Daily Archives: Maj 7, 2011

Sześć klauzul biura podróży Exim Tours w rejestrze klauzul niedozwolonych

6 maja 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpisał do rejestru klauzul niedozwolonych następujące klauzule:

Numer wpisu: 2294
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„Klient ma obowiązek zapłacić koszty rezygnacji także w przypadkach rezygnacji z imprezy z następujących przyczyn nie leżących po stronie Organizatora: nieprzybycie na zbiórkę na miejsce wyjazdu zbiorowym środkiem transportu”
Numer wpisu: 2293
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„W przypadku konieczności zmian w strukturze zakwaterowania na skutek rezygnacji któregokolwiek z uczestników przewidzianych pierwotną umową (a w konsekwencji zmiany liczby osób w pokoju), uczestnik, który nie zrezygnował zobowiązany jest do pokrycia kosztów wynikających ze zmiany struktury zakwaterowania”
Numer wpisu: 2292
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„Klient ponosi odpowiedzialność za dotrzymanie wszelkich ważnych przepisów, niezbędnych w celu przeprowadzenia imprezy turystycznej, o których został poinformowany przez Organizatora. Wszelkimi szkodliwymi następstwami, szczególnie żądaniem uiszczenia kosztów rezygnacji z imprezy turystycznej, które wynikły z niedotrzymania tych przepisów, obciążany jest Klient” oraz „Organizator odpowiada za poinformowanie, przed rozpoczęciem imprezy turystycznej, o przepisach paszportowych, wizowych i sanitarnych, obowiązujących w kraju docelowym oraz ich ewentualnych zmianach. W opisie imprezy turystycznej, w katalogu i cenniku, a także w dokumentach podróży, znajdują się istotne informacje, dotyczące niezbędnych formalności, związanych z imprezą turystyczną”
Numer wpisu: 2291
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„Klient jest zobowiązany poinformować Organizatora o zmianie adresu, nazwiska, wymianie paszportu etc. w terminie umożliwiającym załatwienie niezbędnych formalności. Za zaniedbanie tego obowiazku i skutki z tego wynikłe Organizator nie ponosi odpowiedzialności”
Numer wpisu: 2290
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„W terminie 48 godzin od otrzymania podpisanego przez Klienta egzemplarza Umowy, Organizator zobowiązany jest potwierdzić wszelkie istotne dane dotyczące imprezy turystycznej zawartych w Umowie. Umowa dochodzi do skutku po podpisaniu jej przez Klienta i potwierdzeniu przyjęcia Umowy przez Organizatora”
Numer wpisu: 2289
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„W terminie 48 godzin od otrzymania podpisanego przez Klienta egzemplarza Umowy, Organizator zobowiązany jest potwierdzić wszelkie istotne dane dotyczące imprezy turystycznej zawartych w Umowie. Do tego czasu Umowa podpisana przez Klienta traktowana jest jako propozycja zawarcia Umowy na warunkach opisanych w tym dokumencie. Umowa dochodzi do skutku po podpisaniu jej przez Klienta i potwierdzeniu przyjęcia Umowy przez Organizatora i przekazaniu Klientowi potwierdzenia Organizatora na piśmie. W przypadku, gdy Organizator po otrzymaniu podpisanego przez Klienta egzemplarza Umowy w terminie 48 godzin nie potwierdzi wszystkich postanowień Umowy dotyczących imprezy turystycznej, Umowa nie dochodzi do skutku”
Numer wpisu: 2294
Data wpisu: 2011-05-06
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„Klient ma obowiązek zapłacić koszty rezygnacji także w przypadkach rezygnacji z imprezy z następujących przyczyn nie leżących po stronie Organizatora: nieprzybycie na zbiórkę na miejsce wyjazdu zbiorowym środkiem transportu”
Numer wpisu: 2293
Data wpisu: 2011-05-06
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„W przypadku konieczności zmian w strukturze zakwaterowania na skutek rezygnacji któregokolwiek z uczestników przewidzianych pierwotną umową (a w konsekwencji zmiany liczby osób w pokoju), uczestnik, który nie zrezygnował zobowiązany jest do pokrycia kosztów wynikających ze zmiany struktury zakwaterowania”
Numer wpisu: 2292
Data wpisu: 2011-05-06
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„Klient ponosi odpowiedzialność za dotrzymanie wszelkich ważnych przepisów, niezbędnych w celu przeprowadzenia imprezy turystycznej, o których został poinformowany przez Organizatora. Wszelkimi szkodliwymi następstwami, szczególnie żądaniem uiszczenia kosztów rezygnacji z imprezy turystycznej, które wynikły z niedotrzymania tych przepisów, obciążany jest Klient” oraz „Organizator odpowiada za poinformowanie, przed rozpoczęciem imprezy turystycznej, o przepisach paszportowych, wizowych i sanitarnych, obowiązujących w kraju docelowym oraz ich ewentualnych zmianach. W opisie imprezy turystycznej, w katalogu i cenniku, a także w dokumentach podróży, znajdują się istotne informacje, dotyczące niezbędnych formalności, związanych z imprezą turystyczną”
Numer wpisu: 2291
Data wpisu: 2011-05-06
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„Klient jest zobowiązany poinformować Organizatora o zmianie adresu, nazwiska, wymianie paszportu etc. w terminie umożliwiającym załatwienie niezbędnych formalności. Za zaniedbanie tego obowiazku i skutki z tego wynikłe Organizator nie ponosi odpowiedzialności”
Numer wpisu: 2290
Data wpisu: 2011-05-06
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„W terminie 48 godzin od otrzymania podpisanego przez Klienta egzemplarza Umowy, Organizator zobowiązany jest potwierdzić wszelkie istotne dane dotyczące imprezy turystycznej zawartych w Umowie. Umowa dochodzi do skutku po podpisaniu jej przez Klienta i potwierdzeniu przyjęcia Umowy przez Organizatora”
Numer wpisu: 2289
Data wpisu: 2011-05-06
„Exim Tours” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie
„W terminie 48 godzin od otrzymania podpisanego przez Klienta egzemplarza Umowy, Organizator zobowiązany jest potwierdzić wszelkie istotne dane dotyczące imprezy turystycznej zawartych w Umowie. Do tego czasu Umowa podpisana przez Klienta traktowana jest jako propozycja zawarcia Umowy na warunkach opisanych w tym dokumencie. Umowa dochodzi do skutku po podpisaniu jej przez Klienta i potwierdzeniu przyjęcia Umowy przez Organizatora i przekazaniu Klientowi potwierdzenia Organizatora na piśmie. W przypadku, gdy Organizator po otrzymaniu podpisanego przez Klienta egzemplarza Umowy w terminie 48 godzin nie potwierdzi wszystkich postanowień Umowy dotyczących imprezy turystycznej, Umowa nie dochodzi do skutku”

