Monthly Archives: Styczeń 2022

„Travel and Tourism Law in the Face of Contemporary Threats to Tourist Safety and Security” – nowa publikacja

Niedawno ukazał się nowy tematyczny numer czasopisma „Folia Turistica”, pt. „Travel and Tourism Law in the Face of Contemporary Threats to Tourist Safety and Security” (nr 57/2021). Miałem przyjemność go redagować.

Zostały w nim zamieszczone następujące prace:

„Folia Turistica” jest czasopismem ogólnodostępnym. W tym tygodniu na stronie internetowe czasopisma zamieszczony zostanie powyższy numer.

Piotr Cybula

„Świetne dorsze”, czyli o czym posłowie dyskutują w pracach komisji sejmowej podczas pandemii

Źródło: Pełny zapis z przebiegu posiedzenia Komisji Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki z dnia 22 lipca 2021 r.

Rzecznik TSUE: zautomatyzowane, powszechne i przeprowadzane bez rozróżnienia przekazywanie i przetwarzanie danych PNR jest dopuszczalne

Rzecznik generalny G. Pitruzzelli 27 stycznia 2022 r. przedstawił swoją opinię w sprawie C-817/19. Zdaniem rzecznika zautomatyzowane, powszechne i przeprowadzane bez rozróżnienia przekazywanie i przetwarzanie danych PNR jest zgodne z prawami podstawowymi do poszanowania życia prywatnego i ochrony danych osobowych. Natomiast powszechne i przeprowadzane bez rozróżnienia przechowywanie danych PNR w formie jawnej znajduje uzasadnienie wyłącznie w obliczu poważnego, rzeczywistego i aktualnego lub przewidywalnego zagrożenia bezpieczeństwa państw członkowskich oraz pod warunkiem, że okres takiego przechowywania jest ograniczony do koniecznego minimum. Rzecznik uznał ponadto, że przekazywanie danych zawartych w przewidzianej przez dyrektywę PNR rubryce „uwagi ogólne”
nie odpowiada ponadto wymogom jasności i precyzji sformułowanym w Karcie praw podstawowych UE.

Pełna treść komunikatu TSUE w tej sprawie: tutaj.

Więcej na ten temat: Rzecznik TSUE: Przechowywanie danych pasażerów tylko w związku z zagrożeniem.

Piotr Cybula

Sąd w Egipcie: żadna decyzja rządu nie zakazuje kobietom samotnego pobytu w hotelach bez męża lub męskiego krewnego

W Egipcie od dłuższego czasu zdarzało się, że samotnie podróżujące kobiety, bez obecności męża lub męskiego krewnego, miały problem z zakwaterowaniem w hotelu. Hotele powoływały się wcześniej na prawo turystyczne lub instrukcje agencji bezpieczeństwa, aby uzasadnić taką praktykę.

Hany Sameh i Salah Bakhit złożyli w maju skargę do sądu administracyjnego, który zajmuje się rozpatrywaniem skarg na organy rządowe. Sąd w ostatnią sobotę (22.01.2022 r.) ostatecznie odmówił jej przyjęcia, ale jednocześnie przyjął, że żadna decyzja rządu nie zakazuje kobietom samotnego pobytu w hotelach bez męża lub męskiego krewnego.

W sprawie przedstawione zostało oświadczenie z departamentu prawnego ministerstwa sprawa wewnętrznych, które zaprzeczyło, że ministerstwo wydało jakiekolwiek zarządzenia zakazujące kobietom poniżej 40 roku życia bez opieki, narodowości egipskiej lub innej, meldowania się w hotelach, ani nie otrzymało żadnych skarg dotyczących takich incydentów.

Sameh zapowiedziała odwołanie od tego wyroku ponieważ sąd nie zobowiązał rządu – w szczególności ministerstw spraw wewnętrznych i turystyki – do wyraźnego ostrzeżenia hoteli przed tą praktyką. Z drugiej strony już teraz oczekuje się, że taka decyzja wpłynie na praktykę egipskich hoteli.

