Monthly Archives: Sierpień 2011

Prezydencja Polski w Radzie Unii Europejskiej w obszarze Turystyki – informacja MSiT

Turystyka jest jedną z form działalności gospodarczej o najbardziej znaczącym potencjale w tworzeniu wzrostu i zatrudnienia w UE. Zgodnie z zawężoną definicją turystyka generuje około 4 % PKB UE (6% PKB Polski), 8 mln miejsc pracy (4% siły roboczej). Jednak jej interdyscyplinarny charakter i pośredni udział w PKB jest znacznie wyższy – turystyka generuje około 11 % PKB UE i zapewnia około 12 % wszystkich miejsc pracy. Sektor ten przyczynia się znacząco do osiągnięcia celu strategii lizbońskiej, jakim jest stworzenie większej liczby lepszych miejsc pracy.

Gospodarka turystyczna musi elastycznie reagować na nowe wyzwania, które stawia przed nią rynek światowy, od którego w dużej mierze zależy. Wydarzenia ostatnich lat (spowolnienie ekonomiczne, występowanie żywiołów w przyrodzie, wydarzenia w Afryce Północnej) zaburzyły sytuację gospodarki turystycznej. Pojawiły się nowe zagrożenia dla istnienia wielu małych i średnich przedsiębiorstw działających w sektorze turystyki. Należy przypuszczać, że w przyszłości będą mieć miejsce również wydarzenia, które wywrą istotny wpływ na turystykę i na konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw turystycznych.

Dostrzeganie takich wydarzeń oraz znalezienie sposobów przeciwdziałania ich negatywnym skutkom jest ważnym zadaniem zarówno dla Unii Europejskiej, jak i dla polskiej Prezydencji.Turystyka w Unii Europejskiej nie jest objęta wspólną polityką jednak Traktat z Lizbony rozszerza kompetencje Unii w tym zakresie. Unia uzupełnia działania Państw Członkowskich w sektorze turystycznym, w szczególności przez wspieranie konkurencyjności przedsiębiorstw, zachęca do tworzenia korzystnego środowiska dla rozwoju przedsiębiorstw w tym sektorze oraz wspiera współpracę między Państwami Członkowskimi, głównie przez wymianę dobrych praktyk na rzecz wzmocnienia tego sektora.

W Komunikacie KE Europa 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu podkreśla się potrzebę wzmocnienia konkurencyjności europejskiej turystyki. Wychodząc naprzeciw tej potrzebie Komisja przyjęła Komunikat COM(2010) 352   Europa – najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie – nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego. Celem komunikatu jest utrzymanie przez Europę pozycji najpopularniejszego kierunku turystycznego na świecie.

Komisja zaproponowała 21 działań, które skupiać się będą wokół czterech filarów:

  • stymulowanie konkurencyjności sektora turystycznego w Europie,
  • wspieranie rozwoju zrównoważonej i odpowiedzialnej turystyki wysokiej jakości,
  • konsolidacja wizerunku i widoczności Europy jako zbioru kierunków turystycznych wysokiej jakości  i opartych na  zasadach zrównoważonego rozwoju,
  • pełne wykorzystanie potencjału różnych obszarów polityki i instrumentów finansowych UE na rzecz rozwoju turystyki.

 

Priorytetem Prezydencji Polski w Radzie UE w sektorze turystyki jest: „Konkurencyjność gospodarki turystycznej w obliczu nowych wyzwań  diagnoza i rekomendacje działań” – Znalezienie wytycznych dla podniesienia konkurencyjności gospodarki turystycznej. Celem tego priorytetu jest dyskusja na forum UE na temat konkurencyjności europejskiej branży turystycznej. Podstawą dyskusji będzie nowy program UE  oraz analiza czy i w jaki sposób państwa realizują założenia programu, a co za tym idzie upowszechniają dobre praktyki.

