Monthly Archives: Luty 2011

Nowelizacja ustawy o usługach turystycznych z 4 lutego 2011 r.

W dniu 4 lutego 2011 r. Sejm RP uchwalił ustawę Prawo prywatne międzynarodowe. Art.72 tej ustawy nadaje nowe brzmienie art. 11b ust. 1 ustawy o usługach turystycznych. Obecnie ma on brzmienie:

Nie można w drodze umowy wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialności określonej w art. 11a, także w razie wyboru prawa obcego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Nowelizacja nadaje mu następujące brzmienie:

Nie można w drodze umowy wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialności określonej w art. 11a, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Oznacza to, że wykreśleniu ulega zwrot także w razie wyboru prawa obcego. Konieczność nowelizacji ustawy w tym zakresie wynika z jej niezgodności z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz. Urz. UE L 177 z 04.07.2008 r., str. 6), które określa prawo właściwe dla zobowiązania umownego. Przed wejściem w życie tego rozporządzenia ustawa o usługach turystycznych w tym zakresie była niezgodna z konwencją rzymską o prawie właściwym dla zobowiązań umownych.

Krytykę dotychczasowego rozwiązania, jak również propozycję zmiany przepisu na taką treść, jaką przewiduje nowelizacja, przedstawiłem w artykule Kolizyjnoprawne problemy ochrony klienta w ustawie o usługach turystycznych w świetle konwencji rzymskiej o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, „Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego” 2009, vol. VII, z. 1.

Nowelizacja w tym zakresie wchodzi w życie po upływie 30 dni od jej ogłoszenia. Została ona przekazana do Senatu.

dr Piotr Cybula

Klauzule biura podróży Sun Sport z Kalisza w rejestrze klauzul niedozwolonych (i w obecnie proponowanym wzorze)

9 lutego 2011 r. do rejestru klauzul niedozwolonych Prezes UOKiK wpisał następujące klauzule niedozwolone stosowane przez biuro podróży Sun Sport z Kalisza:

Numer wpisu: 2168
Jolanta Walas-Zdunek – Biuro Podróży Sun Sport z siedzibą w Kaliszu
„Organizator nie dokonuje zwrotów wartości świadczeń, które nie zostały w pełni wykorzystane z przyczyn leżących po stronie Uczestnika np. spóźnienie na miejsce zbiórki, rezygnacja z części lub całości imprezy, choroba i inne”

Numer wpisu: 2169
Jolanta Walas-Zdunek – Biuro Podróży Sun Sport z siedzibą w Kaliszu
„Organizator nie odpowiada za ewentualną kradzież lub zgubienie jakichkolwiek wartościowych rzeczy (CD, MP3, aparat fotograficzny itp.) posiadanych przez uczestnika w trakcie trwania imprezy”

Numer wpisu: 2170
Jolanta Walas-Zdunek – Biuro Podróży Sun Sport z siedzibą w Kaliszu
„Zamawiający w ciągu trzech dni od dnia, w którym został poinformowany o zmianie warunków ma obowiązek poinformować Organizatora o przyjęciu lub odrzuceniu nowych warunków. Brak odpowiedzi w tym terminie jest traktowane jako akceptacja nowych warunków”

Podobne klauzule były już wielokrotnie wpisywane do rejestru.

Na swojej stronie internetowej organizator ten obecnie zamieszcza warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych z wyraźną adnotacją, że jest to wzór. Jeżeli jednak stosuje klauzule z tego rejestru w praktyce, należy oczekiwać kolejnych postępowań w związku z występującymi tam niedozwolonymi postanowieniami umownymi.

dr Piotr Cybula

 

Numer wpisu: 2168
Data wpisu: 2011-02-09
Jolanta Walas-Zdunek – Biuro Podróży Sun Sport z siedzibą w Kaliszu
„Organizator nie dokonuje zwrotów wartości świadczeń, które nie zostały w pełni wykorzystane z przyczyn leżących po stronie Uczestnika np. spóźnienie na miejsce zbiórki, rezygnacja z części lub całości imprezy, choroba i inne”