Piotr Cybula

Włoski rząd wypłaca odszkodowania pasażerom Alitalii

Włoska linia lotnicza Alitalia przestała działać 15 października 2021 r. Europejskie Centrum Konsumenckie informuje o możliwości odzyskania środków uiszczonych temu przewoźnikowi za bilety lub vouchery od rządu włoskiego. Więcej informacji o tej procedurze dostępnych jest na stronie ECK.

RPO o możliwej dyskryminacji dzieci jednopłciowych związków (dot. paszportów tymczasowych)

RPO Marcin Wiącek przekazał marszałkowi Senatu Tomaszowi Grodzkiemu  uwagi co niektórych przepisów ustawy z 13 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych. Prosi o ich uwzględnienie w procesie legislacyjnym.

To systemowy problem

Chodzi o systemowy problem, z jakim od lat mierzą się polscy obywatele i obywatelki urodzeni poza krajem –  w których aktach urodzenia jako rodziców wskazano osoby tej samej płci. Wiele z nich nie uzyskuje niezbędnych polskich dokumentów tożsamości umożliwiających korzystanie z wszelkich praw wynikających z obywatelstwa, w tym obywatelstwa unijnego. 

Rzecznik wielokrotnie informował o przypadkach naruszania praw małoletnich obywateli RP, polegających na odmowie transkrypcji ich zagranicznych aktów urodzenia. Prawo wymaga jej w sytuacji, kiedy obywatel polski ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL. 

Taka praktyka organów administracji powoduje, że dzieci z polskim obywatelstwem nie mają możliwości skutecznego ubiegania się o polskie dokumenty tożsamości, w tym dokumenty paszportowe, nie otrzymują numerów PESEL. Oznacza to naruszenie ich praw obywatelskich, zasady dobra dziecka, a  także wypełnia znamiona dyskryminacji dziecka ze względu na status prawny rodziców (pozostawanie w jednopłciowym związku).

Do Biura RPO wciąż wpływają kolejne skargi.  Przeszkody wciąż powstają mimo uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2019 r. (sygn. akt II OPS 1/19). Zgodnie z nią odmowa transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia nie powinna prowadzić do sytuacji, w której polski obywatel nie będzie mógł uzyskać dokumentu tożsamości – paszportu, dowodu osobistego, lub numeru PESEL.

Może to także naruszać prawo Unii Europejskiej, zwłaszcza art. 21 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ustanawiającego unijną swobodę przepływu osób. 

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 14 grudnia 2021 r. w sprawie C-490/20 orzekł, że w przypadku małoletniego dziecka, będącego obywatelem Unii, którego akt urodzenia wydany przez właściwe organy innego państwa UE wskazuje jako jego rodziców dwie osoby tej samej płci, państwo członkowskie, którego takie dziecko jest obywatelem, ma obowiązek – zgodnie z art. 4 ust. 3 dyrektywy 2004/38/WE – wydania mu dowodu tożsamości lub paszportu bez konieczności uprzedniego sporządzenia aktu urodzenia przez organy krajowe.

Ponadto w zakresie, w jakim prawo tego państwa wymaga sporządzenia krajowego aktu urodzenia przed wydaniem dowodu tożsamości lub paszportu, państwo członkowskie nie może powoływać się na swoje prawo krajowe, by odmówić paszportu lub dowodu tożsamości.

Co należałoby zmienić w ustawie z 13 stycznia 

Istnieje zatem konieczność ustawowego uregulowania wymogów formalnych wniosku o wydanie paszportu. Chodzi o to, by wyraźnie i jednoznacznie zapewnić możliwość uzyskania w takiej sytuacji polskich dokumentów, w tym paszportów.

Szczególne wątpliwości pod tym względem budzą rozwiązania ustawy z 13 stycznia. 

Art. 33 ust. 1 pkt g stanowi, że wniosek o wydanie dokumentu paszportowego zawiera m.in. numer PESEL osoby, której ma być wydany. Tymczasem polscy obywatele urodzeni za granicą, w których aktach urodzenia widnieją rodzice tej samej płci, bardzo często spotykają się z odmową nadania numeru PESEL. 