 

Polska Prezydencja zorganizuje dwa spotkania w obszarze turystyki w Krakowie:

1. Europejskie Forum Turystyczne w terminie 5-7 października

2. Nieformalne Spotkanie Ministrów ds. Turystyki Unii Europejskiej  w terminie j. w.

Polska popiera kierunek działań zawartych w Komunikacie na lata 2011-2013. Polska Prezydencja poświęci uwagę realizacji działań w nim zawartych, a szczególnie w ramach pierwszego filaru: stymulowanie konkurencyjności sektora turystycznego w Europie. Temat ten będzie przedmiotem Europejskiego Forum Turystyki, którego dyskusja koncentrować się będzie w ramach dwóch paneli:

– BAZY  WIEDZY SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ DLA SEKTORA TURYSTYKI

ważnym jest stworzenia wirtualnej platformy internetowej – „obserwatorium” na poziomie europejskim, będącego prostym dostępnym narzędziem dla wszystkich zainteresowanych podmiotów z sektora turystyki,

– TECHNOLOGII INFORMATYCZNYCH I KOMUNIKACYJNYCH W TURYSTYCE

w celu ułatwienia dostosowania sektora turystyki i działających w nim firm do zmian    ważne jest dokonanie oceny możliwości łatwiejszego i szerszego dostępu MŚP do technologii informatycznych i komunikacyjnych (np. dostęp do internetowego rynku ofert turystycznych), wsparcie inicjatyw (takich jak projekty pilotażowe i/lub badania) mających na celu likwidację istniejących luk pomiędzy obecnymi rozwiązaniami w dziedzinie technologii informatycznych i komunikacyjnych a oczekiwaniami branży turystycznej w tym zakresie.
Informacje dotyczące Europejskiego Forum Turystyki znajdują  się na stronie: www.etf2011.gov.pl

Źródło: informacja MSiT

Nielegalne porozumienie przewodników tatrzańskich?

Stowarzyszenia i związki zawodowe mają, zgodnie z prawem antymonopolowym, status przedsiębiorcy. Oznacza to, że ciąży na nich obowiązek przestrzegania reguł konkurencji. Jak wynika z praktyki europejskich organów antymonopolowych dochodzi na tym polu do istotnych naruszeń. W szczególności, gdy przedsiębiorcy wspólnie ustalają ceny sztywne lub minimalne za oferowane usługi lub produkty. Takie praktyki są groźne dla konkurencji. W wolnorynkowej gospodarce ceny są bowiem wynikiem gry popytu i podaży, a każde działanie sprzeczne z tą zasadą odbija się negatywnie na rynku i jego uczestnikach.

UOKiK od lat przygląda się działalności organizacji zrzeszających przedsiębiorców, czego wynikiem są kary nałożone m.in. na izby architektów i notariuszy, za naruszenie reguł konkurencji. W ostatnim czasie wykryliśmy nielegalne porozumienie w branży turystycznej, polegające na ustalaniu sugerowanych minimalnych cen za usługi przewodników. Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego, opracowując i rozpowszechniając wśród stowarzyszeń członkowskich cennik usług, złamało zakaz określony w prawie antymonopolowym. W efekcie bowiem wszyscy przewodnicy — będący konkurentami — stosowali jednolite stawki za świadczone usługi. Skutki zmowy były odczuwalne dla konsumentów, którzy nie mieli możliwości negocjowania cen poniżej ustalonych przez uczestników porozumienia.

Łamanie prawa przez organizacje zrzeszające przedsiębiorców to problem znany w całej UE. Przykładowo, w ostatnich latach norweski organ ukarał za nielegalną praktykę stowarzyszenie zrzeszające wypożyczalnie autobusów. Przedsiębiorcy wspólnie uzgodnili system podwyżek sygnalizowany w branżowym magazynie. Określili ponadto model kalkulacji cen m.in. za kilometr przejazdu. Cypryjski organ ukarał za zmowę cenową stowarzyszenie dentystów, łotewski — certyfikowanych audytorów, a fiński — organizację zrzeszającą fryzjerów.

Porozumienia cenowe, z uwagi na swój antykonkurencyjny skutek, są bezwzględnie zakazane. W skrajnym przypadku wieloletnia praktyka przedsiębiorców, również zrzeszonych w organizacji, może bowiem całkowicie zniszczyć rynek.