Klauzule biura podróży Meri San (Poznań) w rejestrze klauzul niedozwolonych

6 maja 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpisał do rejestru klauzul niedozwolonych następujące klauzule:

Numer wpisu: 2299
Maria Lubińska – Biuro podróży „Meri-San” z/s w Poznaniu
„Rezygnacja klienta z imprezy/świadczeń może nastąpić jedynie w formie pisemnej i pociąga za sobą potrącennia: a. Opłaty rezerwacyjnej, jeśli nastąpiła powyżej 35 dni przed rozpoczęciem imprezy świadczeń, b. 30 % opłaty zasadniczej, jeśli nastąpiła pomiedzy 35 a 21 dniem przed rozpoczęciem imprezy/świadczeń, c. 60 % opłaty zasadniczej, jeśli nastąpiła pomiędzy 20 a 7 dniem przed rozpoczęciem imprezy/świadczeń, d. 30 % opłaty zasadniczej, jeśli nastąpiła poniżej 7 dni przed rozpoczęciem imprezy/świadczeń”
Numer wpisu: 2298
Maria Lubińska – Biuro podróży „Meri-San” z/s w Poznaniu
„W powyższych przypadkach nie przysługuje odszkodowanie, zwrot wpłaconych kwot od których nie należą się odsetki wyczerpuje odpowiedzialność odszkodowawczą organizatora wobec uczetnika.”
Numer wpisu: 2297
Maria Lubińska – Biuro podróży „Meri-San” z/s w Poznaniu
„Biuro zwraca dokonaną wpłatę z potrąceniami w przypadku odwołania imprezy zgodnie z pkt 3.2 b w którym to przypadku zwrotowi podlegają tylko te kwoty, które biuro zdoła odzyskać”
Numer wpisu: 2296
Maria Lubińska – Biuro podróży „Meri-San” z/s w Poznaniu
„Klient przyjmuje do wiadomości, że oferowany program imprezy ma charakter ramowy, ulotka programowa pełni funkcję informacyjną. Organizator zastrzega sobie prawo realizowania w ramach umowy programu ekwiwalentnego, równie dla klienta interesującego, co nie stanowi zmiany warunków umowy”

