Monthly Archives: Styczeń 2016

„Pieszczoty”

Jak wiadomo, zarzuty klientów względem biur podróży bywają bardzo różne. Niedawno pierwszy raz spotkałem się z takim zarzutem (z zeznań świadka – kobiety):

mnie raziło,  że Pan (…) kiedy jechał busem okazywał pieszczoty

Pan o którym mowa podczas wycieczki wykonywał zadania przewodnika turystycznego. Obiektem pieszczot była inna kobieta, która mu towarzyszyła.

Chyba trzeba zaktualizować tabelę frankfurcką…

„Szanse na mediację on line w sprawach konsumenckich dotyczących imprez turystycznych” – referat w Centrum Alternatywnego Rozwiązywania Sporów WPiA UJ

W dniu 15 stycznia 2016 r. o godz. 17:00 w Salach Reprezentacyjnych na ul. Brackiej odbędzie się spotkanie pt.: Czy mediacja on – line w sprawach konsumenckich?

Spotkanie poprowadzi SSR dr Katarzyna Gajda Roszczynialska, a wezmą w nim udział mediatorzy, sędziowie, adwokaci i radcowie prawni, przedsiębiorcy, przedstawiciele instytucji konsumenckich oraz uczelni wyższych. Spotkanie ma umożliwić wzajemną wymianę doświadczeń oraz spostrzeżeń na temat perspektyw rozwoju i szans upowszechnienia alternatywnych metod rozstrzygania sporów o charakterze konsumenckim. Ma ono charakter otwarty. Organizatorzy zapraszają zainteresowane osoby.

PLAN SPOTKANIA 15.01.2015. – WYSTĄPIENIA 15 minutowe.

1.        SSR Katarzyna Gajda – Roszczynialska – aktualne uregulowania mediacji od 1 stycznia 2016r.

2.        Federacja Konsumentów w Krakowie – szanse na mediację on line w sprawach konsumenckich z punktu widzenia konsumentów

3.        Miejski i Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Krakowie Jerzy Gramatyka – szanse na mediację on line w sprawach konsumenckich z punktu widzenia powiatowego rzecznika konsumentów ; kategorie spraw;

4.        UOKiK Delegatura w Krakowie – mediacja on line z punktu widzenia nowych uregulowań wdrażających rozporządzenie;

5.        Dr Piotr Cybula, radca prawny –  szanse na mediację on line w sprawach konsumenckich dotyczących imprez turystycznych.

Komunikat dla klientów biura podróży Summerelse o zbliżającym się terminie przedawnienia

Klienci niewypłacalnego biura podróży Oriac Polska sp. z o.o. (Summerelse) w związku z jego niewypłacalnością w 2012 r. nie odzyskali żadnych środków z posiadanego przez to biuro zabezpieczenie finansowego.

Zgodnie z prawem unijnym ustawodawca powinien zapewnić funkcjonowanie odpowiedniego systemu ochrony na wypadek niewypłacalności organizatorów turystyki. Ustawodawca polski tego nie uczynił, ściślej system ten był wadliwy.

Zgodnie z prawem unijnym państwo członkowskie może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą względem obywatela w przypadku niezapewnienia odpowiedniej ochrony przewidzianej przez unijną dyrektywę. Od wielu lat wskazywałem, że taką odpowiedzialność może ponosić także polski Skarb Państwa, w związku niezapewnieniem przez nasze państwo odpowiedniej ochrony klientom biur podróży na wypadek ich niewypłacalności.

W dniu 28 listopada 2014 r. w sprawie w której reprezentowałem powoda, sąd rozpatrując apelację, orzekł, że Skarb Państwa w tej sprawie taką odpowiedzialność ponosi.

W ubiegłym roku Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia wydał kilkanaście kolejnych wyroków, w których w podobnych sprawach dotyczących niewypłacalności Summerelse zasądził odszkodowanie od Skarbu Państwa (w jednej sprawie Sąd powództwo oddalił, we wszystkich sprawach wniesione zostały apelacje).