Numer wpisu: 2169
Data wpisu: 2011-02-09
Jolanta Walas-Zdunek – Biuro Podróży Sun Sport z siedzibą w Kaliszu
„Zamawiający w ciągu trzech dni od dnia, w którym został poinformowany o zmianie warunków ma obowiązek poinformować Organizatora o przyjęciu lub odrzuceniu nowych warunków. Brak odpowiedzi w tym terminie jest traktowane jako akceptacja nowych warunków”

Numer wpisu: 2169
Data wpisu: 2011-02-09

Jolanta Walas-Zdunek – Biuro Podróży Sun Sport z siedzibą w Kaliszu
„Organizator nie odpowiada za ewentualną kradzież lub zgubienie jakichkolwiek wartościowych rzeczy (CD, MP3, aparat fotograficzny itp.) posiadanych przez uczestnika w trakcie trwania imprezy”

http://decyzje.uokik.gov.pl/icons/ecblank.gif

 

Kodeks Etyki członków Polskiej Izby Turystyki – lektura dla wybranych

Jak deklaruje Polska Izba Turystyki, jedną z korzyści członkostwa w niej jest otrzymanie Certyfikatu członka PIT.

Jak można przeczytać na stronie internetowej PIT, jest on wydawany w oparciu o zasady Kodeksu Etyki członków Izby. Jego treść nie jest jednak dostępna na stronie PIT.

Z informacji otrzymanej z PIT wynika, że kodeks ten nie jest powszechnie dostępny, mogą się z nim zapoznać tylko członkowie izby.

Taką decyzję trudno zrozumieć. Jeżeli ma to być element przewagi rynkowej członków izby, a jednocześnie element oceny wiarygodności biura podróży, to kodeks taki powinien być powszechnie dostępny. Nie jest mi znany żaden inny przypadek organizacji, która deklarowałaby przyjęcie takiego dokumentu, a jednocześnie nie byłoby możliwości zapoznania się z nim przez zainteresowane  podmioty (poza członkami). W ten sposób trudno zweryfikować podmiotom zewnętrznym (klientom, konkurentom) czy członek izby postępuje zgodnie z tym kodeksem, a przez to staje się on dokumentem iluzorycznym

dr Piotr Cybula

Seminarium na temat zabezpieczeń finansowych organizatorów turystyki i pośredników turystycznych (Łódź, 26 lutego 2011 r.)

26 lutego 2011 r., podczas odbywających się w dniach 25-27 lutego 2011 r. targach turystycznych „Na styku kultur. XVII Targi Regiony Turystyczne” odbywających się w Łodzi, w g. 11-13 odbędzie się seminarium na temat Obowiązkowe zabezpieczenia finansowe dla organizatorów turystyki i pośredników turystycznych w świetle znowelizowanej ustawy o usługach turystycznych

Organizatorem spotkania jest: Izba Turystyki Rzeczypospolitej Polskiej.

Spotkanie odbędzie się w sali konferencyjnej nr 1, antresola, hala Expo.

dr Piotr Cybula

Plan legislacyjny Ministerstwa Sportu i Turystyki na 2011 r.

Na stronie internetowej Ministerstwa Sportu i Turystyki pojawił się plan legislacyjny ministerstwa na 2011 r.

Stosownie do zapowiedzi ministerstwa jeszcze w I kwartale br. powinny pojawić się następujące rozporządzenia wykonawcze do ustawy o usługach turystycznych:

1) w sprawie wzorów formularzy umowy gwarancji bankowej, umowy gwarancji ubezpieczeniowej oraz umowy ubezpieczenia na rzecz klientów, wymaganych w związku z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych (zabezpieczenie finansowe);

2) w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek;

3) zmieniające tzw. rozporządzenie kategoryzacyjne;

4) w sprawie Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych.

Natomiast na IV kwartał przewidywane jest przyjęcie założeń do projektu ustawy o szlakach turystycznych.

