe terminy – zmniejszyć wysokość potrąceń do np. 70-80%. O tym, że jest to możliwe swiadczą rozwiązania przyjęte w niektórych umowach, które – co prawda – należą do rzadkości. Ponadto biuro podróży może odliczyć sobie udokumentowane koszty, które poniosło, zachowując prawo do roszczeń odszkodowawczych z tytułu utraconych korzyści.

Jeżeli przyjmiemy, że klauzule przewidujące „potrącenia ryczałtowe” w kształcie sugerowanym przez UOKiK są jednak kwestionowane w orzecznictwie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, to czy nie jest to informacja wprowadzająca w błąd (abstrahując od trafności takiego orzecznictwa)?

dr Piotr Cybula

„OCHRONA PRAWNA KONSUMENTA USŁUG TURYSTYCZNYCH”, sympozjum, Almamer, Warszawa, 18 maj 2011 r.

ALMAMER Szkoła Wyższa i Polska Akademia Innowacji Turystyki uprzejmie zapraszają na Międzyuczelniane Sympozjum Naukowe na temat:

„OCHRONA PRAWNA KONSUMENTA USŁUG TURYSTYCZNYCH”

Wprowadzenie do dyskusji wygłosi Pani Elżbieta Wyrwicz – wicedyrektor Departamentu Turystyki w Ministerstwie Sportu i Turystyki.

Sympozjum odbędzie się w dniu 18 maja 2011 roku (środa) w godzinach 15.00 – 17.00 w Sali Senatu ALMAMER Szkoły Wyższej w Warszawie przy ul. Wolskiej 43. Udział w sympozjum jest bezpłatny. Organizatorzy przewidują opublikowanie dyskusji i ewentualnych opracowań tej tematyki (artykułów) w jednym z tegorocznych numerów specjalnych „Zeszytów Naukowych” ALMAMER Szkoły Wyższej.

Zgłoszenia (telefonicznie lub pocztą elektroniczną) prosimy przesyłać do pp mgr Iwony Grotowskiej (tel. 22/321-85-29, e-mail: iwona.grotowska@almamer.pl) lub dr. Krzysztofa Kandefera (tel. 604-202-429, e-mail krzysztof.kandefer@almamer.p).

Źródło: strona internetowa Almamer

Czy pilot wycieczek ma obowiązek przyjęcia reklamacji klienta?

W Wiadomościach Turystycznych ukazał się artykuł pt. Reklamację uznaj za zgłoszenie autorstwa Joanny Torbé. Artykuł dostępny jest w wersji elektronicznej na stronie internetowej czasopisma.

W artykule poruszony został bardzo ciekawy temat dotyczący regulacji obowiązków pilota wycieczek po nowelizacji ustawy o usługach turystycznych z kwietnia ubiegłego roku. Chodzi konkretnie o pytanie, czy w świetle obecnie obowiązujących przepisów ustawy o usługach turystycznych pilot wycieczek ma obowiązek przyjęcia reklamacji klienta. Z pewnością w tym zakresie pojawią się dalsze wypowiedzi. Wiele argumentów przemawia zarówno za jednym, jak i drugim stanowiskiem. Część z nich została podniesiona w artykule.

dr Piotr Cybula

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Prezesa UOKiK w związku z działaniami Signal Iduna (sprawa „Egiptu”)

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Prezesa UOKiK w związku z działaniami Signal Iduna. Firma ta poinformowała na swojej stronie internetowej, że:

w związku z zaistniałą sytuacją w Egipcie oraz po wydaniu oficjalnego komunikatu polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych zawierającego stanowczą rekomendację o wstrzymaniu się z podróżami w rejon konfliktu, Zarząd Signal Iduna Polska TU S.A. podjął decyzję o zawieszeniu ochrony ubezpieczeniowej dla osób i grup zorganizowanych, które wyjadą do tego kraju po 30 stycznia 2011 r.