W związku z tym, że są jeszcze Klienci tego biura podróży, którzy nie podjęli jeszcze decyzji odnośnie tego, czy są zainteresowani wystąpieniem w takiej sprawie  na drogę sądową, należy zwrócić uwagę na zbliżający się termin przedawnienia. Choć materia ta jest nieco skomplikowana, w dotychczasowej praktyce sądów w tego rodzaju sprawach dotyczących Summerelse ukształtowało się stanowisko, że trzyletni termin przedawnienia należy liczyć od chwili, kiedy poszkodowani klienci zostali poinformowani przez marszałka województwa o tym, że z zabezpieczenia finansowego nie otrzymają żadnego zwrotu.

W związku z tym, że klienci Summerelse byli wedle posiadanej przeze mnie wiedzy informowani najczęściej pismem wysyłanym w marcu 2013 r., należy zwrócić uwagę, że roszczenia odszkodowawcze klientów tego biura, jeśli nie wystąpią oni na drogę sądową, ulegną przedawnieniu z upływem trzech lat od otrzymania takiej informacji.

dr Piotr Cybula, radca prawny

Umowa o pojedynczą usługę turystyczną a możliwość dochodzenia odszkodowania za szkodę niemajątkową – orzeczenie Sądu Okręgowego we Wrocławiu

W przepadku zawarcia umowy z o świadczenie pojedynczych elementów imprezy turystycznej, ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) regulująca organizację imprez turystycznych nie ma zastosowania, mamy do czynienia jedynie z umową zlecenia lub umową podobną do zlecenia (art. 750 KC) dotyczącą poszczególnych usług. Tak jest np. przy wynajęciu środka komunikacji wraz z obsługą. Zleceniobiorca wykonuje wtedy przewóz i ponosi pełną odpowiedzialność w razie wyrządzenia szkody na osobie lub mieniu pasażera. Jednak rozszerzony zakres odpowiedzialności obejmujący szkody niemajątkowe związane z nieuzyskaniem pełnej satysfakcji odnoszący się do organizatorów turystyki nie ma zastosowania to tego rodzaju podmiotów.

Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu – I Wydział Cywilny z dnia 20 listopada 2014 r., I C 268/12. Teza: Legalis.

Odpowiedzialność Skarbu Państwa względem klientów niewypłacalnych biur podróży wśród tematów budzących największe zainteresowanie branży w 2015 r.

Branżowy portal TUR-INFO.pl opublikował listę artykułów (tematów), budzących największe zainteresowanie Czytelników w 2015 r.: Co czytała branża w 2015 roku?

Wśród nich dwukrotnie pojawiły się artykuły dotyczące odpowiedzialności Skarbu Państwa względem klientów niewypłacalnych biur podróży:

Kwiecień:

Dlaczego Skarb Państwa musi zapłacić za niezrealizowane wycieczki?

Czerwiec:

Skarb Państwa ponownie przegrał z turystami

W bieżącym roku temat ten wciąż będzie aktualny w związku z toczącymi się postępowaniami – z jednej strony kolejni klienci decydują się na występowanie z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie, a  drugiej w związku z apelacjami, sprawami tego rodzaju co najmniej kilkadziesiąt razy zajmował się będzie sąd okręgowy.

prof. J.Sondel: O początkach i rozwoju doktryny prawa turystycznego

W roku ubiegłym ukazał się artykuł prof. Janusza Sondla pod tytułem O początkach i rozwoju doktryny prawa turystycznego (Polska Akademia Umiejętności, Prace Komisji Historii Nauki PAU2014, t. XIII).

Jest on dostępny na stronie internetowej czasopisma.

Sąd Okręgowy w Warszawie: możliwość dochodzenia od organizatora swoich praw w postępowaniu karnym nie zwalnia z odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa

W niektórych procesach odszkodowawczych przeciwko Skarbowi Państwa w związku z niezapewnieniem odpowiedniej ochrony na wypadek niewypłacalności biur podróży strona pozwana wnosi o zawieszenie postępowania. Tak dzieje się przykładowo w sprawach związanych z niewypłacalnością Sky Club sp. z o.o. oraz Aquamaris S.A.