Jak z tego wynika, ministerstwo nie planuje w bieżącym roku zmian samej ustawy o usługach turystycznych.

dr Piotr Cybula

Program Konferencji „PRAWO SPORTOWE I TURYSTYCZNE – MIĘDZY REGULACJĄ A DEREGULACJĄ” (UJ), Kraków 4-5 marzec 2011 r.

TBSP UJ na swojej stronie internetowej zamieściło program konferencji Prawo sportowe i turystyczne – między regulacją deregulacją, która odbędzie się w Krakowie na Uniwersytecie Jagielońskim, w dniach 4-5 marca 2011 r. (zamieszam go również poniżej).

Organizatorzy informują, iż osoby zainteresowane udziałem w Konferencji proszone są o nadesłanie zgłoszenia do dnia 25 lutego 2011 r. na adres prawo.publiczne.gospodarcze@gmail.com z konkretyzacją dnia konferencji (4 marca, 5 marca, zarówno 4 i 5 marca). Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc w Salach Reprezentacyjnych, należy oczekiwać potwierdzenia.

Program Konferencji:

Piątek, 4 marca 2011 roku

9.00 Rejestracja Uczestników
9.30 Prof. dr hab. Anna Walaszek-Pyzioł (Kierownik Katedry Publicznego Prawa Gospodarczego WPiA UJ) Uroczyste otwarcie Konferencji
10.00 Panel sportowy I
mec. Małgorzata Kulig-Juźwiak(adwokat) Bariery prawne w rozwoju stacji turystyczno-narciarskich
mec. Sławomir Zemanek(Kancelaria Prawna Turzański i Wspólnicy) Umowa transferowa zawodnika piłki nożnej: „Handel ludźmi” czy samodzielna instytucja prawa cywilnego
mgr Krzysztof Jamrozik(Kancelaria Forystek & Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni) Usytuowanie Polskiego Związku Piłki Nożnej w systemie prawa
11.00 Dyskusja
11.30 Panel sportowy II
Piotr Kawałek(WPiA UJ) Formy działania klubów sportowych
mgr Piotr Łebek(WPiA UO, aplikant radcowski) Organizacja sportu profesjonalnego na przykładzie profesjonalnych lig zawodowych
12.00 Przerwa „obiadowa”
13.00 Panel sportowy III
Wojciech Rudzki (WPiA UJ) Piłkarz jako wkład niepieniężny do spółki akcyjnej
Maciej M. Sokołowski(WPiA UW) Prawny aspekt przyłączenia do sieci elektroenergetycznej sportowych obiektów infrastrukturalnych. Wnioski w kontekście organizacji EURO 2012
mgr Piotr Jastrzębski (aplikant adwokacki) Opodatkowanie podatkiem od towarów i usług transferów zawodników dokonywanych przez kluby sportowe
Ewa Laskowska (WPiA UJ) Parkour i buggykyiting a wyskok w góry, czyli o odpowiedzialności cywilnoprawnej za sporty ekstremalne słów parę
Jakub Gąsienica (WPiA UJ) Sportowe uprawianie taternictwa w Polsce w świetle obowiązujących przepisów
14.45 Przerwa kawowa
15.10 Panel sportowy IV
Agata Marcinkowska(WPiA UJ) Prawna ochrona organizatorów wydarzeń sportowych w kontekście swobody działalności gospodarczej oraz wolności wypowiedzi komercyjnej
Maciej Toroń(WPiA UJ) Sprzedaż praw do transmisji meczów piłkarskich a unijne reguły konkurencji
Mateusz Kaliński (WPiA UJ) Problem wyłączenia stosowania Prawa Zamówień Publicznych w przypadku specustawy dotyczącej organizacji Euro 2012
Katarzyna Tomczyk(WPiA UJ) Ubezpieczenia w sporcie
mec. Kamil Kosior(radca prawny, Wydział Dyscypliny Polskiego Związku Piłki Nożnej) Odpowiedzialność dyscyplinarna w sporcie w świetle aktualnych rozwiązań prawnych
16:25 Dyskusja i zamknięcie pierwszego dnia konferencji
17:00 Uroczysta kolacja dla prelegentów