W piśmie do Prezesa UOKiK, RPO podniósł m.in. następujące zastrzeżenia związane z tą praktyką:

1. forma podania tej decyzji do wiadomości klientów tuż przed zaplanowaną podróżą – tylko za pośrednictwem oświadczenia umieszczonego na stronie internetowej – musi rodzić wątpliwości, czy prawo konsumenta do informacji zostało należycie zabezpieczone;

2. komunikat o podjęciu przez Zarząd Signal Iduna Polska TU S.A. decyzji o zawieszeniu ochrony ubezpieczeniowej nie odsyła do żadnej podstawy prawnej, postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia, czy zawartych umów, uzasadniających przedmiotowe decyzje Ubezpieczyciela;

3. działania Signal Iduna Polska TU S.A. w opisanej sprawie budzą poważne zastrzeżenia z punktu widzenia należytej ochrony praw konsumenta. Ryzyko działalności ubezpieczeniowej nie może być arbitralnie i w dowolnym czasie przerzucane z podmiotu profesjonalnego – Ubezpieczyciela – na konsumenta;

4. przyjęta przez Signal Iduna praktyka odstąpienia od umowy ubezpieczenia ze skutkiem natychmiastowym nie znajduje oparcia w przepisach prawa, narusza zasady współżycia społecznego oraz podważa jedną z najbardziej charakterystycznych cech umowy ubezpieczenia, tj. zasadę najwyższego zaufania, nakładającą na strony umowy obowiązek szczególnej lojalności i zaufania w wykonaniu zawartej umowy ubezpieczenia;

5. kwestią budzącą moje zastrzeżenia z punktu widzenia prawa i ochrony konsumenta jest odmowa zwrotu wpłaconych składek podróżnym, którzy wyjechali do Egiptu po 30 stycznia 2011 r., nieobjętym, zgodnie ze stanowiskiem Ubezpieczyciela, ochroną ubezpieczeniową

W związku z taką oceną, wystąpił do Prezesa UOKiK o zbadanie przedmiotowej sprawy, a także o udzielenie informacji o poczynionych w sprawie ustaleniach. Jak wynika z treści skierowanego pisma, wystąpienie to jest związane z podejrzeniem stosowania przez wiodącego ubezpieczyciela w omawianym zakresie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Poniżej zamieszczam pełny tekst pisma z 14 lutego 2011 r. opublikowanego na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich (podkr. P.C.):