W takich przypadkach pełnomocnicy strony pozwanej (Ministra Sportu i Turystyki oraz Ministra Finansów) podnoszą, że powodowie mogą dochodzić swoich roszczeń w przewidzianych trybach w postępowaniu karnym. Stoją na stanowisku, że do czasu zakończenia tych postępowań karnych postępowanie odszkodowawcze przeciwko Skarbowi Państwa powinno zostać zawieszone na podstawie art. 177 § 1 pkt 4 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy cywilnej.

W ocenie pełnomocników strony pozwanej konieczność zawieszenia takich postępować wynika zwłaszcza z uwagi na:

  1. możliwość skorzystania przez powodów w postępowaniu karnym ze środków ochrony prawnej o których mowa w art. 49a i 62 Kodeksu postępowania karnego – co według nich nie pozostaje bez znaczenia w kontekście wskazania, że w świetle przepisów krajowych powodowie nie mają zamkniętej drogi do dochodzenia odszkodowania od podmiotów rzeczywiście winnych wyrządzonej im szkody, zaś fakt, że jej nie dochodzą z własnej winy stanowi co najmniej przyczynienie się do powstania szkody;
  2. fakt, iż skorzystanie z tych środków będzie miało bezpośredni wpływ na wysokość szkody;
  3. w związku z ewentualną znaczną skalą analogicznych roszczeń wobec Skarbu Państwa i w związku z tym potrzebą ustalenia, czy w tego rodzaju sprawach nie ma się prostu do czynienia z czynami niedozwolonymi – a nie z odpowiedzialnością państwa za nieprawidłowe wdrożenie art. 7 dyrektywy 90/314.

Większość prowadzonych przeze mnie jako pełnomocnika spraw dotyczy niewypłacalności biur podróży z 2012 r. Postępowania karne w tych sprawach nie zostały jeszcze zakończone. Przykładowo w spraw Sky Club sp. z o.o. – jak wynika z informacji otrzymanej z Prokuratury Okręgowej w Warszawie – zakończenie śledztwa było planowane do końca grudnia ubiegłego roku. Zapewne na etapie postępowania sądowego postępowanie również trwałoby kolejnych kilka lat i dopiero wówczas mogłoby się toczyć postępowanie cywilne (odszkodowawcze) przeciwko Skarbowi Państwa przez następne…

W praktyce sądy tego rodzaju wniosek o zawieszenie postępowania najczęściej oddalają . W uzasadnieniu wyroku z 18 sierpnia 2015 r. (I C 1978/15) Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia, odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania, Sąd ten wskazał:

Sąd oddalił również wniosek strony pozwanej o zawieszenie postępowania. Wbrew twierdzeniom strony pozwanej, postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie (…) w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstw doprowadzenia klientów (…) do niekorzystnego rozporządzenia ich mieniem oraz niezgłoszenia przez zarząd biura podróży (…) wniosku o upadłość tej spółki, pomimo powstania warunków uzasadniających ogłoszenie upadłości spółki, nie pozostawało w związku z niniejszym postępowaniem. Wynik postępowania karnego, tj. ewentualne ustalenie odpowiedzialności karnej członków zarządu (…) z tytułu doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości przez klientów spółki nie mógł mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania, które dotyczyło roszczenia odszkodowawczego w związku z nieprawidłową implementacją dyrektywy do prawa krajowego, za którą odpowiadał Skarb Państwa. (…) Ewentualne przypisanie członkom zarządu wymienionej spółki przestępstwa i stwierdzenie tego faktu prawomocnym wyrokiem skazującym mogłoby być przydatne co najwyżej w sporze między powódką a spółką, którego możliwość wszczęcia nie miała wpływu na dopuszczalność i przebieg niniejszego procesu oraz kierunek i zakres prowadzonego w nim postępowania dowodowego.

Podobnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 września 2015 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia (sygn. I C 1581/15 ) wskazał, że:

Prawo domagania się odszkodowania od państwa członkowskiego powstaje obok innych możliwości dochodzenia naprawienia szkody, na innej podstawie prawnej. Możliwy wybór roszczeń nie uzasadnia jednak odmowy uwzględnienia powództwa. Taka interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której każdy sąd mógłby stwierdzić, że roszczenie powinno być zaspokojone w toku innego rodzaju postępowaniu. Nietrudno się domyślić, że konsekwencją powyższego byłoby pozbawienie powódki ochrony prawnej.

W jednej ze spraw sąd jednak postępowanie zawiesił. W uzasadnieniu sąd podał, że ustalenie ewentualnego popełnienia czynu zabronionego przez członków zarządu biura podróży w toku postępowania karnego może wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy o odszkodowanie wobec Skarbu Państwa. Sąd wskazał, że strona powodowa w tym postępowaniu może skorzystać ze środków ochrony prawnej wynikających z art. 49a i art. 62 k.p.k., a jeżeli dobrowolnie z nich rezygnuje, to:

  1. może to być oceniane w kontekście przyczynienia się do szkody;
  2. fakt skorzystania z tych środków może zmniejszyć wysokość szkody;
  3. może to mieć wpływ na kwestię oceny odpowiedzialności Skarbu Państwa, w przypadku bowiem stwierdzenia, iż nastąpił czyn niedozwolony fakt nieprawidłowego wdrożenia dyrektywy nie będzie pozostawał w bezpośrednim związku przyczynowym.

Od tego postanowienia o zawieszeniu postępowania wniosłem zażalenie. W uzasadnieniu podałem trzy główne argumenty przemawiające za celowością jego uchylenia:

  1. odpowiedzialność odszkodowawcza państwa członkowskiego za szkodę wyrządzoną nieprawidłową implementacją dyrektywy jest konsekwencją stosowania przez Trybunał Sprawiedliwości zasady efektywności, a zawieszenie postępowania narusza ten wymóg;
  2. zawieszenie postępowania w okolicznościach tej sprawy stanowi naruszenie art. 7 dyrektywy 90/314 w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek;
  3. uzupełniająco podałem, że w innych tego rodzaju znanych mi sprawach prowadzonych przed tym sądem sąd wnioski o zawieszenie postępowania oddalał.

Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 26.11.2015 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania uchylił (sygn. akt V Cz 4754/15). Jak podano w uzasadnieniu, Sąd Okręgowy nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego, uznając, że nie może ono ostać się w obrocie prawnym. Sąd ten wskazał, że w jego przekonaniu:

(…) w realiach niniejszej sprawy, nie zaistniały przesłanki umożliwiające zawieszenia postępowania zgodnie z przywołanym przepisem. Zgodzić się należy, że w/w postępowanie karne nie może mieć wpływu na niniejsze postępowanie cywilne. Nawet przyjęcie, że powódka może dochodzić swoich praw bezpośrednio od organizatora w ramach postępowania karnego nie zwalnia z odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Bezspornie powódka ma bowiem możliwość skorzystania z różnych roszczeń w związku z zaistniałą szkodą, tym samym niniejszemu postępowaniu można nadać dalszy bieg.

Postanowienie to ma istotne znaczenie dla tysięcy poszkodowanych turystów, którzy wciąż nie wystąpili jeszcze z powództwem o odszkodowanie w stosunku do Skarbu Państwa w związku z niezapewnieniem im odpowiedniej ochrony na wypadek niewypłacalności biura podróży, na poziomie wymaganym przez prawo unijne. Oznacza ono, że poszkodowane osoby nie muszą czekać na zakończenie postępowania karnego do skutecznego wystąpienia na drogę sądową. Co więcej, oczekując na zakończenie tego postępowania narażają się tym, że ich roszczenia ulegną przedawnieniu. Oczywiście nie ma ono charakteru wiążącego sądy w innych tego rodzaju sprawach, ale moim zdaniem w pełno odpowiada wymaganiom prawidłowej implementacji art. 7 dyrektywy 90/314. Inaczej ta ochrona miałaby jeszcze bardziej iluzyjny charakter niż to często jest obecnie.