Sobota, 5 marca 2011 roku

9:00 Rejestracja Uczestników
9.30 Panel turystyczny I
mec. Janusz Długopolski(adwokat) Prawo szlaku jako forma realizacji uprawnień obywateli do korzystania z cudzej nieruchomości w celach uprawiania sportu i rekreacji
dr Jerzy Gospodarek(Szkoła Główna Handlowa w Warszawie) Cele i zakres założeń do projektu ustawy o szlakach turystycznych
10.10 Dyskusja
10.40 Panel turystyczno-sportowy II
Bartłomiej Wojtyniak(WPiA UJ) Odpowiedzialność za zmarnowany urlop – w rękach prawa czy dobrych praktyk?
Joanna Filipiuk(WPiA UJ) Odpowiedzialność za uszczerbek niemajątkowy w postaci utraconej przyjemności urlopu w prawie polskim
mgr Mikołaj Iwański(WPiA UJ, doktorant) Zwalczanie dopingu w sporcie w świetle prawa międzynarodowego i polskiego
mgr Natalia Rutkowska(WPiA UJ, doktorantka, aplikantka radcowska) Kupić bilet. Decyzje Komisji Europejskiej w sprawach antymonopolowych z zakresu sprzedaży biletów na imprezy sportowe
11.20 Dyskusja
11:50 Przerwa „obiadowa”
12.20 Panel turystyczny III
dr Piotr Cybula(AWF Kraków, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach) Deklarowany a rzeczywisty zakres regulacji – uwagi o art. 1 ustawy o usługach turystycznych
mgr Dominik Wolski(WPiA UŚ, doktorant) Zmiany w regulacjach dotyczących odpowiedzialności za bezpieczeństwo w górach
mgr Krzysztof Wilk(WPiA UJ) Pozycja   konsumenta  w  sporze  z organizatorem turystyki
13.20 Dyskusja
13:50 Panel turystyczny IV
Michał Koszowski(WPiA UJ) Kategoryzacja obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie w Polsce i na świecie
Marek Sławiński(WPiA UJ) Międzynarodowe aspekty znakowania pieszych szlaków turystycznych w ramach wspólnej Europy – kilka uwag
Olga Sachanbińska(WPiA UJ) Ubezpieczenia w turystyce – dyskusja wokół systemu zabezpieczeń finansowych na wypadek niewypłacalności organizatora turystyki i pośrednika turystycznego
14.35 Dyskusja, podsumowanie i zakończenie Konferencji

Czy można uzyskać obecnie wpis do rejestru organizatorów szkoleń dla kandydatów na przewodników turystycznych i pilotów wycieczek?

W dalszym ciągu Minister Sporu i Turystyki nie opublikował rozporządzenia w sprawie pilotów wycieczek i przewodników turystycznych. Już ponad dwa miesiące temu przesłało obowiązywać poprzednio obowiązujące rozporządzenie w tym zakresie. Do czasu jego wydania wiele spraw dotyczących pilotów i przewodników turystycznych jest „zawieszonych”. Jedną z nich jest możliwość uzyskania wpisu w rejestrze organizatorów szkoleń dla kandydatów na przewodników turystycznych i pilotów wycieczek. Z uzyskanych przeze mnie informacji wynika, że większość marszałków województw obecnie (tj. bez wskazanego rozporządzenia) nie dokonuje wpisów do tego rejestru. Wyjątkiem jest marszałek województwa mazowieckiego. Z uzyskanej informacji z Departamentu Kultury, Promocji i Turystyki tego urzędu marszałkowskiego wynika, że nie dostrzega on problemu w dokonaniu wpisu w obecnym stanie prawnym. Odpowiadając więc na tytułowe pytanie trzeba wskazać, że wszystko zależy od tego do którego marszałka województwa składamy wniosek

dr Piotr Cybula

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Prezesa UOKiK w związku z działaniami Signal Iduna (sprawa „Egiptu”)