„Z wielką uwagą obserwuję sytuację na rynku usług turystycznych w związku z aktualną sytuacją polityczną w Egipcie. Wybuch zamieszek w kraju znanym z wielu atrakcji i popularnych kurortów turystycznych wpłynął bowiem na realizację zawartych umów turystycznych i ochronę praw konsumentów.
Moje zastrzeżenia wzbudziła informacja zamieszczona na stronie internetowej Signal Iduna Polska Towarzystwo Ubezpieczeń S.A., które reklamuje się jako „wiodący ubezpieczyciel na rynku ubezpieczeń turystycznych”. Klienci ubezpieczeni przez to towarzystwo zostali poinformowani, iż „w związku z zaistniałą sytuacją w Egipcie oraz po wydaniu oficjalnego komunikatu polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych zawierającego stanowczą rekomendację o wstrzymaniu się z podróżami w rejon konfliktu, Zarząd Signal Iduna Polska TU S.A. podjął decyzję o zawieszeniu ochrony ubezpieczeniowej dla osób i grup zorganizowanych, które wyjadą do tego kraju po 30 stycznia 2011 r.”. W konsekwencji, jak dalej informuje Ubezpieczyciel, ubezpieczenie Signal Iduna w stosunku do tych klientów nie działa i oznacza całkowity brak ochrony ubezpieczeniowej, natomiast zapłacona składka nie podlega zwrotowi.
Ubezpieczyciel poinformował także, iż dla tych klientów, którzy wyjechali do Egiptu przed 31 stycznia 2011 r., ubezpieczenie Signal Iduna pozostaje w mocy i zapewnia ochronę ubezpieczeniową zgodnie z wykupionym zakresem ubezpieczenia (jednakże ochroną ubezpieczeniowa nie są objęte koszty leczenia oraz koszty powstałe w związku z koniecznością powrotu Ubezpieczonego do Rzeczpospolitej Polskiej, koszty transportu zwłok Ubezpieczonego, jak również pozostałe koszty będące przedmiotem ubezpieczenia, jeżeli powstały w przypadku udziału Ubezpieczonego w zamieszkach, rozruchach, strajkach, akcjach protestacyjnych, blokadach dróg i bójkach).
Odnośnie klientów, którzy wykupili indywidualne ubezpieczenie Signal Iduna, a nie wyjechali do Egiptu, została podjęta decyzja o możliwości uzyskania 100% zwrotu wpłaconej składki ubezpieczeniowej, w terminie 30 dni kalendarzowych od daty przekazania danych potrzebnych do przesłania rozliczenia (numer polisy, adres korespondencyjny, numer konta bankowego).
Mając na uwadze powyżej opisane działania Ubezpieczyciela i rozwój wypadków w Egipcie, pragnę na wstępie podnieść krytyczną uwagę, iż forma podania tej decyzji do wiadomości klientów tuż przed zaplanowaną podróżą – tylko za pośrednictwem oświadczenia umieszczonego na stronie internetowej – musi rodzić wątpliwości, czy prawo konsumenta do informacji zostało należycie zabezpieczone. Jednocześnie komunikat o podjęciu przez Zarząd Signal Iduna Polska TU S.A. decyzji o zawieszeniu ochrony ubezpieczeniowej nie odsyła do żadnej podstawy prawnej, postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia, czy zawartych umów, uzasadniających przedmiotowe decyzje Ubezpieczyciela.
W mojej ocenie, działania Signal Iduna Polska TU S.A. w opisanej sprawie budzą poważne zastrzeżenia z punktu widzenia należytej ochrony praw konsumenta. Ryzyko działalności ubezpieczeniowej nie może być arbitralnie i w dowolnym czasie przerzucane z podmiotu profesjonalnego – Ubezpieczyciela – na konsumenta. Pragnę zauważyć, iż komunikat Zarządu Signal Iduna Polska TU S.A. nie zawiera daty rekomendacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych (MSZ), która ma uzasadniać zawieszenie ochrony ubezpieczeniowej. Na stronie internetowej Ministerstwa oświadczenie „Egipt – ostrzeżenie dla obywateli polskich”, w którym odradza się podróżowanie do tego kraju do czasu normalizacji sytuacji, pochodzi z dnia 30 stycznia 2011 r. Zestawienie z datą wskazaną w oświadczeniu Signal Iduna wskazuje, iż podróżni wyjeżdżający przykładowo w dniu 31 stycznia 2011 r., mogli nawet nie mieć możliwości uzyskania informacji, iż nie są już objęci ochroną