Za udział w nielegalnym porozumieniu grozi surowa kara — sięgająca 10 proc. przychodu przedsiębiorcy. W niektórych przypadkach można jednak jej uniknąć dobrowolnie zobowiązując się do zmiany praktyki. W określonych okolicznościach prawo dopuszcza również łagodniejsze potraktowanie skruszonych przedsiębiorców, w ramach programu leniency.

Źródło: informacja UOKiK (podkr. P.C.) – strona internetowa UOKiK

Wymóg zapewnienia udziału przewodnika turystycznego sprzeczny z Konstytucją RP?

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek organizator turystyki powierzający na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o usługach turystycznych wykonanie usługi przewodnikowi turystycznemu jest obowiązany w obsłudze
grupy turystów do zapewnienia udziału przewodnika miejskiegodla następujących miast: 1) Gdańsk, Gdynia, Sopot (łącznie); 2) Katowice oraz inne miasta konurbacji górnośląskiej: Będzin, Bytom, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Mikołów, Mysłowice, Piekary Śląskie, Radzionków, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tarnowskie Góry, Tychy, Wojkowice, Zabrze (łącznie); 3) Kraków; 4) Lublin; 5) Łódź; 6) Poznań; 7) Szczecin; 8) Toruń; 9) Warszawa; 10) Wrocław – jeżeli program imprezy obejmuje zwiedzanie miasta lub wybranych obiektów na jego obszarze, w muzeach i obiektach zabytkowych, w których nie oprowadza uprawniony pracownik etatowy (§15 i 17).

W artykule opublikowanym w Rzeczpospolitej z 12 sierpnia 2011 r. (Przewodnik miejski zbyt uprzywilejowany) dwóch konstytucjonalistów uznało ten wymóg za budzący poważne wątpliwości konstytucyjne. W ocenie dr. Ryszarda Piotrowskiego (Uniwersytet Warszawski):

To zbyt daleko idąca ingerencja. Przewodnicy miejscy powinni mieć zapewnione źródło dochodu, ale nie kosztem swobody świadczenia usług.

Jeszcze krytyczniej ocenił go prof. Marek Chmaj (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), który uznał go wyraźnie za sprzeczny z Konstytucją RP:

Takie sprawy powinien regulować rynek. Nikt nie będzie przecież korzystał z usług biura podróży, które zatrudnia niekompetentnych przewodników. Wymóg, że biuro podróży musi wynająć przewodnika miejskiego, jest sprzeczny z konstytucją.

Wątpliwości co do generalnej dopuszczalności licencjonowania przewodników zostały podniesione również w USA. Po wprowadzeniu takich licencji w Filadelfii grupa dotychczasowych przewodników podjęła akcję mającą na celu doprowadzenie do uznania tych przepisów za sprzeczne z zasadą swobody wypowiedzi.

W literaturze polskiej spotkać można również wypowiedzi z których wynika, że wprowadzanie takich wymagań nie budzi wątpliwości z punktu widzenia zgodności z Konstytucją RP.

Inną sprawą jest ocena polskich przepisów regulujących przewodnictwo turystyczne z punktu widzenia zgodności z przepisami Unii Europejskiej. Wspominam o tym w wypowiedziach zamieszczonych we wspomnianym artykule.

dr Piotr Cybula

Propozycja prof. P. Machnikowskiego odnośnie do zmiany dyrektywy 90/314

W publikacji pt. Aktualne tendencje w prawie konsumenckim (pod red. R. Stefanickiego, Wrocław 2010) ukazał się artykuł prof. Piotra Machnikowskiego (Uniwersytet Wrocławski) pt. Ocena funkcjonowania i kierunki zmian prawa UE w zakresie ochrony konsumentów na przykładzie dyrektywy o podróżach.

W artykule tym autor krytycznie odniósł się do obecnego brzmienia dyrektywy, jak i zaproponował pewne zmiany. W ocenie prof. P. Machnikowskiego:

(…) dyrektywa 90/314 stoi na niskim poziomie pod względem staranności legislacyjnej. Można jej zarzucić pogwałcenie wielu reguł poprawnego stanowienia prawa. Ma wadliwą strukturę, niejasny język, zawiera sprzeczności i pozostawia luki.