Przepisy powinny zatem umożliwiać wydanie paszportu bez konieczności wskazywania numeru PESEL. Innym wyjściem byłaby nowelizacja ustawy o ewidencji ludności, tak aby obowiązkowe stało się nadanie numeru PESEL dzieciom, których rodzice, zgodnie z aktem urodzenia, są tej samej płci. Należy uznać, że zagraniczny akt urodzenia jest wystarczającym potwierdzeniem tożsamości.

Art. 35 ustawy praktycznie uniemożliwia uzyskanie paszportu tymczasowego przez dzieci-polskich obywateli, które zgodnie z zagranicznym aktem urodzenia mają rodziców tej samej płci, jak również przez dzieci, których jedno z rodziców jest nieznane. Art. 35 pkt 3, 4 i 5 wprowadza bowiem wymóg, by we wniosku o wydanie paszportu tymczasowego osobie nieposiadającej numeru PESEL wskazać „imiona i nazwiska matki i ojca osoby, której ma być wydany paszport tymczasowy” , „nazwiska rodowe matki i ojca osoby, której ma być wydany paszport tymczasowy”  oraz „numery PESEL matki i ojca osoby, której ma być wydany paszport tymczasowy, o ile zostały nadane”.

Wymóg wskazania „matki i ojca” (oznacza to obowiązek wskazania danych i matki, i ojca) – jest niemożliwy do spełnienia przez dzieci, w których zagranicznych aktach urodzenia widnieją dwie matki lub dwóch ojców. Pożądaną zmianą byłoby odejście od wymogu wskazywania danych „matki i ojca” przy ubieganiu się o paszport tymczasowy.

Art. 43 ustawy wymaga zgody „matki i ojca” na wydanie paszportu osobie poniżej 18. roku życia, niemającej zdolności do czynności prawnych lub z ograniczoną zdolnością. Pojawia się zatem analogiczny problem.

– Podsumowując, pożądanym rozwiązaniem legislacyjnym byłaby wyraźna regulacja w ustawie o dokumentach paszportowych sytuacji polskich obywateli, w których zagranicznych aktach urodzenia wskazani są rodzice tej samej płci. Przeszkody, jakie napotykają te osoby w uzyskaniu paszportu należy uznać za systemowe – stąd istnieje potrzeba reakcji ustawodawcy, która zapewni im możliwość korzystania z ich praw i wolności konstytucyjnych na równi z innymi polskimi obywatelami – pisze Marcin Wiącek do Senatu.

XI.534.4.2016

Powyższa informacja stanowi komunikat RPO z 20 stycznia 2022 r.

Rzecznik Praw Pasażerów kolejny raz o opóźnieniach w rozpatrywaniu wniosków pasażerów

Dzisiaj Rzecznik Praw Pasażerów kolejny raz poinformował o licznych wnioskach pasażerów oraz o opóźnieniach w ich rozpatrywaniu:

Z uwagi na bardzo dużą liczbę wniosków składanych do Rzecznika liczoną w tysiącach i ograniczone zasoby kadrowe do ich rozpatrywania, informujemy, że czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosków jest wydłużony. Wnioski są rozpatrywane zgodnie z kolejnością wpływu.

O problemie pisałem w tym miejscu wielokrotnie. Na razie nie widać jakichkolwiek widoków na zmianę tej sytuacji. Moim zdaniem w większości przypadków rozsądniejsze w tych okolicznościach wydaje się co do zasady skierowanie sprawy na drogę sądową. Kierowanie wniosków do Rzecznika przy tak długim okresie ich rozpatrzenia, a także z uwagi na postawę przewoźników, ma bardzo ograniczony sens.