ubezpieczeniową, a podróżni wyjeżdżający w terminie późniejszym – realnej możliwości zawarcia umowy z innym Ubezpieczycielem. Mam więc wątpliwości, czy działanie Ubezpieczyciela nie stanowi naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.
W moim przekonaniu, przyjęta przez Signal Iduna praktyka odstąpienia od umowy ubezpieczenia ze skutkiem natychmiastowym nie znajduje oparcia w przepisach prawa, narusza zasady współżycia społecznego oraz podważa jedną z najbardziej charakterystycznych cech umowy ubezpieczenia, tj. zasadę najwyższego zaufania, nakładającą na strony umowy obowiązek szczególnej lojalności i zaufania w wykonaniu zawartej umowy ubezpieczenia. Zgodnie z art. 812 § 5 Kodeksu cywilnego, jeżeli umowa zawarta jest na czas określony, ubezpieczyciel może ją wypowiedzieć jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, a także z ważnych powodów określonych w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia. Należy wyrazić ocenę, iż ustawowo określone przypadki dopuszczające
możliwość wypowiedzenia umowy przez Ubezpieczyciela (art. 814 § 2 k.c, art. 816 k.c, art. 830 § 1 i 3 k.c.) nie znajdują zastosowania w sygnalizowanej sprawie, a tym samym nie uzasadniają stanowiska Signal Iduna.
Analizując ogólne warunki ubezpieczeń, udostępnione na stronie internetowej Signal Iduna, można przykładowo zwrócić uwagę na zapisy Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Bezpieczne Podróże (dalej OWU). Paragraf 5 OWU dotyczący kwestii odstąpienia i rozwiązania umowy nie przewiduje możliwości natychmiastowego rozwiązania umowy przez Ubezpieczyciela. Co prawda przepisy OWU przewidują sytuację ograniczenia odpowiedzialności Ubezpieczyciela, ale nie zawieszenia i związanego z tym całkowitego braku ochrony ubezpieczeniowej. Odnośnie ubezpieczenia kosztów leczenia ograniczenie odpowiedzialności dotyczy między innymi kosztów leczenia oraz kosztów powstałych w związku z koniecznością powrotu Ubezpieczonego do kraju stałego miejsca zamieszkania, kosztów transportu zwłok Ubezpieczonego, jak również pozostałe koszty będące przedmiotem ubezpieczenia, jeżeli powstały w przypadku działań wojennych, aktów terroru, stanu wojennego, stanu wyjątkowego lub udziału Ubezpieczonego w zamieszkach, rozruchach, strajkach, akcjach protestacyjnych, blokadach dróg i bójkach (§10 ust. 2 pkt d in principio).
Przytoczone zapisy chronią więc Ubezpieczyciela i ograniczają jego odpowiedzialność, zwalniając z obowiązku ponoszenia kosztów w określonych sytuacjach, które hipotetycznie mogą zaistnieć w Egipcie, zarówno przed, jak i po 30 stycznia 2011 r. Całkowite wycofanie się z ochrony ubezpieczeniowej wobec podróżnych wyjeżdżających po 30 stycznia 2011 r., może więc stanowić nadużycie prawa – chroniony bowiem już odpowiednimi zapisami OWU, Ubezpieczyciel poszerza zakres ochrony swoich interesów kosztem praw konsumenta.