Z drugiej strony określa on dyrektywę jako przykład „skutecznej legislacji„, jej wprowadzenie przyczyniło się do podniesienia ochrony konsumentów.

Jednocześnie zaproponował on następujące brzmienie przepisów dyrektywy:

 Article 1: Revision of price

(1) Revision of price in a package travel contract requires an express contractual term which must also state precisely how the revised price is to be calculated. The reasons for revision must be limited to variations in:

(a) transportation costs, including the cost of fuel;

(b) dues, taxes or fees chargeable for certain services, such as landing taxes or embarkation or disembarkation fees at ports and airports; or

(c) the exchange rates applied to this package.

The price may be increased only until the twenty-first day before departure.

(2) The consumer may                                       

(a) terminate the contract; or

(b) accept the revised price.

(3) If the consumer does not notify the organizer of its decision without undue delay, an appropriate price revision is considered as accepted.

Article 2: Modifications of contract

(1) If, before departure, it becomes impossible or excessively burdensome for the organizer to perform the contract without significant modifications, the organizer must immediately notify this to the consumer, indicating proposed modifications.

The consumer may

(a) terminate the contract and claim damages for non-performance; or

(b) accept the proposed modifications.

(2) If the consumer does not notify the organizer of its decision without undue delay, proposed appropriate modifications are considered as accepted.

Art. 3: Damages

(1) The consumer is entitled to damages for economic and non-economic loss caused by non-performance of the obligation, unless such non-performance is excused.

(2) Non-performance is excused if it is due to circumstances beyond the control of the organizer and of any person engaged by the organizer for performing this obligation, provided that the consequences of those circumstances could not have been avoided even if all due care had been exercised.

(3) Damages are reduced or excluded to the extent that the consumer wilfully or negligently contributed to the effects of the non-performance or could have reduced the loss by taking reasonable steps.

 Art. 4: Duty to inform about non-performance

Any non-performance which the consumer perceives on the spot must be communicated at the earliest opportunity to the supplier of the services concerned or to the organizer.

Article 5: The organizer’s right of termination

(1) The organizer may terminate the package travel contract without incurring liability if the number of persons enrolled is less than the required minimum number set out in the contract.

(2) The termination of the contract releases both parties from their obligations. Each party is obliged to return to the other what has been performed under the contract.

Article 6: Alternative arrangements in case of partial non-performance

(1) After departure, if non-performance of a significant proportion of the obligations of the organizer has occurred, or if the organizer realises that such non-performance will occur, the organizer must make suitable alternative arrangements for the continuation of the package which are to be provided at no extra costs. Where appropriate, the organizer must compensate the consumer for the difference in value between the services owed and those supplied. The consumer may reject the alternative arrangements for good reasons.

 (2) If alternative arrangements are impossible, or are rejected for good reasons, the organizer must, where appropriate, provide the consumer with an equivalent return transport to the place of departure, or to another return point agreed with the consumer, at no extra cost. This does not affect the consumer’s right to claim damages.

Art. 7: Duty of assistance

If it becomes apparent that the package travel contract will not be performed properly, the organizer must provide prompt assistance to a consumer in difficulty unless the non-performance is attributable to the consumer.

Przepisy te są wzorowane na regułach modelowych Acquis Principles.

dr Piotr Cybula

Działania Urzędu Transportu Kolejowego w związku z planowanym strajkiem w spółce Przewozy Regionalne

W związku z planowanym na dzień 17 sierpnia br. strajkiem w spółce Przewozy Regionalne Urząd Transportu Kolejowego przeprowadzi w dniach 16-17 sierpnia br. działania kontrolne i monitorujące na wybranych dworcach i stacjach kolejowych na terenie całego kraju. Kontrole ukierunkowane będą na sprawdzenie czy przestrzegane są przepisy rozporządzenia WE/1371/2007 w zakresie praw i obowiązków pasażerów. Pasażerowie muszą mieć zapewnioną wiarygodną i aktualną informację o rozkładzie jazdy i wprowadzanych w nim zmianach.