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Prezesa UOKiK w związku z działaniami Signal Iduna. Firma ta poinformowała na swojej stronie internetowej, że:

w związku z zaistniałą sytuacją w Egipcie oraz po wydaniu oficjalnego komunikatu polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych zawierającego stanowczą rekomendację o wstrzymaniu się z podróżami w rejon konfliktu, Zarząd Signal Iduna Polska TU S.A. podjął decyzję o zawieszeniu ochrony ubezpieczeniowej dla osób i grup zorganizowanych, które wyjadą do tego kraju po 30 stycznia 2011 r.

W piśmie do Prezesa UOKiK, RPO podniósł m.in. następujące zastrzeżenia związane z tą praktyką:

1. forma podania tej decyzji do wiadomości klientów tuż przed zaplanowaną podróżą – tylko za pośrednictwem oświadczenia umieszczonego na stronie internetowej – musi rodzić wątpliwości, czy prawo konsumenta do informacji zostało należycie zabezpieczone;

2. komunikat o podjęciu przez Zarząd Signal Iduna Polska TU S.A. decyzji o zawieszeniu ochrony ubezpieczeniowej nie odsyła do żadnej podstawy prawnej, postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia, czy zawartych umów, uzasadniających przedmiotowe decyzje Ubezpieczyciela;

3. działania Signal Iduna Polska TU S.A. w opisanej sprawie budzą poważne zastrzeżenia z punktu widzenia należytej ochrony praw konsumenta. Ryzyko działalności ubezpieczeniowej nie może być arbitralnie i w dowolnym czasie przerzucane z podmiotu profesjonalnego – Ubezpieczyciela – na konsumenta;

4. przyjęta przez Signal Iduna praktyka odstąpienia od umowy ubezpieczenia ze skutkiem natychmiastowym nie znajduje oparcia w przepisach prawa, narusza zasady współżycia społecznego oraz podważa jedną z najbardziej charakterystycznych cech umowy ubezpieczenia, tj. zasadę najwyższego zaufania, nakładającą na strony umowy obowiązek szczególnej lojalności i zaufania w wykonaniu zawartej umowy ubezpieczenia;

5. kwestią budzącą moje zastrzeżenia z punktu widzenia prawa i ochrony konsumenta jest odmowa zwrotu wpłaconych składek podróżnym, którzy wyjechali do Egiptu po 30 stycznia 2011 r., nieobjętym, zgodnie ze stanowiskiem Ubezpieczyciela, ochroną ubezpieczeniową

W związku z taką oceną, wystąpił do Prezesa UOKiK o zbadanie przedmiotowej sprawy, a także o udzielenie informacji o poczynionych w sprawie ustaleniach. Jak wynika z treści skierowanego pisma, wystąpienie to jest związane z podejrzeniem stosowania przez wiodącego ubezpieczyciela w omawianym zakresie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Poniżej zamieszczam pełny tekst pisma z 14 lutego 2011 r. opublikowanego na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich (podkr. P.C.):