Konsument wylatujący do Egiptu po 30 stycznia 2011 r., który wskutek nagłego zachorowania lub nieszczęśliwego wypadku (niezwiązanego w żaden sposób z trwającymi tam obecnie zamieszkami i sytuacją w kraju) musi bezzwłocznie poddać się leczeniu ( § 9 ust. 1 OWU) lub też poniesie szkodę wskutek zniszczenia lub ubytku wartości bagażu spowodowanej, np. niespodziewanymi zjawiskami atmosferycznymi (§ 14 ust. 3 lit b OWU), powinien nadal korzystać z ochrony ubezpieczeniowej, zgodnie z opłaconą polisą.
W kontekście ewentualnego nadużycia prawa należy także przytoczyć zapis zawarty w § 10 ust 2 pkt d in fine OWU, zgodnie z którym „odpowiedzialności Ubezpieczyciela nie ma w przypadku, gdy podroż zagraniczna odbywa się do kraju, na którego terytorium wojna lub wojna domowa już trwa, a także gdy Ubezpieczony bierze aktywny/czynny udział w wojnie, aktach terroru lub wojnie domowej”. Przytoczony zapis nie wymienia „zamieszek” jako przyczyny wyłączającej odpowiedzialność Ubezpieczyciela (a pojęcie to jest wymieniane w innych miejscach OWU – przykładowo § 4 ust 6, czy § 10 ust 2 pkt d in principio). Obecna sytuacja polityczna w Egipcie nie powinna być natomiast arbitralnie interpretowana, jako wojna domowa, na potrzeby Ubezpieczyciela.
W świetle powyższych zapisów poważne wątpliwości budzi całkowite wycofanie się przez Ubezpieczyciela z ochrony ubezpieczeniowej, czy nawet sama możliwość wyłączenia odpowiedzialności ponad zdarzenia przewidziane w § 10 OWU (i podobnych regulacji zawartych w § 12 ust. 1 pkt f odnośnie ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków, w § 15 ust. 3 pkt f odnośnie ubezpieczenia bagażu podróżnego, czy w § 25 ust. 1 pkt f odnośnie ubezpieczenia rezygnacji z imprezy turystycznej, przerwania imprezy turystycznej, anulacji biletu).
Kolejną kwestią budzącą moje zastrzeżenia z punktu widzenia prawa i ochrony konsumenta jest odmowa zwrotu wpłaconych składek podróżnym, którzy wyjechali do Egiptu po 30 stycznia 2011 r., nieobjętym, zgodnie ze stanowiskiem Ubezpieczyciela, ochroną ubezpieczeniową. Należy w tym miejscu wskazać, iż przepis art. 3853 k.c., za niedozwolone postanowienia umowne uznaje te, które w szczególności przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają rozwiązują lub odstępują od umowy (pkt 13).
W mojej ocenie działania Signal Iduna w stosunku do klientów, którzy zakupili oferowane ubezpieczenia turystyczne budzą wątpliwości co do ich zgodności z obowiązującym prawem. Konieczne jest więc zbadanie, czy przyjęta praktyka Ubezpieczyciela nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. W świetle stanowiska judykatury, dla oceny, czy w danym przypadku występuje praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest ustalenie, iż działanie przedsiębiorcy jest działaniem bezprawnym oraz narusza zbiorowy interes konsumenta (…). Bezprawnymi działaniami są nie tylko te działania, które są sprzeczne z prawem, ale również z dobrymi obyczajami oraz zasadami współżycia społecznego, które jako normy postępowania obowiązujące w obrocie gospodarczym winny być przestrzegane tak jak przepisy prawa. Bezprawne praktyki przedsiębiorców muszą być ponadto wymierzone w interesy zbiorowe konsumentów, czyłi odnosić się do obecnych, przyszłych i potencjalnych konsumentów, gdy będą naruszać prawa nieograniczonej i błiżej nieokreśłonej liczby konsumentów.” (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt XVII Ama 26/09). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r., Nr 14, poz. 147, z późn. zm.) zwracam się do Pani Prezes o zbadanie przedmiotowej sprawy, a także o udzielenie informacji o poczynionych w sprawie ustaleniach”.