Piotr Cybula

Opinia rzecznika generalnego TSUE w sprawie interpretacji pojęcia „wypadek” (art. 17 Konwencji montrealskiej)

Na stronie internetowej TSUE pojawiała się dzisiaj opinia rzecznika generalnego TSUE w sprawie interpretacji pojęcia „wypadek” w rozumieniu art. 17 Konwencji montrealskiej. Rzecznik zajął następujące stanowisko:

  1. Artykuł 17 ust. 1 Konwencji o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, zawartej w dniu 28 maja 1999 r. w Montrealu, podpisanej przez Wspólnotę Europejską w dniu 9 grudnia 1999 r. i zatwierdzonej w jej imieniu decyzją Rady 2001/539/WE z dnia 5 kwietnia 2001 r., należy interpretować w ten sposób, że pojęcie „wypadku” w rozumieniu tego przepisu obejmuje sytuację, w której pasażer przy wysiadaniu z samolotu upada na schodach pasażerskich, o ile upadek ten był spowodowany nieoczekiwanym lub nietypowym czynnikiem zewnętrznym w stosunku do pasażera.
  2. Artykuł 20 tej konwencji należy interpretować w ten sposób, że ma ona zastosowanie – w kontekście roszczenia, o jakim mowa w art. 17 tej konwencji – wówczas, gdy osoba występująca z roszczeniem nie zachowała należytej staranności względem własnego bezpieczeństwa i w ten sposób spowodowała uszkodzenie ciała lub przyczyniła się do jego powstania. Podlega to ocenie sądów krajowych w świetle wszystkich okoliczności sprawy. Stopień uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności zależy od zakresu, w jakim uszkodzenie ciała pasażera spowodowane zostało (i) właściwym „wypadkiem” i (ii)  niedbalstwem osoby występującej z roszczeniem. Całkowite uwolnienie od odpowiedzialności jest ograniczone do przypadków ciężkiego niedbalstwa po stronie osoby występującej z roszczeniem.

Pełna treść opinii dostępna jest: tutaj.

Akademia Prawa Kolejowego

Na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego w ramach Koła Naukowego Prawa Administracyjnego powstała ciekawa inicjatywa: Akademia Prawa Kolejowego. Jest to cykl 6 spotkań z przedstawicielami nauki i praktyki prawniczej.

Pierwsza edycja Akademii poświęcona będzie zagadnieniom związanym z prawnymi aspektami funkcjonowania kolei w Polsce, w szczególności dotyczącym zagadnień bezpieczeństwa kolejowego, regulacji sektorowych, realizacji inwestycji infrastrukturalnych oraz partnerstwa publiczno-prywatnego. Prelegentami będą prawnicy reprezentujący prestiżowe Kancelarie oraz przedstawiciele Urzędu Transportu Kolejowego.

Akademia została objęta Patronatem przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego dr inż. Ignacego Górę.

Uczestnictwo w co najmniej 4 spotkaniach uprawnia do otrzymania certyfikatu.
Więcej informacji można znaleźć na Facebooku: Akademia Prawa Kolejowego.

Najbliższe spotkanie odbędzie się 18 stycznia 2022 r. o godz. 20:00. Wykład wygłosi na nim Pan Wiceprezes Urzędu Transportu Kolejowego Marcin Trela, na temat „Sądowa kontrola rozstrzygnięć Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego”.

Kontakt z Organizatorem: akademia.prawa.kolejowego@gmail.com

NIK o opóźnieniach w budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę w związku z budową Centralnego Punktu Komunikacyjnego. Z przeprowadzonej kontroli wynika, że:

Największa obecnie rządowa inwestycja w Polsce czyli budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego już na starcie ma opóźnienie. NIK wskazuje, że przy tym tempie prac zakończenie budowy lotniska do końca 2027 roku jest zagrożone. W dodatku: nadal nie wiadomo ile dokładnie będzie kosztować CPK, ani skąd będą pochodzić pieniądze na ten projekt. Aby nowy port lotniczy (komponent lotniczy) był opłacalny musiałby obsłużyć w 2030 r. – 24,3 mln pasażerów, a nakłady inwestycyjne nie mogą przekroczyć 46 mld zł. W ocenie NIK, niezbędne jest niezwłoczne przeprowadzenie rzetelnej analizy kosztów i korzyści, zarówno tych ekonomicznych, jak i społecznych, jakie ma przynieść budowa największego lotniska w naszym kraju. Szczególnie w sytuacji załamania na rynku lotów pasażerskich z powodu pandemii.

Więcej informacji na stronie NIK (tutaj).