Kontrolerzy UTK sprawdzą czy podawane są właściwe informacje wizualne i megafonowe o rozkładzie jazdy pociągów spółki Przewozy Regionalne oraz o odstępstwach od tego rozkładu (opóźnienia, odwołania, zmiany peronu). Zwrócą także uwagę na to, czy są wywieszone przy kasach biletowych informacje o odwołanych pociągach. Sprawdzony będzie również czas oczekiwania na udzielenie niezbędnych dla podróżnych informacji. Skontrolowane zostanie postępowanie spółki Przewozy Regionalne bądź sprzedawców biletów w przypadku rezygnacji z podróży z powodu odwołania lub opóźnienia pociągu. UTK przypomina, że pasażerom przysługuje zwrot należności za niewykorzystane bilety jednorazowe i okresowe, w przypadku tych ostatnich – proporcjonalnie do okresu, w którym nie mogły być wykorzystane.

Pisemne reklamacje, także w przypadku opóźnienia pociągu lub utraty połączenia, należy kierować na adres spółki Przewozy Regionalne, składać w punktach obsługi lub kasach prowadzących sprzedaż biletów na pociągi spółki. W przypadku odmowy uwzględnienia skargi lub reklamacji pasażera lub braku na nią odpowiedzi ze strony przewoźnika, pasażer może złożyć skargę do Prezesa UTK. Skargi pasażerów są rozpatrywane przez Prezesa UTK zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) Nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym.

Źródło: strona internetowa UTK

Ułatwienia dla przedsiębiorców zamierzających świadczyć usługi turystyczne za granicą (Projekt SPOCS)

Od 1 lipca br. Projekt SPOCS (Simple Procedures Online for Cross-Border Services) oferuje przedsiębiorcom i usługodawcom możliwość przetestowania nowych rozwiązań. Mogą oni jako pierwsi zrealizować procedury administracyjne online poza granicami kraju. Pierwsze usługi projektu SPOCS uruchomione zostały w ramach zawodów: pośrednik turystyczny oraz organizator turystyki, pośrednik w obrocie nieruchomościami oraz mistrz budowlany. Przedstawiciele biznesu z Polski pragnący świadczyć usługi turystyczne mogą zrealizować procedury administracyjne drogą elektroniczną, które początkowo zostały uruchomione w Grecji oraz Niemczech. 

Kto może wziąć udział w pilotażu?

  • Przedsiębiorcy zainteresowani świadczeniem usług poza granicami kraju,
  • Osoby fizyczne, usługodawcy zainteresowane założeniem działalności gospodarczej poza granicami kraju,
  • Użytkownicy poszukujący informacji na temat rozpoczynania działalności w zakresie ww. zawodów.

Co można zyskać?

  • dostęp do jasnej i wyczerpującej informacji,
  • całkowicie bezpieczne elektroniczne procedury,
  • proste i nowoczesne rozwiązanie,
  • redukcję ograniczeń związanych z zakładaniem działalności poza granicami kraju,
  • walidację elektronicznych podpisów z zagranicy,
  • ustandaryzowane formaty wymiany dokumentacji.

Projekt SPOCS został rozpoczęty w maju 2009 roku przez Komisję Europejską. Ma on na celu poprawę konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw, w szczególności z sektora MSP, poprzez umożliwienie wykorzystania interoperacyjnych procedur administracyjnych drogą elektroniczną. Niezbędne procedury mogą być zrealizowane online poprzez Pojedyncze Punkty Kontaktowe – portale internetowe utworzone w każdym państwie członkowskim UE na mocy Dyrektywy Usługowej. Ich celem jest dostarczanie informacji na temat procedur administracyjnych oraz umożliwienie ich realizacji drogą elektroniczną w danym kraju. Projekt SPOCS idzie krok dalej, umożliwiając realizację tzw. procedur transgranicznych, czyli poza granicami kraju.