Nowe prawa pasażerów autobusów – informacja PE

„Brakujące ogniwo prawodawstwa UE w sprawie praw pasażerów przyjęto we wtorek w Strasburgu, przegłosowując wzmocnienie praw pasażerów podróżujących autobusem lub autokarem. Po dwóch latach trudnych negocjacji, Parlament i państwa członkowskie zaakceptowały ugodę, która od wiosny 2013 roku będzie obejmować wszystkich regularnych usługodawców krajowych i transgranicznych przewożących pasażerów na dystansie 250 km i więcej.

Zgodnie z nowymi przepisami, w przypadku gdy usługa zostaje odwołana lub odjazd jest opóźniony o ponad 120 minut, pasażerom oferuje się natychmiast prawo wyboru między kontynuacją podróży lub zmianą trasy do miejsca docelowego (bez dodatkowych kosztów) a zwrotem ceny biletu; jeżeli przewoźnik nie zaproponuje takiego wyboru, pasażerom oprócz zwrotu ceny biletu przysługuje prawo do rekompensaty w wysokości 50% ceny biletu.

Jeśli wyjazd jest opóźniony o 90 minut lub więcej, pasażerowie muszą otrzymać przekąski i napoje. W przypadku przerwania podróży, wypadku lub opóźnienia wymagającego noclegu na miejscu, przewoźnik będzie ponadto zobowiązany do przyznania kwoty na nocleg nieprzekraczającej 80 euro za noc dla jednej osoby na okres maksymalnie dwóch nocy. Przewoźnik może być zwolniony z tego obowiązku jedynie w sytuacji, gdy odwołanie lub opóźnienie jest spowodowane trudnymi warunkami pogodowymi lub katastrofą naturalną.

Ponadto, operator musi zapewnić zwrot nie mniej niż 1200 euro w przypadku utraty lub uszkodzenia bagażu. W przypadku śmierci pasażera lub uszkodzenia ciała w wyniku wypadku, usługodawca będzie zobowiązany wypłacić odszkodowanie (pułap 220 000 euro na pasażera zgodnie z rozporządzeniem lub więcej, jeżeli tak stanowi prawo krajowe).

Aby umożliwić małym firmom dostosowanie się do nowych wymagań, Parlament dał państwom członkowskim możliwość zwolnienia z ww. przepisów niektórych regularnych usługodawców krajowych lub przewoźników, których działalność odbywa się w znacznej części poza UE na okres maksymalnie czterech lat, z możliwością jednokrotnego przedłużenia.

Prawa podstawowe

Posłowie przyjęli też dwanaście praw podstawowych, które mają zastosowanie do wszystkich regularnych przewoźników bez względu na odległość. Prawa te obejmują m.in. zabezpieczenie potrzeb osób niepełnosprawnych lub o ograniczonej sprawności ruchowej, pod warunkiem wcześniejszego poinformowania przewoźnika o podróży takiej osoby. Regulacje te mają zapewnić niedyskryminujący dostęp do transportu oraz pełne odszkodowanie w przypadku uszkodzenia lub utraty wózków inwalidzkich lub innego sprzętu wspomagającego.

Szkolenia personelu

Aby zapewnić specjalną pomoc dla osób niepełnosprawnych, które złożyły wniosek o nią co najmniej 36 godzin przed wyjazdem, personel autobusów i autokarów będzie musiał zostać odpowiednio przeszkolony. W przypadku, gdy przewoźnik nie jest w stanie zapewnić takiej pomocy, pasażerowie o ograniczonej sprawności ruchowej będą mogli bez dodatkowych opłat zabrać wybranego przez siebie opiekuna.

„To porozumienie jest bardzo ważne dla transportu i turystyki” – podsumował sprawozdawca Antonio Cancian (PPE, IT) – „nie obciąża sektora małych i średnich przedsiębiorstw, a ułatwia życie osobom niepełnosprawnym.”

Sprawozdanie zostało przyjęte 504 głosami za, 63 posłów głosowało przeciw, 89 deputowanych wstrzymało się od głosu”.

Źródło: strona internetowa Parlamentu Europejskiego: http://www.europarl.europa.eu/news/public/focus_page/008-113233-001-01-01-901-20110207FCS13232-01-01-2006-2006/default_p001c007_pl.htm

Klauzula dotycząca zmian umowy o imprezę turystyczną „w szczególnie uzasadnionych przypadkach” w rejestrze klauzul niedozwolonych

21 października 2010 r. do rejestru klauzul niedozwolonych pod nr. 2046 została wpisana klauzula umowna o treści:

W przypadkach szczególnie uzasadnionych Organizator zastrzega sobie po wcześniejszym udokumentowaniu, prawo zmiany warunków umowy zawartej z Uczestnikiem: terminu, programu i ceny imprezy z powodu następujących okoliczności: – wzrostu kosztów transportu,
– wzrostu opłat urzędowych, podatków lub opłat należnych za takie usługi, jak lotniskowe, załadunkowe lub przeładunkowe w portach morskich lub lotniczych
– wzrostu kursu walut
– (pkt 5 warunków uczestnictwa)

Podstawą wpisu jest wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 6 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. VI ACa 91/10.

Rejestr dostępny jest na stronie: http://www.uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php