„Z wielką uwagą obserwuję sytuację na rynku usług turystycznych w związku z aktualną sytuacją polityczną w Egipcie. Wybuch zamieszek w kraju znanym z wielu atrakcji i popularnych kurortów turystycznych wpłynął bowiem na realizację zawartych umów turystycznych i ochronę praw konsumentów.
Moje zastrzeżenia wzbudziła informacja zamieszczona na stronie internetowej Signal Iduna Polska Towarzystwo Ubezpieczeń S.A., które reklamuje się jako „wiodący ubezpieczyciel na rynku ubezpieczeń turystycznych”. Klienci ubezpieczeni przez to towarzystwo zostali poinformowani, iż „w związku z zaistniałą sytuacją w Egipcie oraz po wydaniu oficjalnego komunikatu polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych zawierającego stanowczą rekomendację o wstrzymaniu się z podróżami w rejon konfliktu, Zarząd Signal Iduna Polska TU S.A. podjął decyzję o zawieszeniu ochrony ubezpieczeniowej dla osób i grup zorganizowanych, które wyjadą do tego kraju po 30 stycznia 2011 r.”. W konsekwencji, jak dalej informuje Ubezpieczyciel, ubezpieczenie Signal Iduna w stosunku do tych klientów nie działa i oznacza całkowity brak ochrony ubezpieczeniowej, natomiast zapłacona składka nie podlega zwrotowi.
Ubezpieczyciel poinformował także, iż dla tych klientów, którzy wyjechali do Egiptu przed 31 stycznia 2011 r., ubezpieczenie Signal Iduna pozostaje w mocy i zapewnia ochronę ubezpieczeniową zgodnie z wykupionym zakresem ubezpieczenia (jednakże ochroną ubezpieczeniowa nie są objęte koszty leczenia oraz koszty powstałe w związku z koniecznością powrotu Ubezpieczonego do Rzeczpospolitej Polskiej, koszty transportu zwłok Ubezpieczonego, jak również pozostałe koszty będące przedmiotem ubezpieczenia, jeżeli powstały w przypadku udziału Ubezpieczonego w zamieszkach, rozruchach, strajkach, akcjach protestacyjnych, blokadach dróg i bójkach).
Odnośnie klientów, którzy wykupili indywidualne ubezpieczenie Signal Iduna, a nie wyjechali do Egiptu, została podjęta decyzja o możliwości uzyskania 100% zwrotu wpłaconej składki ubezpieczeniowej, w terminie 30 dni kalendarzowych od daty przekazania danych potrzebnych do przesłania rozliczenia (numer polisy, adres korespondencyjny, numer konta bankowego).
Mając na uwadze powyżej opisane działania Ubezpieczyciela i rozwój wypadków w Egipcie, pragnę na wstępie podnieść krytyczną uwagę, iż forma podania tej decyzji do wiadomości klientów tuż przed zaplanowaną podróżą – tylko za pośrednictwem oświadczenia umieszczonego na stronie internetowej – musi rodzić wątpliwości, czy prawo konsumenta do informacji zostało należycie zabezpieczone. Jednocześnie komunikat o podjęciu przez Zarząd Signal Iduna Polska TU S.A. decyzji o zawieszeniu ochrony ubezpieczeniowej nie odsyła do żadnej podstawy prawnej, postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia, czy zawartych umów, uzasadniających przedmiotowe decyzje Ubezpieczyciela.
W mojej ocenie, działania Signal Iduna Polska TU S.A. w opisanej sprawie budzą poważne zastrzeżenia z punktu widzenia należytej ochrony praw konsumenta. Ryzyko działalności ubezpieczeniowej nie może być arbitralnie i w dowolnym czasie przerzucane z podmiotu profesjonalnego – Ubezpieczyciela – na konsumenta. Pragnę zauważyć, iż komunikat Zarządu Signal Iduna Polska TU S.A. nie zawiera daty rekomendacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych (MSZ), która ma uzasadniać zawieszenie ochrony ubezpieczeniowej. Na stronie internetowej Ministerstwa oświadczenie „Egipt – ostrzeżenie dla obywateli polskich”, w którym odradza się podróżowanie do tego kraju do czasu normalizacji sytuacji, pochodzi z dnia 30 stycznia 2011 r. Zestawienie z datą wskazaną w oświadczeniu Signal Iduna wskazuje, iż podróżni wyjeżdżający przykładowo w dniu 31 stycznia 2011 r., mogli nawet nie mieć możliwości uzyskania informacji, iż nie są już objęci ochroną