Klauzula biura podróży NEW POLAND w rejestrze klauzul niedozwolonych

6 maja 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpisał do rejestru klauzul niedozwolonych następującą klauzulę:

Numer wpisu: 2288
Biuro Podróży NEW POLAND Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie
„Reklamacje w sprawie usług świadczonych w czasie trwania imprezy powinny być wnoszone do rezydenta Biura lub przedstawiciela kontrahenta Biura, a po zakończeniu imprezy do Biura w terminie 7 dni od dnia zakończenia imprezy”

Klauzula biura podróży Odys (Koszalin) w rejestrze klauzul niedozwolonych

6 maja 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpisał do rejestru klauzul niedozwolonych następującą klauzulę:

Numer wpisu: 2287
Bożena Dys – Biuro Turystyczne Odys Bożena Dys z/s w Koszalinie
„Uczestnik, a w przypadku uczestnika niepełnoletniego, jego rodzice lub prawni opiekunowie odpowiadają za szkody wyrządzone z jego winy podczas trwania imprezy i zobowiązani są do pokrycia wszelkich strat powstałych z tego tytułu w miejscu powstania szkody”.

Ogólnopolska konferencja dotycząca organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży – relacja

Na blogu Prawo i Turystyka umieszczona została relacja z Ogólnopolskiej  konferencji dotyczącej organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży
konferencji, która odbyła się 6 maja 2011 r. Jej autorem jest Krzysztof Wilk.

Nieważność postanowienia umownego a możliwość uznania go za niedozwolone postanowienie umowne – uzasadnienie do uchwały Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2011 r. (III CZP 119/10)

W 6. numerze z tego roku dwutygodnika e-Rynek Podróży opublikowany został artykuł pt. Czy uchwała SN stanie się skuteczną bronią przed stowarzyszeniami zaskarżającymi „klauzule niedozwolone”? Przedstawiłem w nim informację o uchwale Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2011 r. (III CZP 119/10). W szczególności omówiłem w nim wpływ, jaki to orzeczenie może mieć na praktykę zaskarżania postanowień stosowanych przez biura podróży w ramach postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorców umów za niedozwolone postanowienie umowne. Wówczas uwagi te czynione były bez znajomości uzasadnienia do tej uchwały.

Poniżej prezentuję fragmenty tego jeszcze niepublikowanego uzasadnienia (podkreślenia: P.C.):

Pytanie prawne: „Czy może być uznane za klauzulę niedozwoloną zgodnie z art. 3851 § 1 k.c. postanowienie wzorca umowy sprzeczne z bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa?”

 Sąd Najwyższy podjął uchwałę:

Postanowienie wzorca umowy, sprzeczne z bezwzględnie obowiązującym przepisem ustawy, nie może być uznane za niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.).

Uzasadnienie

(…) Zagadnienie prawne w niniejszej sprawie wiąże się z postępowaniem w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone (tzw. abstrakcyjną kontrolą wzorców umów), uregulowanego w art. 47936 i nast. k.p.c. Powództwo przeciwko przedsiębiorcy w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone może być wytoczone przez każdego, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem (art. 47938 § 1 zd. 1 k.p.c.), a także przez organizacje społeczne określone w art. 47938 § 1 zd. 2 i art. 47938 § 2 k.p.c. Z  takim żądaniem można wystąpić również wtedy, gdy pozwany przedsiębiorca zaniechał stosowania wzorca umowy, jeżeli od tego zaniechania nie minęło sześć miesięcy (art. 47939 k.p.c.). Zaniechanie stosowania zaskarżonego postanowienia po wytoczeniu powództwa nie ma zatem wpływu na bieg postępowania (art. 47940 k.p.c.). W razie uwzględnienia żądania, sąd w sentencji wyroku przytacza treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuje ich wykorzystywania (art. 47942 § 1 k.p.c.), zarządza publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (art. 47944 § 1 k.p.c.) i przesyła odpis prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (art. 47945 § 1 k.p.c.), który prowadzi jawny rejestr postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (art. 47945 § 2 i 3 k.p.c.). Od chwili wpisania do rejestru postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich (art. 47943 k.p.c.).

Przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie regulują przesłanek uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone, ma tu zatem zastosowanie przede wszystkim art. 3851 § 1 k.c. Oznacza to, że za niedozwolone może być uznane postanowienie wzorca umowy, które kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w  sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), co nie dotyczy postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Przedstawiona w niniejszej sprawie wątpliwość dotyczy postanowień wzorca umowy, z których przynajmniej niektóre są sprzeczne z ustawą, w szczególności postanowienie, które przewiduje karę umowną na wypadek niezapłacenia czesnego w terminie, a więc na wypadek niewykonania (nienależytego wykonania) zobowiązania pieniężnego. Takie postanowienie jest sprzeczne z bezwzględnie obowiązującym art. 483 § 1 k.c., który ogranicza możliwość zastrzegania kary umownej wyłącznie do zobowiązań niepieniężnych. Skutkiem naruszenia tego przepisu jest, według poglądu przeważającego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, nieważność stosownego postanowienia umowy (art. 58 § 1 i 3 k.c. (…)). Rozważenia w związku z tym wymaga, czy sprzeczność postanowienia wzorca umowy z ustawą wyłącza dopuszczalność uznania go jednocześnie za niedozwolone.

Zagadnienie to nie było dotychczas przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego.

(…)

Z odpowiedniego zastosowania art. 3851 § 1 k.c. wynika, że w ramach kontroli abstrakcyjnej za niedozwolone może być uznane postanowienie wzorca umowy, które kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z  dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Prima facie mogłoby się wydawać – i taka interpretacja przewija się w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego – że postanowienie sprzeczne z ustawą spełnia te przesłanki i może być poddane kontroli przewidzianej w art. 47936 i nast. k.p.c. Przyjęcie takiego stanowiska nie jest jednak uzasadnione. Postanowienie wzorca umowy sprzeczne z ustawą nie może bowiem wywrzeć skutku prawnego (art. 58 § 1 k.c.) i nie może kształtować praw i obowiązków konsumenta oraz nie jest w stanie rażąco naruszyć jego interesów. Nie może też w konsekwencji podlegać ocenie z punktu widzenia zgodności z dobrymi obyczajami. Nie zawsze zresztą postanowienie wzorca umowy sprzeczne z ustawą musi być jednocześnie uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Postanowienie zaś sprzeczne z dobrymi obyczajami w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. musi być zgodne z ustawą. Świadczy o tym art. 3853 k.c., który przykładowo wymienia niedozwolone postanowienia umowne. Wszystkie wymienione w tym przepisie postanowienia są w założeniu zgodne z ustawą, mogą natomiast być uznane za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumenta. Można to wyjaśnić na przykładzie klauzul wymienionych w art. 3853 pkt 1 i 2 k.c., które dotyczą wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności za szkody na osobie oraz wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności kontraktowej. Nie odnoszą się one jednak do przypadków umyślnego wyrządzenia szkody konsumentowi, ponieważ byłyby wtedy sprzeczne z ustawą (art. 473 § 2 k.c.).

Postanowienie wzorca umownego sprzeczne z ustawą jest więc nieważne, a  art. 3851 k.c. nie może być traktowany jako przepis, który przewiduje inny skutek w rozumieniu art. 58 § 1 in fine k.c., w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Odmienna interpretacja oznaczałaby, że w wypadku abstrakcyjnej kontroli wzorca umownego postanowienie sprzeczne z ustawą mogłoby być jedynie uznane za niedozwolone, natomiast w razie zamieszczenia takiego postanowienia w konkretnej umowie byłoby ono nieważne (art. 58 § 1 i 3 k.c.). Tymczasem, skoro stosunki prawne i czynności prawne mogą być abstrakcyjne albo konkretne, tak samo sankcja nieważności czynności prawnej może być abstrakcyjna albo konkretna.

Komentarz:

W przypadku zakwestionowania postanowienia stosowanego przez biuro podróży jako niedozwolonego postanowienia umownego, jeżeli postanowienie to jest niezgodne w szczególności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy o usługach turystycznych i w konsekwencji nieważne, to nie powinno ono być – w myśl tezy uchwały SN – uznane za niedozwolone postanowienie umowne. Nie znaczy to oczywiście, że dla biura podróży nie mogą w związku z tym wystąpić inne negatywne skutku, w szczególności uznanie przez Prezesa UOKiK, że stosowanie takiego postanowienia stanowi praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

dr Piotr Cybula

Artykuł ukazał się w dwutygodniku e-Rynek Podróży 2011, nr 9