Więcej informacji o pilotażu projektu: www.eu-spocs.eu/pilots

KONTAKT:
Instytut Logistyki i Magazynowania

spocs@ilim.poznan.pl

Źródło: strona internetowa MSiT

Komunikat MSZ w sprawie wyjazdów do tzw. Tureckiej Republiki Cypru Północnego

Z uwagi na powtarzające się przypadki organizacji przez działające w Rzeczypospolitej Polskiej biura podróży pobytów turystycznych obywateli polskich na terytorium tzw. Tureckiej Republiki Cypru Północnego, Ministerstwo Spraw Zagranicznych informuje, że:

  1. Polska, tak jak inne państwa UE, nie utrzymuje stosunków dyplomatycznych z tzw. Turecką Republiką Cypru Północnego.
  2. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwraca uwagę, że lotniska położone na terytorium tzw. Tureckiej Republiki Cypru Północnego nie są dopuszczone do międzynarodowego ruchu lotniczego, co stanowi element wysokiego ryzyka dla bezpieczeństwa polskich obywateli.
  3. Tzw. Turecka Republika Cypru Północnego nie jest stroną konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych z roku 1963, najistotniejszej w sprawach konsularnych umowy międzynarodowej. Brak jest także innego porozumienia regulującego kwestię wykonywania funkcji konsularnych na tym terytorium. Oznacza to, że wykonywanie opieki konsularnej nad obywatelami polskimi przebywającymi na terytorium tzw. Tureckiej Republiki Cypru Północnego, nie jest możliwe.

Prosimy o branie tych faktów pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o wyjazdach turystycznych do tzw. Tureckiej Republiki Cypru Północnego.

Źródło: strona internetowa MSiT (podkr. P.C.)

Kolejne klauzule biura podróży Nowa Itaka (Opole) w rejestrze klauzul niedozwolonych

8 sierpnia 2011 r. Prezes UOKiK wpisał do rejestru klauzul niedozwolonych następujące klauzule:

Numer wpisu: 2461
Nowa Itaka sp. z o.o. z siedzibą w Opolu
„Podstawą reklamacji nie mogą być okoliczności, za które biuro podróży nie ponosi odpowiedzialności i przy zachowaniu należytej staranności nie mogło ich przewidzieć (awarie techniczne środków transportu, postoje na granicach, czynności celne, warunki atmosferyczne w czasie trwania imprezy)”

Numer wpisu: 2460
Nowa Itaka sp. z o.o. z siedzibą w Opolu
„Rezygnacja z imprezy, na którą wystawione już zostało potwierdzenie rezerwacji/dokumenty podróży, dokonuje się na następujących warunkach:
▪Przy rezygnacji najpóźniej na 40 dni przed zaplanowaną datą wyjazdu biuro podróży pobiera opłatę w wysokości 20% ceny imprezy jednak nie więcej niż faktycznie poniesione koszty,
▪Przy rezygnacji – mniej niż 40 dni przed terminem wyjazdu, ale nie później niż 22 dni przed tym terminem – biuro podróży ma prawo zatrzymać 50% ceny imprezy jednak nie więcej niż faktycznie poniesione koszty,
▪Przy rezygnacji między 21 a 8 dniem przed terminem wyjazdu biuro podróży ma prawo zatrzymać 80% ceny imprezy jednak nie więcej niż faktycznie poniesione koszty,
▪Przy rezygnacji na 7 dni i mniej przed datą wyjazdu, biuro podróży ma prawo zatrzymać 90% ceny imprezy jednak nie więcej niż faktycznie poniesione koszty.

O zabezpieczeniu finansowym biur podróży w Radiu Tok FM

Na stronie internetowej Radia Tok FM dostępny jest wywiad – Na jakich zasadach funkcjonują biura podróży. Jego przedmiotem jest problematyka zabezpieczenia finansowego biur podróży. W szczególności zwróciłem w nim uwagę na nieprawidłowości z punktu widzenia zgodności polskich przepisów z dyrektywą 90/314.

dr Piotr Cybula

Zakupy grupowe usług turystycznych – artykuł w „Rzeczpospolitej”

Kilka dni temu w Rzeczpospolitej ukazał się bardzo interesujący artykuł na temat zakupów grupowych usług turystycznych. W artykule pt. Okazja nie tak okazyjna Jarosław Kałucki poruszył również wątki prawne. Z pewnością zagadnienie to zasługuje na kompleksowe i szersze opracowanie.

Artykuł dostępny jest na stronie internetowej czasopisma.

dr Piotr Cybula