ubezpieczeniową, a podróżni wyjeżdżający w terminie późniejszym – realnej możliwości zawarcia umowy z innym Ubezpieczycielem. Mam więc wątpliwości, czy działanie Ubezpieczyciela nie stanowi naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.
W moim przekonaniu, przyjęta przez Signal Iduna praktyka odstąpienia od umowy ubezpieczenia ze skutkiem natychmiastowym nie znajduje oparcia w przepisach prawa, narusza zasady współżycia społecznego oraz podważa jedną z najbardziej charakterystycznych cech umowy ubezpieczenia, tj. zasadę najwyższego zaufania, nakładającą na strony umowy obowiązek szczególnej lojalności i zaufania w wykonaniu zawartej umowy ubezpieczenia. Zgodnie z art. 812 § 5 Kodeksu cywilnego, jeżeli umowa zawarta jest na czas określony, ubezpieczyciel może ją wypowiedzieć jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, a także z ważnych powodów określonych w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia. Należy wyrazić ocenę, iż ustawowo określone przypadki dopuszczające
możliwość wypowiedzenia umowy przez Ubezpieczyciela (art. 814 § 2 k.c, art. 816 k.c, art. 830 § 1 i 3 k.c.) nie znajdują zastosowania w sygnalizowanej sprawie, a tym samym nie uzasadniają stanowiska Signal Iduna.
Analizując ogólne warunki ubezpieczeń, udostępnione na stronie internetowej Signal Iduna, można przykładowo zwrócić uwagę na zapisy Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Bezpieczne Podróże (dalej OWU). Paragraf 5 OWU dotyczący kwestii odstąpienia i rozwiązania umowy nie przewiduje możliwości natychmiastowego rozwiązania umowy przez Ubezpieczyciela. Co prawda przepisy OWU przewidują sytuację ograniczenia odpowiedzialności Ubezpieczyciela, ale nie zawieszenia i związanego z tym całkowitego braku ochrony ubezpieczeniowej. Odnośnie ubezpieczenia kosztów leczenia ograniczenie odpowiedzialności dotyczy między innymi kosztów leczenia oraz kosztów powstałych w związku z koniecznością powrotu Ubezpieczonego do kraju stałego miejsca zamieszkania, kosztów transportu zwłok Ubezpieczonego, jak również pozostałe koszty będące przedmiotem ubezpieczenia, jeżeli powstały w przypadku działań wojennych, aktów terroru, stanu wojennego, stanu wyjątkowego lub udziału Ubezpieczonego w zamieszkach, rozruchach, strajkach, akcjach protestacyjnych, blokadach dróg i bójkach (§10 ust. 2 pkt d in principio).
Przytoczone zapisy chronią więc Ubezpieczyciela i ograniczają jego odpowiedzialność, zwalniając z obowiązku ponoszenia kosztów w określonych sytuacjach, które hipotetycznie mogą zaistnieć w Egipcie, zarówno przed, jak i po 30 stycznia 2011 r. Całkowite wycofanie się z ochrony ubezpieczeniowej wobec podróżnych wyjeżdżających po 30 stycznia 2011 r., może więc stanowić nadużycie prawa – chroniony bowiem już odpowiednimi zapisami OWU, Ubezpieczyciel poszerza zakres ochrony swoich interesów kosztem praw konsumenta.
Konsument wylatujący do Egiptu po 30 stycznia 2011 r., który wskutek nagłego zachorowania lub nieszczęśliwego wypadku (niezwiązanego w żaden sposób z trwającymi tam obecnie zamieszkami i sytuacją w kraju) musi bezzwłocznie poddać się leczeniu ( § 9 ust. 1 OWU) lub też poniesie szkodę wskutek zniszczenia lub ubytku wartości bagażu spowodowanej, np. niespodziewanymi zjawiskami atmosferycznymi (§ 14 ust. 3 lit b OWU), powinien nadal korzystać z ochrony ubezpieczeniowej, zgodnie z opłaconą polisą.
W kontekście ewentualnego nadużycia prawa należy także przytoczyć zapis zawarty w § 10 ust 2 pkt d in fine OWU, zgodnie z którym „odpowiedzialności Ubezpieczyciela nie ma w przypadku, gdy podroż zagraniczna odbywa się do kraju, na którego terytorium wojna lub wojna domowa już trwa, a także gdy Ubezpieczony bierze aktywny/czynny udział w wojnie, aktach terroru lub wojnie domowej”. Przytoczony zapis nie wymienia „zamieszek” jako przyczyny wyłączającej odpowiedzialność Ubezpieczyciela (a pojęcie to jest wymieniane w innych miejscach OWU – przykładowo § 4 ust 6, czy § 10 ust 2 pkt d in principio). Obecna sytuacja polityczna w Egipcie nie powinna być natomiast arbitralnie interpretowana, jako wojna domowa, na potrzeby Ubezpieczyciela.
W świetle powyższych zapisów poważne wątpliwości budzi całkowite wycofanie się przez Ubezpieczyciela z ochrony ubezpieczeniowej, czy nawet sama możliwość wyłączenia odpowiedzialności ponad zdarzenia przewidziane w § 10 OWU (i podobnych regulacji zawartych w § 12 ust. 1 pkt f odnośnie ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków, w § 15 ust. 3 pkt f odnośnie ubezpieczenia bagażu podróżnego, czy w § 25 ust. 1 pkt f odnośnie ubezpieczenia rezygnacji z imprezy turystycznej, przerwania imprezy turystycznej, anulacji biletu).
Kolejną kwestią budzącą moje zastrzeżenia z punktu widzenia prawa i ochrony konsumenta jest odmowa zwrotu wpłaconych składek podróżnym, którzy wyjechali do Egiptu po 30 stycznia 2011 r., nieobjętym, zgodnie ze stanowiskiem Ubezpieczyciela, ochroną ubezpieczeniową. Należy w tym miejscu wskazać, iż przepis art. 3853 k.c., za niedozwolone postanowienia umowne uznaje te, które w szczególności przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają rozwiązują lub odstępują od umowy (pkt 13).
W mojej ocenie działania Signal Iduna w stosunku do klientów, którzy zakupili oferowane ubezpieczenia turystyczne budzą wątpliwości co do ich zgodności z obowiązującym prawem. Konieczne jest więc zbadanie, czy przyjęta praktyka Ubezpieczyciela nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. W świetle stanowiska judykatury, dla oceny, czy w danym przypadku występuje praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest ustalenie, iż działanie przedsiębiorcy jest działaniem bezprawnym oraz narusza zbiorowy interes konsumenta (…). Bezprawnymi działaniami są nie tylko te działania, które są sprzeczne z prawem, ale również z dobrymi obyczajami oraz zasadami współżycia społecznego, które jako normy postępowania obowiązujące w obrocie gospodarczym winny być przestrzegane tak jak przepisy prawa. Bezprawne praktyki przedsiębiorców muszą być ponadto wymierzone w interesy zbiorowe konsumentów, czyłi odnosić się do obecnych, przyszłych i potencjalnych konsumentów, gdy będą naruszać prawa nieograniczonej i błiżej nieokreśłonej liczby konsumentów.” (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt XVII Ama 26/09). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r., Nr 14, poz. 147, z późn. zm.) zwracam się do Pani Prezes o zbadanie przedmiotowej sprawy, a także o udzielenie informacji o poczynionych w sprawie ustaleniach”.

„Odpowiedzialność cywilna biur podróży w prawie francuskim” – nowy artykuł prof. M. Nesterowicza

W czasopiśmie Państwo i Prawo  (2011, z. 2) ukazał się artykuł prof. Mirosława Nesterowicza pt. Odpowiedzialność cywilna biur podróży w prawie francuskim. W artykule tym Autor przedstawia ewolucję regulacji prawa francuskiego w tytułowym zakresie, w tym – co najbardziej interesujące – orzecznictwo po implementacji w prawie francuskim dyrektywy 90/314 w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek.

dr Piotr Cybula

Wkład PIT i ITRP w dyskusję nad ustawą o usługach turystycznych

W Wiadomościach Turystycznych ukazał się artykuł pod tytułem PIT i ITRP: pisana historia konfliktu. Powinien zainteresować każdego obserwatora działań samorządu branżowego. 

dr Piotr Cybula

https://prawoturystyczne.wordpress.com/